Internettycoon redt deprestigieuze 'Post'

Schokgolven door de Amerikaanse media: Jeff Bezos, groot geworden met de onlinewinkel Amazon, koopt een beroemde, maar al jaren worstelende krant. Wat zal hij ermee doen?

NEW YORK - Het noodlijdende dagblad The Washington Post wordt voor 250 miljoen dollar (188 miljoen euro) opgekocht door Jeff Bezos, de oprichter van de onlinewinkel Amazon. Daarmee komt een van de belangrijkste kranten in de VS in handen van een de invloedrijkste zakenlieden van deze tijd.


De aankoop is op rekening van Bezos zelf; de onderneming Amazon heeft er niets mee van doen. Maar de eerste overname ooit van een 'oude' krant door de topman van een internetgigant heeft sinds maandagavond schokgolven in de Amerikaanse mediawereld veroorzaakt.


Naast verwondering en onzekerheid heerst optimisme onder betrokkenen. Bob Woodward van de Post noemt de overname 'vooral goed nieuws'. Deze grand old man van de dagbladjournalistiek, die het Watergate-schandaal onthulde, omschrijft de krantenwereld als 'uiterst inefficiënt'. Bezos heeft het hart op de juiste plaats, aldus Woodward, die de Amazon-oprichter kent en hem instemmend citeert: 'Wanneer iets groots inefficiënt wordt gedaan, dan ligt er een kans.'


Don Graham, die aanblijft als directeur, is zelfs juichend. 'Dit wordt de opwindendste redactie waar dan ook', zei hij tegen sterverslaggever Ezra Klein van de Post. 'Vertel je vrienden dat ze hun cv's moeten opsturen. Het wordt geweldig.'


Bezos heeft beloofd dat hij de dagelijkse leiding van de krant in de hoofdstad overlaat aan Graham, uitgever Katherine Weymouth en de redactie onder leiding van Martin Baron. En hoewel sommige waarnemers hel en verdoemenis vrezen nu er een kapitalist pur sang aan het roer komt, zal de Post niet langer aan de beurs genoteerd zijn. Zo is het management geen verantwoording meer verschuldigd aan aandeelhouders die azen op rendement. Alleen de lezers en werknemers tellen, aldus de nieuwe eigenaar.


Geen van de tweeduizend arbeidsplaatsen bij de krant zal 'het komende jaar' verloren gaan, verzekert Bezos, die ongeveer 1 procent van zijn persoonlijke vermogen besteedde aan de overname. Maar er begint wel een nieuw, onzeker tijdperk voor de krant. De Post lijdt al jaren verlies. Net als bij veel andere 'oude' media zoals The New York Times en The Los Angeles Times lekken lezers en inkomsten weg nu het nieuws elders verkrijgbaar is - en vaak gratis. De Post kampt bovendien met stijgende pensioen- en arbeidskosten en dalende advertentie-inkomsten. Dat giftige mengsel is te veel gebleken voor de familie-Graham, die de krant sinds 1933 in handen heeft gehad.


In korte tijd is dit de derde overname van een vertrouwde naam in de Amerikaanse journalistiek. Eind vorige week besloot The New York Times om het dagblad The Boston Globe te verkopen aan de eigenaar van de Engelse voetbalclub Liverpool en de Amerikaanse honkbalclub Boston Red Sox voor 52 miljoen dollar; een fractie van wat die krant ooit waard was. Zaterdag kreeg het geplaagde weekblad Newsweek opnieuw een nieuwe eigenaar, toen het werd doorgespeeld aan uitgever IBT Media voor een nog symbolischer bedrag, dat niet is onthuld.


Bezos 'heeft de Post een nieuwe kans gegeven', oordeelt onlinemagazine Slate. 'Wat pas echt zou helpen, is een handvol miljarden-ideeën' om het zeven dagen per week verschijnende dagblad ook echt te redden. Met het blad Foreign Policy en een reeks andere bedrijfsonderdelen maakt Slate deel uit van The Washington Post Company. Dat bedrijf blijft bestaan onder een nieuwe naam. Slate en de overige titels maken geen deel uit van de deal; het gaat Bezos om het dagblad.


Met de krant die in het Witte Huis wordt gelezen koopt Bezos aanzien en invloed, luidt de eerste analyse in concurrerende media. Waarom zou hij anders investeren in een 'oude' titel die ten onder dreigt te gaan in een zee van nieuwe onlinepublicaties? Maar volgens analist Trevor Butterworth gaat het nieuwe tycoons als Bezos om informatie: 'De nieuwe olie.'


Butterworth, een mediawatcher voor Newsweek en de website Stats.org, ziet Bezos als een 21ste-eeuwse olieman. 'Hij zal diep in de Post gaan boren voor alle mogelijke gegevens.'


Het dagblad wordt in dit scenario een soort 24-uursdatamarkt; wellicht gekoppeld aan Amazon. Die onderneming heeft een schat aan persoonlijke gegevens in handen, waarvan de advertentie-afdeling van de krant zou kunnen profiteren. 'Hier kan een machtig bedrijf uit groeien', zegt Butterworth. 'Goed voor de krant, want die dreigde gewoon ten onder te gaan.'


Het staat vast dat Bezos - 'een inheemse inwoner van de digitale wereld', zoals hij wordt genoemd - de krant veel te bieden heeft. De ondernemer heeft geld, distributiekanalen om papieren kranten bij miljoenen huishoudens te bezorgen, alle mogelijke vormen van digitale distributie, en een snel groeiende video-afdeling op Amazon. Op zijn beurt heeft de Post een begerenswaardige reputatie, inhoudelijke kwaliteit, eveneens een groeiende videoafdeling, en een herkenbare website (washingtonpost.com).


Bezos heeft in korte tijd de manier waarop er wordt gelezen veranderd. In de VS is de Amazon Kindle de populairste e-reader. Zijn ervaring met digitalisering kan de Post en andere traditionele media erg van pas komen. 'Hij is erin geslaagd om de prijzen van e-books in de buurt te krijgen van gedrukte boeken', zegt de media-analist Dan Kurnos. 'Als hij dat met kranten kan doen, heb je een houdbaar model.'


In reactie op de overname klinken in de VS geluiden over het 'post-winst-tijdperk voor kranten'. Ook The Boston Globe en de Los Angeles Times zijn recentelijk (deels) in handen gekomen van vermogenden die de dagbladen niet zozeer beschouwen als winstbronnen, maar als symbolische kroonjuwelen van een imperium. Zoals de mediatycoon Rupert Murdoch met zijn Wall Street Journal. Ze beloven de inhoud van de kranten met rust te laten als goedmoedige financiers - wat verslaggevers en lezers lang niet altijd aannemen.


Sommige waarnemers vrezen onder het bewind van mannen als Murdoch en Bezos voor machtige, 'verticale' monopolies. Maar de gerespecteerde journalist James Fallows verwelkomt 'een fase waarin de profiteurs van deze gouden tijd opnieuw investeren in de infrastructuur van onze publieke intelligentie'. De schatrijke belegger Warren Buffett speelt die rol al. Hij beheert onder meer de Omaha World-Herald in zijn woonplaats Omaha. Buffett gelooft vooral in lokale kranten.


Nog voordat hij iets heeft gedaan, zet Bezos al de toon voor andere worstelende media, oordeelt Trevor Butterworth: 'Reken maar dat een heleboel toplieden groen zien van afgunst, of ziek zijn van angst.' Dat geldt mogelijk ook voor The New York Times, de laatste grote krant die nog in handen is van één familie.


Watergate, Pulitzerprijzen en rode cijfers


De kille cijfers kunnen de overname verklaren. In 1993 had The Washington Post nog 830 duizend abonnees; nu 474 duizend. Ooit werkten er meer dan 1.000 verslaggevers; nu 640. Op de advertentie-afdeling worden miljoenen dollars verloren. De eerste helft van 2013 werd afgesloten met een verlies van 49,3 miljoen dollar.


Roem en reputatie waren niet voldoende om de krant overeind te houden onder de familie-Graham, maar wel de reden om Jeff Bezos aan te trekken. Het dagblad werd in 1877 opgericht en ontwikkelde zich in de hoofdstad tot dé bron voor nieuws en opinie. Sindsdien ontving de Post als concurrent van The New York Times maar liefst 47 Pulitzer-prijzen, waaronder zes in 2008.


Onafhankelijke onderzoeksjournalistiek werd de specialiteit in de jaren zeventig. De verslaggevers Bob Woodward en Carl Bernstein onthulden het Watergate-schandaal, waarmee de krant een hoofdrol vervulde in de val van president Nixon. De Post werd beroemd door de speelfilm erover: All the President's Men.


Verkoop The Washington Post

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden