'Internationaal kan ik het lage aantal dopingcontroles bij ons niet verantwoorden'

Als directeur van de Nederlandse Dopingautoriteit is Herman Ram de hele dag met doping bezig. En volgens hem ligt Nederland wat het aantal controles betreft ver achter bij andere landen. Dat kan Ram 'internationaal eigenlijk niet meer verantwoorden'. En wat moet de FIFA eigenlijk met de herinnering aan Sepp Blatter en corruptie? Niet wegpoetsen, wel van leren.

Herman Ram.Beeld anp

Bent u een nieuwsvolger?
'Op mijn vakgebied wel. Ik krijg iedere ochtend een aantal nieuwsbrieven in mijn mail met berichten over doping. Die lees ik allemaal. Zo begint mijn dag. Het algemene nieuws volg ik te weinig.'

Dus niets meegekregen over de rel rond kunstenaar Daan Roosegaarde?
'Nee. Het meeste nieuws krijg ik door via Radio 1, als ik in de auto zit. Zo hoorde ik vanochtend dat Australië zich bedreigd voelt door China. Opvallend, want Australië ligt in een van de veiligste hoeken van de wereld. Het is een veeg teken en geeft aan hoe de wereld er tegenwoordig aan toe is.'

Dan naar sportnieuws. Heeft u gisteravond nog iets meegekregen van het Champions Leagueduel tussen PSV en Atlético Madrid?
'Nee, ik had gisteravond iets anders te doen. Verder kijk ik weinig naar sport. Dat is een bewuste keuze. Ik wil graag afstand houden, omdat ik in mijn werk objectief moet handelen. Ik heb ook meteen al mijn nevenfuncties in de sportwereld opgezegd toen ik aan de slag ging bij de Dopingautoriteit. Toen ik nog bondsdirecteur was (Ram was onder meer directeur bij de Nederlandse Ski Vereniging, de badmintonbond en de schaakbond, red.), bezocht ik veel meer sportwedstrijden.'

Kijkt u eigenlijk met een andere blik naar de sport, nu u dagelijks wordt geconfronteerd met dopingproblematiek?
'Ik kan nog gewoon genieten van sport, hoor. Wel is het zo dat je meer informatie hebt dan gemiddeld over bijvoorbeeld hoe het er in een sport voor staat, of over bepaalde personen. Wat ik duidelijk zie, is dat dopingproblemen in de sport zich de afgelopen jaren steeds vaker verplaatsen naar bredere integriteitsvraagstukken. In sommige landen is het antidopingbureau inmiddels meer een integriteitsbureau.'

Over integriteitsvraagstukken gesproken. Morgen kiest de FIFA een nieuwe voorzitter. Ziet u overeenkomsten tussen de dopingproblematiek en corruptieproblemen bij de wereldvoetbalbond?
'Over het algemeen geldt: als de organisatie van een sport problemen heeft op het gebied van integriteit, is de kans aanwezig dat het ook problemen heeft op andere gebieden. Een dergelijke organisatie is kwetsbaar voor zaken als corruptie of doping. Wat dat betreft zijn de problemen bij de FIFA wel ironisch. Als je namelijk puur naar de organisatiestructuur kijkt en naar de integriteitsmaatregelen die ze hebben getroffen, scoren ze helemaal niet zo slecht.

'Waarom het dan toch misgaat, heeft te maken met de posities van de internationale sportfederaties. Daar staat niets boven, ook boven de FIFA staat niets. Er is geen controle. Dus wie ziet toe op het hoogste niveau? Niemand.'

Kan een nieuwe voorzitter dat veranderen?
'Als je de persoon aan de top vervangt door iemand die er heel anders in staat, is dat mogelijk. Een voorzitter kan het verschil maken. Maar als hij van plan is weinig te veranderen, zie ik het somber in.'

Salman Al Khalifa komt aan in Zürich. Hij is topfavoriet om de nieuwe FIFA-voorzitter te worden.Beeld ap

Er is in de sportwereld veel te doen over de herinnering aan figuren met een bevlekt blazoen. In het FIFA-museum in Zürich is het goed zoeken naar iets dat herinnert aan scheidend FIFA-voorzitter Sepp Blatter. Het museum is 99,9 procent Blattervrij. Wat vindt u daarvan?
'Het verleden ontkennen of wegpoetsen kan niet. Maar je kunt het verleden wel duiden. Dat geldt bijvoorbeeld heel sterk voor doping. Als je het verleden ontkent, ben je gedoemd om fouten te herhalen. Op dopinggebied kunnen we nu dingen aanpakken, omdat we weten hoe zaken vroeger gingen.'

Sepp Blatter.Beeld reuters

Hoe moeten we vanuit dat perspectief met dopingzondaars omgaan? Er is veel te doen over Michael Boogerd en zijn rehabilitatie in de sport sinds zijn bekentenis in 2013.
'Daar zijn ontzettend veel meningen over, alleen ik wil wel een onderscheid maken. Aan de ene kant heb je de straf zelf. Michael Boogerd heeft in januari een schorsing van twee jaar gekregen. Wat mij betreft krijgt hij na het uitzitten van die straf al zijn rechten terug.

'Aan de andere kant is er het vraagstuk binnen de sport. Want wat betekent het voor een sport als je een dopingzondaar gewoon weer accepteert? Verlies je dan je geloofwaardigheid als sport? Die discussie zie je in Nederland rond Boogerd, maar ook in Denemarken rond bijvoorbeeld Bjarne Riis. En die discussie is sportgebonden. Iedere sport moet zelf bepalen hoe hiermee om te gaan. Het is daarom goed dat die discussie nu wordt gevoerd en die mag wat mij betreft ook meer in het openbaar plaatsvinden.'

Afgelopen vrijdag maakten jullie in het jaarrapport bekend vorig jaar zeventien aangiften te hebben gedaan van dopingovertredingen. Dat zijn er zeven meer dan in 2014. Wat valt hieruit concluderen?
'Niet veel, want de cijfers zijn te laag om er statistische uitspraken over te doen. Hoogstens dat die tien aangiften uit 2014 een erg laag aantal was. Als je echt naar ontwikkelingen wil kijken, moet je kijken naar de mondiale cijfers van wereldantidopingbureau WADA. Mondiaal voeren wij met zijn allen 250 duizend controles per jaar uit. Daar kun je tendensen in zien.'

Jullie hebben met 2.416 controles in 2015 wel iets minder kunnen controleren dan in 2014.
'Klopt, en ik zou graag meer controles willen uitvoeren. Op dit gebied blijven we zo ver achter bij andere landen, dat ik het internationaal eigenlijk niet meer kan verantwoorden. En dan doel ik op de kwaliteitslanden, want met de dopingaanpak in een land als Rusland wil ik ons niet vergelijken.

'Het is best een simpele statistiek. Wat het aantal controles betreft, staan we rond plek 25 in de wereld. De sport heeft een top 10-ambitie. Die plek moet je dan ook nastreven met je antidopingbeleid, maar daar moet wel geld voor vrijgemaakt worden.'

Vanwege geldgebrek controleerden jullie afgelopen jaar toch minder op epo?
'Tsja. Epo is gewoon een vakje op een formulier. En als je dat vakje aankruist, zie je dat terug op de rekening. Wij hebben twee opdrachtgevers: het ministerie van VWS en sportkoepel NOC*NSF. Dat maakt het soms lastig, maar de financiering van de dopingcontroles ligt traditioneel bij de sport.'

Herman Ram.Beeld anp

U bent in 2006 aangesteld als directeur bij de Dopingautoriteit. Daarin maakt u van binnenuit de Rabobank-affaire mee, stond u ook aan de zijlijn tijdens de ondergang van Lance Armstrong of de recente dopingperikelen in de atletiekwereld. Wat is uw belangrijkste les geweest in de afgelopen tien jaren?
'Op die vraag ga ik twee antwoorden geven. Allereerst: ik ben me er nog meer van bewust geworden dat een deel van de dopingzaken die leiden tot een tuchtproces, onopzettelijk zijn. Het grote publiek is zich daar te weinig van bewust. Met onopzettelijk bedoel ik slordig eten, het gebruik van verboden medicijnen of drugsgebruik - ook al is over dat laatste veel discussie. Op dat gebied moeten we zoeken naar passende straffen.

'Ten tweede heb ik geleerd hoe doelbewust en gestructureerd dopinggebruik kan zijn. Het schandaal in de Russische atletiekwereld is daar het bekendste recente voorbeeld van. Iedereen was van het dopinggebruik in die wereld op de hoogte. Het was een grote samenzweringssituatie.'

Hoe moeten we met die notie in het achterhoofd aankomende zomer naar de Spelen in Rio kijken?
'Met de Olympische Spelen zelf en het antidopingbeleid tijdens de Spelen is niet veel mis. Het IOC trekt die verantwoordelijkheid naar zich toe en is rijk genoeg om al die controles op te zetten. Daarnaast wil het nieuwe organisatiecomité op dit gebied altijd het oude overtreffen, dus er wordt flink geïnvesteerd in onder meer laboratoria.

'Het probleem zit meer in wat er in de aanloop naar de Spelen gebeurt, want die hypermoderne laboratoria draaien maar een paar maanden volop. En dan zitten we helaas in de situatie dat iemand in land x in een andere situatie is dan in land y. De wereld in Burundi is nou eenmaal anders dan in de Noordoostpolder. Het is geen geharmoniseerde wereld, ook niet op dopinggebied, en ik zal waarschijnlijk niet meemaken dat het dat wel gaat worden.'

Dit is aflevering 664 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden