Internetten in China, hoe doe je dat?

De Chinese internetcensuur wordt steeds strenger

Tussen half elf en twaalf 's ochtends en vijf en zeven uur 's avonds stokt de internetsnelheid. Geen idee waarom. Het maakt niet uit of ik op 4G zit, of wifi of breedband. Dat assortiment verbindingen heb ik allemaal in huis. Doet de ene het niet, dan doet het andere het een beetje. Behalve als ze allemaal tegelijk gaan flatlinen, want dan is er iets aan de hand.

Een internetcafé in Peking. Foto epa

Al maanden gaan geruchten dat we nu echt binnen de muren van de Grote Firewall worden opgesloten. China staat aan de vooravond van een belangrijk politiek evenement. Het Partijcongres vindt dit najaar plaats en de censor maakt nu al overuren om de natie te verzekeren van een 'harmonieus' internet. De huidige crackdown gaat echter verder dan het blokkeren van onwelgevallige websites in het buitenland, of kritische inhoud op Chinese sociale media. Nu richt het staatsapparaat zich op de sleutels die de deurtjes in de Firewall van censuur openen: de Virtual Private Network-software die onmisbaar is voor tientallen tot honderden miljoenen internetgebruikers in China.

Zelfs in de meest ontspannen tijden is surfen een kat-en-muisspel. De kat, de censor, jaagt op muizen die met VPN's, tunnels, encrypted connections en andere technische mogelijkheden gaatjes maken in een bastion van filters die internetgebruikers binnen de Volksrepubliek scheiden van buitenlandse websites.

Zowel muizen als kat maken technologische sprongen voorwaarts. Tien jaar geleden werden hele internetfora lomp geblokkeerd wegens een onwelgevallig woord, tegenwoordig wippen geavanceerde filters die ene ongewenste bijdrage er geruisloos uit. Voor het openen van een account op Chinese sociale media is een identiteitsbewijs en je echte naam verplicht, dus diegene die iets post wat niet goed valt, is zo getraceerd. Overschrijdingen van de 'ideologische rode lijn' worden direct afgestraft. Professor Shi Jiepeng van de faculteit antieke Aziatische cultuur aan de Peking Normal Universiteit werd onlangs ontslagen wegens opmerkingen over het Chinese leger en Mao Zedong op de Chinese twitterservice Sina Weibo. Hij had China's revolutionaire aartsvader vergeleken met een stuk spek. Zo zijn meer academici hun baan kwijtgeraakt.

In dit fanatieke ideologische klimaat scherpt de kat zijn nagels sneller dan de muizen nieuwe gaten openknagen. Zelfs chatbots moeten eraan geloven omdat hun antwoorden niet politiek correct waren. De kunstmatige intelligentie van bots wordt gevoed met inhoud van internet. BabyQ van de babbelapplicatie QQ wist zich geen raad als gebruikers vroegen of BabyQ van de Communistische Partij houdt. Een andere bot zei 'naar de Verenigde Staten vertrekken' als gebruikers haar vroegen naar de Chinese Droom. Die Droom is een blauwdruk van partijleider Xi Jinping voor een machtiger China.

Woorden van mensen, van robots: alles wordt gezien en aangepakt. Vandaar dat sommige Internetgebruikers terugvallen op het Martiaans, een geheimtaal die een jaar of tien geleden populair was onder jongeren. Het is een brei van Chinese en Japanse karakters gecombineerd met emoji's uit het Nokia-tijdperk. Martiaans is relatief eenvoudig te vertalen voor een mens, maar de filters die reageren op verboden woorden lopen in de wartaal vast. Vroeg of laat passen de filters zich aan en is ook een bericht in het Martiaans niet veilig.

Sinds Apple deze week VPN's uit de Chinese app-store verwijderde, zet ik mijn VPN ietwat zenuwachtig aan. Hij vertoont met de dag grilliger gedrag. De enige zekerheid is dat Internet vrijwel permanent traag en instabiel is.

Gisteren hield mijn VPN echter moedig stand tijdens een oefening van de internetcensor. Die keek hoe snel ongewenste websites konden worden afgesloten. Ik merkte er niet veel van, behalve dat ik rustig koffie kan gaan zetten tijdens het wachten op een pagina zoekresultaten van Google.

Niemand maakt zich erg druk om Whatsapp, maar ook die app zit in de gevarenzone. Om een onschuldig kattenfilmpje in de Nederlandse familieapp te bekijken moet ik inmiddels dezelfde toeren uithalen die nodig zijn om op een anti-Chinese website in het buitenland dissident materiaal te raadplegen. Chatten kan nog, dus ik klaag niet. Ik ga ervan uit dat het een periodiek verschijnsel is en dat het weer overgaat, zoals tot dusver altijd het geval is geweest.

Desnoods ga ik met een snelheid van 1,2 Kb per seconde videofiles van 960 megabite uploaden. Of ik vraag mensen de tekst van een website te copy-pasten in een e-mail in plaats links te sturen. Zolang er maar een draadje verbinding met het wereldwijde web overblijft. In het uiterste geval ga ik old-school met mijn oude fax.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.