Intense hartstocht en acteursleed

Eerst was er de Gouden Palm. Toen was er ruzie en klaagden de hoofdrolspelers over hun tirannieke regisseur. Het liefdesdrama La vie d'Adèle wordt bejubeld en is omstreden.

'Deze film is een groots liefdesepos. Als vlieg op de muur zijn we getuige van hevige liefde en hevig liefdesverdriet' - juryvoorzitter Steven Spielberg over de winnaar van de Gouden Palm. In La vie d' Adèle valt de 15-jarige scholiere Adèle (actrice Adèle Exarchopoulos) onverwacht, pats-boem voor Emma (Léa Seydoux), een studente aan de kunstacademie met blauw haar.


Op de dag waarop de hoogste festivalprijs wordt uitgereikt in Cannes, afgelopen mei, protesteert katholiek en conservatief Frankrijk in Parijs tegen het homohuwelijk, maar de keuze van de festivaljury voor een drie uur lang drama over een lesbische liefde leidt niet of nauwelijks tot controverse. Het is simpelweg de beste film in de competitie, ook volgens de polls onder journalisten.


Dit is géén statement over homoseksualiteit, benadrukt Spielberg na de uitreiking. 'Politiek speelde geen enkele rol voor de jury.' Hij noemt de actrices 'perfect gekozen' en regisseur Abdellatif Kechiche een 'ongelofelijk observator en sensitief filmmaker'.


Er klinkt ook wat tegengeluid: een critica van the New York Times noemt het werk van de in Tunesië geboren Fransman een 'oefening in voyeurisme' en verwijt de filmer een typisch mannelijke kijk op vrouwenliefde. Een week later volgt het protest van Julie Maroh, de auteur van de grafische roman waarop Kechiche zich baseerde. Zij uit zich op haar website 'als feministe en lesbienne' over de vrijpostige seksscènes uit de film. 'Porno', noemt ze die, en 'gevaarlijk' - dit is homoseksuele seks zoals enkel een heteroseksueel het kan bedenken, of beoefenen.


De klachten worden opgemerkt, vooral in de Franse pers, maar beschadigen de film niet. Auteurs zijn vaker ontevreden over de verfilmingen van hun werk. Buiten dat: het botert sowieso niet tussen Maroh en Kechiche: de schrijfster is óók boos over het feit dat de regisseur haar wegmoffelde op de rode loper en haar vergat te noemen in zijn dankwoord.


Kechiche (52), die sinds zijn in Venetië bekroonde migrantendrama La graine et le mulet uit 2007 tot de voornaamste Europese regisseurs wordt gerekend, spreekt in Cannes gedecideerd over zijn film. Continu glimlachend naar zijn ondervragers, verpakt hij zijn antwoorden in lange, wat zalvende dictaten, waarin hij zijn motieven uiteenzet. 'Ik heb niks bijzonders te zeggen over homoseksualiteit. Ik probeer ook niet te benoemen wat het nou precies is, deze liefde tussen twee vrouwen. Schoonheid vangen, het vastleggen van verandering, dát is volgens mij de essentie van filmen.'


Een journaliste vraagt of het werkelijk nodig is dat de seksscènes zo lang duren, en of het erg is dat ze zich bij het kijken ernaar ongemakkelijk voelde. 'Mijn excuses als ik u met mijn film verwar', antwoordt de regisseur. 'U ervaart die seksscènes als lang, maar waarom is dat zo? Mijn film duurt drie uur en kent net zo lange scènes waarin de hoofdpersonages enkel wat praten of picknicken, of ruziën. Als ik de een inkort en de ander niet, zou ik het ritme verstoren. Dat we het niet gewend zijn om zeven of tien minuten lang naar naakte lichamen te kijken - want zo lang duren de twee scènes waaraan u refereert slechts - zegt iets over onze opvoeding en cultuur.'


Iets verderop aan een tafeltje zitten de hoofdrolspeelsters. Ze wist wel ongeveer waaraan ze begon, zegt Exarchopoulos (19). 'Het is een liefdesverhaal en bij een liefdesverhaal hoort seks. Dat we elkaar ook zo veel moesten slaan, dát wist ik niet. De seks, nou ja, dat was af en toe wel gênant. Ik wist niet dat het zó intens zou zijn. Je wilt de regisseur niet teleurstellen. Voor mij is seksualiteit niet iets wat je hoeft te controleren, ook voor de film had ik al een open mind. Wat me echt schokte, was de reactie van omstanders als Léa en ik elkaar zoenden tijdens een filmscène op straat. Altijd waren er wel mensen die lachten, of dreigende en beledigende dingen riepen. Je bent een hoer, je moet sterven - wow!'


Volgens tegenspeelster Léa Seydoux (28) liep Exarchopoulos zo nu en dan gedeprimeerd over de set. 'Ik was bang dat ik het niet kon', zegt de jonge actrice hierover. 'Er was een moment dat ik oververmoeid raakte, het duurde ook zo lang: ruim vijf maanden! Soms huilde ik en als ik dan voor een opname móest huilen, was ik juist bang dat het niet zou lukken. Abdel zei: doe gewoon wat je voelt, dat is genoeg. Hij filmde me ook weleens als ik vrij was. Dan werd ik wakker in de trein, op weg naar de set, en liep de camera al. Soms draaiden we achttien uur op een dag. Er waren momenten waarop ik me afvroeg of ik niet te veel gaf. Waarom geef ik mijn huid, mijn schaamte, mijn intimiteit en al mijn tranen? Abdel gaat een relatie met je aan: hij maakt dat je hem wilt geven wat hij vraagt.'


Enkele weken na de wereldpremière in Cannes treedt een deel van de filmcrew naar buiten met een klacht over de opnamen. Uitgebuit voelt het personeel zich, door de 'autoritaire' regisseur die tevens co-producent was van La vie d'Adèle. Dagblad Le Monde bericht over te lange werkdagen, onvoldoende maaltijden op de set en de nukken van Kechiche. Zo zou de regisseur een crewlid hebben gesommeerd haar 'rode trui' af te staan aan de film, omdat de outfit van een hoofdrolspeelster hem niet beviel. Nog een klacht uit Le Monde: de regisseur at een keer oesters terwijl de crew hongerig toekeek. Binnen de filmwereld, waar arbeidsomstandigheden vaker wel dan niet tekort schieten en een beetje megalomanie als gezonde eigenschap wordt beschouwd, leest het nieuwsbericht eerder als potsierlijk dan onthutsend. Hier wordt een groot regisseur ter verantwoording geroepen over het onrechtmatig innemen van een trui.


De aandacht ebt weg, tot een maand voor de Franse bioscooprelease, die net als in Nederland deze week gepland staat. Op bezoek bij een prestigieus festival in Colorado bespreken de actrices de opnameperiode met de Amerikaanse pers. Kechiche nam wel tien volle dagen de tijd voor het opnemen van een enkele seksscène, klaagt Seydoux. En dat het acteren in La vie d' Adèle zo overtuigend oogt, komt volgens Exarchopoulos omdat niet alles geacteerd is. 'Je ziet ons écht lijden. De vechtscène was afschuwelijk. Ze sloeg me zo vaak en hij (Kechiche) schreeuwde: sla haar, sla haar nog eens!'


Seydoux: 'Ze had zich gesneden aan een glazen deur omdat ik haar duwde. Ze bloedde overal, huilde, het snot liep van haar neus in haar mond en toen zei hij: nee, we zijn niet klaar, we doen dit nog een keer.'


Exarchopoulos: 'Ze probeerde mijn neus te vegen en hij schreeuwde: nee! Kus haar! Lik haar snot!'


Seydoux: 'Godzijdank wonnen we de Gouden Palm, want het was afgrijselijk. Ik wil nooit meer met hem werken.'


Kechiche is laaiend als hij de uitlatingen leest en maakt Seydoux tijdens een presentatie in Los Angeles uit voor klagerig rijkeluiskind. De in Frankrijk populaire actrice (ook te zien in Midnight in Paris van Woody Allen) maakt als kleindochter van een Pathé-bons immers deel uit van 'het systeem' dat niks met hem te maken wil hebben. Het is iets waarover Kechiche al vaker klaagde: het Franse filmestablishment behandelt hem neerbuigend vanwege zijn eenvoudige en Arabische afkomst. Eigenlijk, zegt de regisseur, wilde hij die Seydoux al na twintig draaidagen vervangen. Trouwens: 'als ze zo ontevreden was, waarom liep ze dan zo graag in avondjurk en behangen met juwelen over de rode loper?'


Zijn film is 'bezoedeld', stelt Kechiche. Daar het publiek niet meer onbevooroordeeld kan kijken, pleit hij er voor om La vie d'Adèle niet in de bioscoop uit te brengen.' Onmogelijk, want zijn film is wereldwijd verkocht. Dat een zo hoog aangeschreven film nog voor de release getorpedeerd wordt door de betrokkenen is uitzonderlijk. Eventuele misstanden op de set worden doorgaans pas jaren later uit de doeken gedaan of gewoon niet. Geschrokken van alle ellende herhaalt Exarchopoulos (die werd genoemd als outsider voor een Oscarnominatie) nu maar zoveel mogelijk dat Kechiche toch heus een genie is. Seydoux betwist dat: 'Een genie heeft geen driehonderd opnamen nodig'. Maar ook zij erkent: de film zelf, daar is niks mis mee.


Eerder in Cannes zei Kechiche dit erover, toen nog met een glimlach. 'Meneer Chaplin had soms wel duizend opnamen nodig voor één enkele scène. Uiteindelijk telt de film.'


Vanaf vandaag is La vie d'Adèle te zien in de bioscoop. Nu is het zaak al het andere te vergeten.





Lees verder op pagina V5


Vervolg van pagina V3


Abdellatif Kechiche werd in 1960 geboren in Tunesië en verhuisde op zijn 6de met zijn ouders naar Nice. Hij studeerde drama aan het conservatorium d'Antibes, regisseerde toneelvoorstellingen en speelde als acteur enkele filmrollen. Eenmaal overtuigd van het feit dat hij achter de camera thuishoort, ontwikkelt Kechiche zijn voorkeur voor naturalistisch spel en lang aangehouden takes. Hij wint diverse Franse filmprijzen met zijn eerste films en breekt op het festival van Venetië door met Le graine et le mulet (2007), een migrantendrama dat werd afgewezen door het festival van Cannes. In Vénus Noire (2010) volgt Kechiche het getormenteerde leven van de in Europa levend tentoongestelde Hottentot Saartjie Baartman. Een loodzware film, geroemd door de kritiek maar slecht bezocht in de bioscoop. Na La vie d'Adèle wil Kechiche het leven van de jarenzeventig-seksster Marilyn Chambers verfilmen, die een taboe doorbrak door als eerste blanke Amerikaanse vrouw seks te hebben met een zwarte man in een pornofilm.


abdellatif Kechiche


Regisseur Abdellatif Kechiche.


Regisseur Abdellatif Kechiche reageert op de veelgehoorde kritiek dat de seksscènes in zijn film te lang zouden duren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden