Interview met twee oud-mariniers wordt ingebracht in proces treinkaping De Punt

In een poging de staat aansprakelijk te stellen voor de dood van twee Molukse treinkapers bij De Punt, wordt een interview met twee oud-mariniers uit de Volkskrant ingebracht in het proces.

Advocate Liesbeth Zegveld (m) en Brechtje Vossenberg bij de rechtbank van Den Haag. Beeld anp

Dit heeft advocate Liesbeth Zegveld, die de nabestaanden van de kapers bijstaat, maandag bekendgemaakt. Ze wil ermee aantonen dat de regering in 1977 wist, en het ook niet erg vond, dat de kapers het niet zouden overleven.

'Mensen in koelen bloede afmaken en dit gewoon oké vinden, het is niet eerder zo klip en klaar gezegd door betrokkenen', zegt Zegveld over het interview met Peter Gatowinas en Jack Scholling, dat maandag in de Volkskrant stond. De twee oud-leden van de Bijzondere Bijstandseenheid, een toenmalige antiterreureenheid, waren betrokken bij de gelijktijdige Molukse gijzeling in Bovensmilde. 'Wij zijn killers', legden ze uit. 'Als je ons inzet, wordt doden ingecalculeerd.' En, nog belangrijker voor Zegvelds zaak: 'Dat kan voor de Haagse heren geen verrassing zijn geweest'.

Het proces draait om de vraag of zes van de negen kapers zijn omgekomen in een kogelregen, zoals de staat stelt, of dat ten minste twee van dichtbij zijn geëxecuteerd, zoals Zegveld betoogt. Volgens haar zou er bewijs zijn dat kapingsleider Max Papilaja (25) en de enige vrouwelijke kaper, Hansina Uktolseja (21), van dichtbij werden doodgeschoten terwijl zij al gewond, ongewapend en weerloos op de grond lagen.

Te veel ruimte

Aanvankelijk dacht Zegveld dat de mariniers expliciet was opgedragen gijzelaars te doden, maar ze wist hiervoor geen bewijs te verzamelen. Inmiddels verwijt ze de staat dubbelzinnige instructies aan de mariniers. De enige zin die vooraf op papier stond over geweldsgebruik, heeft de mariniers volgens Zegveld te veel ruimte gelaten de twee weerloze kapers te doden. 'Indien gijzelnemers zich duidelijk waarneembaar overgeven mag niet op hen worden gevuurd, maar moet de krijgsgevangeneprocedure worden toegepast', leest ze de instructie voor. 'Maar wat is 'duidelijk waarneembaar'? Het probleem is dat niet duidelijk was hoe omgegaan moest worden met gewonden die zich niet duidelijk waarneembaar overgaven. Bovendien was het in de communicatie een terugkomend mantra dat het oké was als ze allemaal dood zouden gaan.'

In het interview met Gatowinas en Schollink ziet Zegveld haar lezing bevestigd. De twee storen zich aan de verklaringen van de twaalf bij De Punt betrokken oud-collega's, die voor een Haagse rechter de afgelopen weken vrijwel allemaal zeiden te zijn geïnstrueerd eerst op benen te schieten. 'Wij zijn getraind om te doden', zegt Gatowinas.

Eensgezinde verklaringen

Zegveld vermoedt dat de eensgezinde verklaringen het gevolg zijn van beïnvloeding door Defensie en advocaat Geert-Jan Knoops, die door de staat is ingehuurd om de twaalf getuigen bij te staan. Eerder dreigde ze met aangifte van meineed tegen de mariniers, omdat ze onder ede meerdere tegenstrijdige verklaringen aflegden. 'Beide zaken zijn we nog aan het onderzoeken.'

Knoops zei eerder dat de tegenstrijdige verklaringen juist aantonen dat 'géén sprake van beïnvloeding is geweest'. Buiten de rechtszaal wil Knoops niet op de zaak ingaan 'zolang de rechter niet heeft geoordeeld'. De rechtbank komt volgende week woensdag met een voorlopig vonnis. Dan wordt duidelijk hoe de zaak wordt voortgezet.

Lees verder over de treinkaping bij De Punt en de bestorming door mariniers

'Waarom is mijn zoon bij De Punt geëxecuteerd?' (+)
Max Papilaja was de leider van de Molukse treinkaping bij De Punt in 1977. Voor het eerst in bijna veertig jaar doen zijn nabestaanden hun verhaal.

Hoe de FBI de mariniers van De Punt verleidde
Op 11 juni 1977 bestormden militairen de gekaapte trein bij De Punt. Twee mariniers spraken er al in de zomer van 1977 over tegen een FBI-agent, met de bijnaam De Rots. Hun openhartigheid leidde destijds tot diplomatieke ophef. Een reconstructie.

'SECRET': de rapportage van kolonel Duffield over de kaping bij De Punt (+)
Het is 22 juli 1977, zes weken nadat bij het gehucht De Punt in Noord-Nederland de langste treinkaping in de wereldgeschiedenis met geweld is beëindigd. Kolonel Duffield, de Britse defensieattaché in Den Haag, verstuurt een uitgebreid verslag aan zijn superieuren in Londen. Lees hier wat er in staat.4522025

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.