Intern rapport Defensie toont aan: misstanden op kazerne Schaarsbergen zijn nog veel omvangrijker dan bekend was

De misstanden op de Oranjekazerne in Schaarsbergen zijn veel omvangrijker dan tot nu toe bekend was. Een vertrouwelijk rapport van het ministerie van Defensie uit 2015, dat in handen is van de Volkskrant, schetst een vernietigend beeld van de cultuur op de kazerne.

Militairen Foto anp

Uit het rapport blijkt dat verveelde militairen op grote schaal alcohol dronken en drugs gebruikten, ook binnen de kazerne. Militairen pikten buiten de kazerne vrouwen op of huurden prostituees in, die bleven slapen op de kazerne. Ze vernielden of stalen voor aanzienlijke bedragen materiaal van Defensie. Verder was sprake van 'informele ontgroeningen' en bestond een hoog risico op pesten, buitensluiten en ongewenst seksueel gedrag.

'Zwak leiderschap'

Onlangs berichtte de Volkskrant over drie militairen die hun eenheid in Schaarsbergen in 2014 verlieten vanwege onder meer vernederingen, mishandelingen, aanrandingen en een verkrachting. Recentelijk deed een van hen aangifte, onder meer van de verkrachting. De marechaussee heeft inmiddels drie mannen aangehouden. Het rapport uit 2015 werd mede naar aanleiding van hun zaak gemaakt in opdracht van de kazernecommandant, die wilde weten waar de risico's zaten om nieuwe problemen te voorkomen.

Generaal Ron Smits van de Luchtmobiele Brigade, verantwoordelijk voor de kazerne in Schaarsbergen, zegt dat de risicoanalyse weliswaar de vinger op de zere plek legde, maar dat hij 'ondersteboven' was toen hij in november las wat de soldaten in de Volkskrant vertelden over die tijd. 'Er is sprake geweest van zwak leiderschap', zegt hij. 'Ik denk dat zaken misschien wel zijn herkend, maar dat er niet op is gereageerd. Er zijn jongens die hebben gedacht: ik ben blij dat ik het niet ben. Maar wat hier is gebeurd, is ontoelaatbaar. Alles waar de Luchtmobiele Brigade voor staat, lijkt hiermee door het putje weg te zinken.'

Nieuwe excessen

Smits stelt dat naar aanleiding van het rapport diverse maatregelen zijn genomen om nieuwe excessen te voorkomen. Zo worden korporaals en soldaten beter van elkaar gescheiden, om machtsmisbruik te voorkomen.

Maar volgens de militaire vakbonden VBM en AFMP is na deze risicoanalyse nauwelijks iets veranderd. 'Wij hebben diverse signalen dat in Schaarsbergen nog altijd iets structureel mis is met de cultuur', zegt voorzitter Jean Debie van VBM. Hij zegt meerdere meldingen binnen te hebben gekregen over 2016 en 2017. Volgens Debie heeft één militair hem verteld dat andere soldaten een voorwerp in zijn anus hebben geduwd. Ook stelt hij dat militairen hem hebben benaderd over swaffelen en ontgroeningen. 'Mensen durven nauwelijks aangifte te doen; ze zijn bang als verrader te worden gezien.'

Samen met vakbondsvoorzitter Anne-Marie Snels van AFMP pleit Debie voor een kwalitatief onderzoek naar de Luchtmobiele Brigade in Schaarsbergen én Assen, waar het er volgens hen op een vergelijkbare wijze aan toe gaat.

De veertig geïnterviewde militairen in het rapport van 2015 zeggen dat de regels nauwelijks worden gehandhaafd. Vandalisme doet zich veelvuldig voor. 'In 2013 en 2014 is voor een aanzienlijk bedrag aan rijkseigendommen vernield.' Defensie zoekt niet naar de daders omdat dit 'te veel tijd in beslag neemt, de administratieve procedure veel te bureaucratisch is' en men 'iedereen te vriend wil houden.'

De militairen zeggen dat ze op de kazerne vrij hun gang kunnen gaan, 'want het wordt toch niet gecontroleerd'. De kans dat andere militairen melding maken van excessen is nihil door de groepsdruk, loyaliteitsgevoel en de angst buiten de groep te vallen.

Advocaat Ruth Jager van een van de militairen die eerder hun verhaal deden, noemt de risicoanalyse 'schokkend'. 'Dit is precies wat mijn cliënt heeft meegemaakt. Als ze dit in 2015 al wisten, waarom hebben ze er toen niet meteen alles aan gedaan om hem en de twee anderen te helpen en te beschermen? Hoeveel meer mensen zijn er nadien nog slachtoffer geworden?'

Er loopt inmiddels een nieuw, extern onderzoek naar de gebeurtenissen in Schaarsbergen en de sociale veiligheid bij defensie als geheel.


Wat gebeurde er op de kazerne in Schaarsbergen?

Brigadegeneraal Ron Smits trekt het boetekleed aan
Hij had gewild dat hij het leed had kunnen voorkomen waaraan jonge soldaten op zijn kazerne zijn blootgesteld. Brigadegeneraal Ron Smits trekt het boetekleed aan. 'Er is niet op signalen gereageerd.' (+)

Allan droomt ervan commando te worden, maar hij belandt in een hel

In de kazerne in Schaarsbergen wordt commando in opleiding Allan stelselmatig slachtoffer van vernedering, aanranding, mishandeling en bedreiging. En hij is niet de enige, zo bleek uit dit Volkskrantartikel van begin november dit jaar.

Ronald Vreeburg werd misbruikt door vijf soldaten tijdens zijn opleiding
Ronald Vreeburg had het misbruik tijdens zijn militaire opleiding 'in een hokje' weggestopt. De uitnodiging voor een reünie bracht alles weer boven. Ook na 33 jaar is er woede, verdriet en schaamte. Nu nog gerechtigheid. (+)

Kamerleden willen onderzoek naar misbruikzaak Defensie
Kamerleden willen opheldering van minister Hennis van Defensie over de zaak van oud-militair Ronald Vreeburg.

Seksueel misbruik mannen in het leger 'gaat om macht', zegt deze Amerikaanse psycholoog

Seksueel misbruik van mannen in het leger heeft vaak weinig te maken met lust. Dat zegt de Amerikaanse psycholoog James Asbrand, die bij het Veterans Affairs Medical Center van Salt Lake City oud-militairen behandelt die slachtoffer zijn van misbruik. De meerderheid van de daders is heteroseksueel, zegt Asbrand.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.