Internationaal pionier in toneelbelichting

AMSTERDAM - Zelfs toen hij nog maar moeizaam ter been was, moest en zou lichtontwerper Reinier Tweebeek na een première op het podium de hulde in ontvangst nemen. Acteurs en theatermakers hielpen hem graag met stok en al de bühne op. Zondag overleed hij, 61 jaar oud.


Tweebeeke drukte als lichtontwerper minstens zo'n groot stempel op een voorstelling als de regisseur en de vormgever van het decor. De tijd dat een lichttechnicus op aanwijzing van een regisseur een paar spotjes ophing, was met de komst van Tweebeeke, ruim dertig jaar geleden, voorbij. Hij was één van de pioniers in Nederland, gaf het vak van lichtontwerpen aanzien en werd ook in het buitenland vaak gevraagd voor zijn eigenzinnige en brutale ontwerpen. In 1990 was hij de eerste Nederlandse lichtontwerper op Broadway, met de musical Cyrano.


Tweebeeke gaf met spots en schijnwerpers diepte en dynamiek aan theaterproducties, musicals en dans- en operavoorstellingen. Zelfs voor tentoonstellingen in musea of op locatie bedacht hij de lichtval, zoals voor de expositie over Istanbul in de Nieuwe Kerk (2006-2007) en - als hoogtepunt - The urbanian pavillion op de Wereldtentoonstelling in Shanghai (2010).


Tweebeeke werkte zowel in de kleine zaaltjes als in het commerciële circuit bij grote producties als My Fair Lady en Hij gelooft in mij. Hij verwierf faam met tegendraadse ideeën bij onder meer Orkater, Het Nationale Toneel, De Appel en Toneelgroep Amsterdam.


Het handschrift van de eigenzinnige Tweebeeke is zeer herkenbaar. Lichtbundels komen uit onverwachte hoek; hij speelt met kleur en de meest conventionele voorstelling krijgt bij hem een dwars accent. Zo zette hij in Kleine zielen de hoofdrolspeelster consequent in een volgspot en gebruikte hij in De Kersentuin een grote lamp als ondergaande zon - een fremdkörper in het verder naturalistische decor. Ook introduceerde Tweebeeke balletlicht bij het toneel; zijlicht waardoor silhouetten beter uitkomen.


Minstens zo belangrijk voor het ambacht van lichtontwerpen vond Tweebeeke de diplomatieke omgang met regisseurs, acteurs en technici. Volgens hem bestond het vak voor 70 procent uit goed ouwehoeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden