Internationaal besluit komt dichterbij: Leger VS neemt deel aan hulpactie Zaïre

Na dagen van overleg en aarzelen heeft president Clinton woensdag besloten dat het Amerikaanse leger op beperkte schaal een bijdrage zal leveren aan de internationale humanitaire hulpactie in Oost-Zaïre....

OSCAR GARSCHAGEN

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

In New York wordt vandaag dat internationale overleg hervat in het bijzijn van Clintons nationale veiligheidsadviseur Anthony Lake. Het moet leiden tot concrete afspraken over het bevel over de operatie en de duur en het doel ervan.

President Clinton behoudt zich het recht voor de toezegging troepen, helikopters en transportvliegtuigen in te zetten terug te draaien als het overleg in de Veiligheidsraad naar zijn oordeel onbevredigend verloopt.

De afspraken zullen mogelijk nog deze week worden omgezet in een VN-resolutie. In Canada, Spanje en de Verenigde Staten zijn troepen zich al aan het voorbereiden op een expeditie naar Zaïre en Rwanda. De Amerikaanse beslissing zal in Europese en Afrikaanse hoofdsteden leidden tot versnelde besluitvorming over deelname aan de humanitaire hulpactie.

Een militair verkenningsteam onder leiding van de Amerikaanse generaal Edward Smith zal vandaag in de Rwandese hoofdstad Kigali arriveren voor een militair-technische en logistieke verkenning. Het Amerikaans team van 43 militairen zal de basis leggen voor een grootschalige humanitaire actie.

De internationale hulpactie is nadrukkelijk bedoeld om de ongeveer een miljoen Hutu-vluchtelingen uit Rwanda van voedsel en medicijnen te voorzien. De hulpactie vindt plaats onder bescherming van een internationaal contingent militairen dat volgens Witte Huis-woordvoerder Mike McCurry niet de opdracht moet krijgen de Hutu-milities te ontwapenen.

Evenmin zal de internationale hulpmacht opdracht krijgen de vluchtelingenkampen in te gaan om gewapende Hutu-milities en Zaïrese rebellen op te sporen. 'Onze inzet is uitsluitend humanitair van aard, het gaat om het redden van levens', aldus McCurry.

De Verenigde Staten willen dat een Canadese officier, luitenant-generaal Maurice Baril, de leiding krijgt, bijgestaan door een Amerikaan. Naar schatting duizend Amerikaanse soldaten zullen worden ingezet voor de beveiliging en het draaiend houden van het vliegveld Goma en een vijf kilometer lange corridor van deze stad naar de grens met Rwanda.

Het is de bedoeling dat langs deze corridor vluchtelingen kunnen terugkeren naar Rwanda. De Amerikaanse, Canadese en andere troepen zullen kunnen handelen volgens 'robuuste' rules of engagement. Dat betekent in de praktijk dat zij over ruime vrijbrieven en militaire midddelen beschikken om zichzelf en de hulporganisaties te kunnen verdedigen.

Nog eens enkele duizenden Amerikaanse militairen worden betrokken bij het organiseren van een luchtbrug voor het aanvoeren van levensmiddelen en medicijnen.

McCurry vertelde verder dat de Verenigde Staten en Canada, vooruitlopend op het overleg in de Veiligheidsraad, overeengekomen zijn dat de Amerikaanse troepen onder alle omstandigheden onder Amerikaans bevel blijven staan.

Hoewel de hulpactie wordt gebaseerd op een VN-resolutie, zullen de Verenigde Naties in de militaire uitvoering van de operatie geen rol spelen.

De VS en Canada hebben afgesproken dat de internationale macht pas wordt gestuurd als Zaïre en de buurlanden daar toestemming voor geven. Verwacht wordt dat hierover geen problemen zullen ontstaan. McCurry benadrukte niet alleen het beperkte karakter van de Amerikaanse deelname, maar ook relatief korte duur - maximaal vier maanden - van de aanwezigheid van Amerikanen in Centraal-Afrika.

Het Witte Huis noemde woensdag geen datum waarop de hulpactie moet beginnen en evenmin is duidelijk in hoeverre het om een vrede-bewarende of vrede-afdwingende operatie zal gaan. Het Amerikaanse initiatief om het Canadese plan te steunen werd woensdag genomen na telefonisch overleg tussen president Clinton en de Canadese premier Jean Chrétien.

Volgens Europese diplomaten in Washington is het de bedoeling dat Frankrijk vanwege zijn koloniale verleden in de regio een beperkte rol zal spelen. De Franse kritiek als zouden de Verenigde Staten te lang hebben geaarzeld is in Washington slecht gevallen. 'Frankrijk heeft voorgesteld een missie te sturen maar kwam niet met een concreet en uitgewerkt plan', constateerde McCurry. Hij voegde daaraan toe dat 'een dergelijk plan onmisbaar is'. Hij wees er verder op dat het om een zeer gecompliceerde en riskante situatie gaat. Na het drama in Somalië is president Clinton terughoudend geworden met het committeren van Amerikaanse troepen.

McCurry benadrukte dat ook Afrikaanse landen deel moeten gaan uitmaken van de internationale hulpmacht. Hij voegde er aan toe dat deze landen, net als de VS trouwens, voor het inzetten van troepen financieel gecompenseerd moeten worden door landen die geen troepen leveren. Welke landen wel en welke niet troepen, helikopters en transportvliegtuigen leveren zal in de komende dagen worden bepaald in New York.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden