Bellen met Rusland-correspondent Tom Vennink

‘Internationale MH17-onderzoekers zullen de Russen nooit overtuigen’

Rusland zat woensdag weer in de beklaagdenbank in de MH17-zaak. Justitie gaat drie Russen en een Oekraïner berechten voor hun betrokkenheid bij het neerschieten van het vliegtuig. Wat krijgen de Russen mee van het onderzoek naar de ramp? ‘Het is een relatief kleine gebeurtenis hier’, aldus Rusland-correspondent Tom Vennink.

De Russische luitenant-generaal Parshin ontkent in 2015 in Moskou dat de Russen betrokken waren bij de ramp. Beeld Thomson Reuters

In de ochtend kwam onderzoekscollectief Bellingcat met eigen MH17-nieuws, gevolgd door het onderzoeksteam JIT. Hoe is het nieuws in Rusland gevallen?

‘Vanochtend luisterde ik naar een kritische radiozender, de Echo van Moskou, die opende met het Bellingcat-nieuws. Eerder deze maand bracht de onderzoekskrant Novaja Gazeta, op basis van officiële documenten die ze in handen hadden gekregen, dat de 69ste Brigade van het Russische leger betrokken was bij het transport van het gebruikte Buk-raketsysteem. De journalist die dit nieuws bracht, waagde zijn leven.

Deze twee media en een handjevol nieuwssites besteden aandacht aan de toedracht van de ramp. Maar verreweg de meeste Russen worden niet op de juiste wijze op de hoogte gebracht. Het overgrote deel van de bevolking krijgt haar nieuws van de televisie. En de meeste omroepen zijn onder controle van de staat.’

Wat krijg je dan te zien en te horen op televisie over de MH17-ramp?

‘Dat de internationale onderzoekers niet onafhankelijk zijn. En dat Bellingcat verzinsels verspreidt. Ook wordt gezegd dat het onderzoek van het Nederlandse OM helemaal niets voorstelt en dat de daders geen Russen zijn maar Oekraïners. Dit herhaalt zich nu al vijf jaar.’

In het dorp Grabovo in Oekraïne wordt het neerschieten van MH17 herdacht. Beeld REUTERS

Speelt de MH17-zaak wel in Rusland?

‘Het is hier een relatief kleine gebeurtenis. De mensen zijn er niet bij betrokken. Als ik ze er naar vraag, zeggen ze: ‘Waar heb je het over?’ Ik moet ze dan alles uitleggen. Ze hebben de afgelopen jaren zoveel theorieën gehoord over het neerschieten van het toestel, via de Russische media, dat ze het allemaal niet meer weten. Dat wil de regering ook. De ramp is naar de achtergrond geschoven.

‘Wat verder meespeelt, is dat er in de afgelopen vijf jaar ook andere vliegtuigrampen zijn geweest waarbij veel Russen zijn omgekomen. Onder andere een IS-aanslag op een Russisch vliegtuig. Een andere factor is dat de Russen niet opgroeien met onafhankelijke rechters en onafhankelijke onderzoeken. Velen denken bijvoorbeeld dat de Nederlandse regering de uitkomsten van het onderzoek bepaalt.’

Zal president Poetin nog reageren op de berechting van de drie Russen?

‘Poetin heeft donderdag weer zijn jaarlijkse belronde. Dan kunnen de Russen hem drie uur lang vragen stellen over allerlei onderwerpen. Ik verwacht wel dat hij iets zal zeggen over MH17. Tot dan zal het ministerie van Buitenlandse Zaken benadrukken dat het internationale onderzoek van het JIT-team niet onafhankelijk is.’

‘Het JIT zal de Russen nooit ervan kunnen overtuigen wat er werkelijk is gebeurd met het vliegtuig. Als ze worden gewezen op de foto’s die van het Buk-transport zijn gemaakt, krijg je van de mensen te horen dat ze hierover op televisie juist een totaal ander verhaal hebben gehoord. Russen worden niet opgevoed om onafhankelijk te denken. Wat een tv-presentator zegt, moet je geloven. Net zoals ze gewend zijn om naar een leraar of een dokter te luisteren en te doen wat ze zeggen. De meeste Russen gaan niet tegen autoriteiten in.’

Het OM gaat vier mensen vervolgen in verband met het neerschieten van MH17

Het Openbaar Ministerie gaat vier mensen vervolgen wegens moord in verband met het neerschieten van vlucht MH17. Dat heeft hoofdofficier van justitie Fred Westerbeke woensdag gezegd op een persconferentie van het internationale onderzoekteam JIT.

De aangeklaagden bestaan uit drie Russen en één Oekraïner. Onder hen bevinden zich inlichtingenofficieren en de voormalig minister van Defensie van de rebellenrepubliek Donetsk.

De onderzoeker van JIT en Bellingcat werden in hun zoektocht naar de daders onder meer geholpen door een overdaad aan digitaal bewijsmateriaal, dat vooral op sociale media te vinden is. De zoektocht naar deze digitale kruimels saboteerde met succes de Russische desinformatiecampagne.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden