Interieur Breton na 36 verborgen jaren geveild

Zijn pijp lag nog op tafel, de tabakszak ernaast, zijn boeken lagen er zoals hij ze had achtergelaten. De medewerkers van het Franse veilinghuis CalmelsCohen troffen eerder dit jaar het huis aan de rue Fontaine 42 in Parijs (vlakbij Pigalle en Montmartre) in bijna dezelfde staat als in 1966, toen...

In april wordt alles wat zich in de woning bevond in het Hôtel Drouot geveild. De waarde van de meer dan tienduizend voorwerpen, boeken (vaak met opdracht), schilderijen, foto's, primitieve kunstobjecten, die Breton verzamelde, wordt op tussen de 30 en 40 miljoen euro geschat.

Breton, de onbetwiste leider van het Surrealisme, bezat het bescheiden appartement sinds 1922. Zijn erfgenamen - zijn vrouw Elisa, en Aube, zijn dochter uit een eeder huwelijk - hielden de schilderijen, boeken, foto's, de manuscripten, de primitieve kunstvoorwerpen en al die dingen die Breton had bezeten en waar om hij had gegeven, al die zaken die samen een indruk geven van wat hem interesseerde en belang inboezemde, gedurende zesendertig lange jaren bij elkaar.

Alleen wat 'Bretons muur' is gaan heten, de boordevolle wand uit zijn atelier die op veel foto's te zien is, kwam in 2000 in het bezit van het Centre Pompidou in Parijs. Aube Breton Elléouët schonk, bij wijze van successierechten, alles wat de muur bedekte aan het (staats)museum. De planken aan de gereconstrueerde muur staan volgepakt met primitieve kunstvoorwerpen, en aan de muur hangen schilderijen, etsen en tekeningen van kunstenaars als Francis Picabia, Alfred Jarry, Jean Arp, Marcel Duchamp, Picasso, Joan Miró of Wassily Kandinsky, met daartussen soms iets van Breton persoonlijk, zoals de foto van zijn vrouw Elisa.

Er was heus wel wat van Bretons nalatenschap bekend: er waren twee grote exposities waarvoor het Centre Pompidou werken uit de collectie in bruikleen kreeg, er was de uitvoerige wetenschappelijke editie van het werk in de Pleiade-editie, de gehele correspondentie werd, conform Bretons wens, overgebracht naar de bibliotheek Doucet. Maar verder stond die woning daar, en in de loop der jaren vergat de buitenwereld het bestaan van de geestelijke nalatenschap van de dichter, een verzameling waarin beroemde werken hun plaats vonden naast het werk van allang vergeten kunstenaars, waarin moderne kunst stond naast primitieve kunstwerken, en waarin ook zaken waren opgenomen als een verzameling hostieijzers en wijwaterbekkens, voorwerpen die hij kocht op veilingen, op vlooienmarkten of die hij simpelweg vond op straat.

Over wat er met de collectie moest gebeuren, had Breton zich nooit uitgelaten. Elisa bleef na zijn dood in het appartement in het negende arrondissement wonen. Zij en haar stiefdochter Aube probeerden de Franse regering te bewegen een stichting voor het surrealisme op te richten, waarin de nalatenschap kon worden ondergebracht. Dat mislukte. Na het overlijden van Elisa in 2000, was de 67-jarige Aube Breton niet in staat de verzameling aan de rue Fontaine bij elkaar te houden. Zij besloot na grote aarzeling de hele collectie te veilen. Zes catalogi komen in februari beschikbaar. De kijk- en veilingdagen zijn van 1 tot en met 18 april. Te koop zijn bijvoorbeeld 450 schilderijen (van onder meer Miró, Magritte, Picabia), 1500 foto's (Mann Ray, Denise Bellon, Boiffard, Raoul Ubbac), 3500 boeken (met opdrachten van Apollinaire, Freud, Trotski). Om de rue Fontaine 42 nog een beetje te laten voortbestaan is alles wat er lag, stond en hing gefotografeerd, beschreven en op cd-rom gezet, 'alles', schrijven de samenstellers, 'van het onbelangrijke tot het uiterstbelangrijke, van het historische tot het alledaagse, het private evengoed als het publieke'. Een virtuele verzameling van 25 duizend afbeeldingen blijft zo beschikbaar voor wetenschappers en belangstellenden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden