Internetkrant vet cool

Gratis kranten? Jongeren houden helemaal niet van lezen.

Ferry Haan

Minister Plasterk overweegt kranten te helpen. Wanneer de kranten met een plan komen, bijvoorbeeld gratis kwaliteitskranten voor 18-jarigen, dan zou hij daar welwillend tegenover staan. Dit zou een kopie zijn van een Franse actie van president Sarkozy, die de kranten daar tegemoet kwam.

Eeuwig leven
Als nieuwbakken leraar en oud-journalist gaat deze kwestie mij dubbel aan het hart. Ik gun de krant een lang, wat zeg ik, een eeuwig leven. Tegelijkertijd heb ik nu de jongeren in de klas die straks voor een gratis krant in aanmerking zouden komen. Ik geef ondermeer les aan een havo en een vwo 5 klas. Deze klassen zijn gevuld met 17-jarigen. Ze hebben nog een jaartje te gaan voor het grote geschenk.

Zullen ze dan ook gaan lezen?

De middelbare scholieren lezen nu namelijk niet of nauwelijks. Ze hebben een bijna fysieke weerzin tegen het bekijken van lange lappen tekst. In een toets voor havo 5 vroeg ik mijn leerlingen een tijdje terug een kort stukje te lezen over protestacties tegen geluidsoverlast van Schiphol, in mijn streek een heikel onderwerp.

‘Dat ga ik echt niet lezen’, sprak een meisje met een van walging vertrokken gezicht. Het vooruitzicht om vijf minuten naar letters te moeten staren, stond haar zo tegen dat ze de extra punten liet schieten.

Heikel
Dit meisje is helaas geen uitzondering. Jongeren lezen geen papier. Als gevolg is de woordenschat klein. Het gebeurt heel vaak dat leerlingen een vraag niet kunnen beantwoorden omdat ze een woord in de vraag niet begrijpen. Als docent moet je termen als ‘relevant’ of ‘geef uitsluitsel’ vermijden, omdat er anders tijdens proefwerken armen omhoog gaan. ‘Meneer, wat betekent dat?’ De woorden ‘fysiek’, ‘weerzin’ en ‘heikel’ hierboven kunnen ook niet.

Door het weinige lezen is ook de algemene ontwikkeling beperkt. Dat is erg onhandig bij mijn vak economie. Het gros van mijn havo en vwo-leerlingen kan zich zonder hulp niets voorstellen bij termen als ‘fiscus’, ‘accijns’, ‘valuta’ of ‘inflatie’. Ik leg het ze met alle plezier uit.

Toch frons ik mijn wenkbrauwen wanneer leerlingen van 17 verrast zijn dat de Europese Centrale Bank een ander soort bank is dan bijvoorbeeld ABN Amro of ING.

Boekenlijst
Het is natuurlijk niets nieuws dat leerlingen op de middelbare school lezen niet leuk vinden. Van mijn eigen middelbare school herinner ik mij ook het verzet tegen de boekenlijsten voor Nederlands. Ik geloof dat ik destijds 30 boeken moest lezen. Ik kwam tot 20 en was redelijk succesvol in het dichtbluffen van de gaten. Bij mij kwam het plezier in lezen pas later.

Nu vraag ik me af of de jongeren van nu deze sprong wel zullen maken. De concurrentie van nieuwe media is groot. Het draadloze internet rukt op in de klassen. Het wachtwoord op het WIFI-netwerk van de school moest afgelopen week veranderd worden, omdat steeds meer leerlingen met iPhone’s en andere mobiele apparaten online spelletjes aan het spelen zijn. Zo eten ze de bandbreedte van het netwerk op.

Dit hadden we vroeger niet.

Geen tijd
Wanneer ze thuis zijn consumeren de sociale internetactiviteiten als Hyves, MSN en Twitter ook uren van de dagelijkse tijd. De games heb ik nog niet eens genoemd. Hiernaast beoefenen veel leerlingen, gelukkig, ook nog minstens één sport. De grote vraag is dus niet ‘of’ jongeren gaan lezen, maar ‘wanneer ze dit zouden moeten doen’. Ze hebben geen tijd.

Ik ben er, helaas, van overtuigd dat jongeren met papier niet meer te bereiken zijn. Zelfs niet met gratis papier. Nieuws komt tot hen via internet. Misschien is daarom een ‘vet cool’ mobiel apparaat de enige manier om tot de schaars beschikbare tijd door te dringen. Kranten op digitale boeken, e-books, bieden misschien uitkomst. Sony heeft een reader, Amazon heeft de Kindle. Het Nederlandse bedrijf iRex heeft de iLiad met digitaal papier.

Cool
Wanneer het voor jongeren ‘cool’ is om met deze mobiele apparaten gezien te worden, heeft de (digitale) krant een kans. Het enige dat deze apparaten dan wel zullen moeten kunnen, is dat gelezen interessante nieuwsstukken aan vrienden rondgestuurd moeten kunnen worden.

Zover ik weet kunnen de huidige digitale e-boeken dit nu niet. De digitale krant zal ook veel vaker dan één keer per dag ververst moeten worden. De financiële hulp die minister Plasterk in gedachten heeft voor kranten, zou misschien in deze richting besteed moeten worden.

Op papier zie ik mijn leerlingen de krant niet meer lezen. Jammer, want het zou zo goed voor ze zijn.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden