Integreren was nooit een plicht'

Sancties, dat is waaraan het ontbrak in de multiculturele samenleving. Daarover waren de drie grote mannen die gisteren voor de commissie verschenen, het eens....

Van onze verslaggever Michiel Kruijt

Drie kanonnen stonden er maandag op de agenda van de parlementaire onderzoekscommissie integratiebeleid. Paul Scheffer, Han Entzinger en Arie van der Zwan hebben alledrie een grote rol gespeeld in het denken over allochtonen in Nederland.

Uit hun verhoren bleek hoe verschillend ze oordelen over de vruchten van dertig jaar integratiebeleid. Scheffer kapittelde dit beleid, Van der Zwan hekelde de keerzijden' en Entzinger sprak van een redelijk succes'.

Volgens Entzinger, hoogleraar migratie-en integratiestudies, is de kloof tussen allochtonen en autochtonen in de afgelopen jaren kleiner geworden. Entzinger, die samen met Van der Zwan twee baanbrekende rapporten schreef, wees onder meer op het opleidingsniveau van de tweede gene-ratie allochtonen, dat jaar na jaar stijgt.

De publicist en onderzoeker Scheffer, die als eerste werd gehoord, had evenwel kort daarvoor juist beweerd dat de tweede generatie allochtonen het minder goed doet dan verwacht en dan druk ik me mild uit'. Volgens Scheffer blijft driekwart van de allochtone kinderen steken op het opleidingsniveau van de ouders, die vaak alleen een diploma lagere school hebben gehaald.

Scheffer haalde ook onderzoek aan waaruit bleek dat slechts één op de vijf jongeren zich als even Nederlands als Turks of Marokkaans beschouwt. Een groot deel van de tweede generatie haalt volgens hem nog steeds zijn partner uit het buitenland. De publicist sprak ook over het grote aantal allochtonen dat werkloos is of in de WAO zit.

Tijdens zijn verhoor borduurde Scheffer voort op zijn essay Het multiculturele drama uit 2000, dat hem landelijke bekendheid bezorgde. Daarin had hij de algehele lethargie gehekeld als het erop aan kwam iets aan de achterstand van migranten te doen. Ook had hij opgeroepen tot een parlementair onderzoek omdat hele generaties onder het mom van tolerantie worden afgeschreven'.

Ook voor de onderzoekscommissie schuwde Scheffer deze harde taal niet, getuige uitspraken als: Integratie rechtvaardigt zich door een zichtbare bijdrage van migranten aan de maatschappij. Het profijt voor de Nederlandse samenleving is echter netto te verwaarlozen. De baten zijn niet hoger dan de kosten.'

Veertig jaren onnadenkend integratiebeleid' hebben er volgens hem mede toe geleid dat het tot een vertrouwensbreuk tussen de kiezer en de oude partijen kwam, waardoor de LPF kon ontstaan. Scheffer riep daarom op tot een helder en restrictief immigratiebeleid en een verplichtend integratiebeleid.

Ook de zelfstandig adviseur Van der Zwan vindt dat er verplichtingen moeten worden gesteld aan allochtonen om de keerzijde van het integratiebeleid niet alles is in zijn ogen mislukt ongedaan te maken.

Meer dan tien jaar lang weten kabinet en Kamer immers al wat de negatieve gevolgen van het immigratiebeleid zijn. Dat stond in een witboek van Van der Zwans hand dat in maart 1992 hij had het nog even nagezocht aan het parlement was aangeboden. Beleid was daarop nauwelijks gevolgd, klaagde Van der Zwan gisteren.

Twee jaar later had hij meegewerkt aan de opstelling van een ander rapport (samen met Entzinger) waarin werd voorgesteld om de inburgering verplicht te maken, een noviteit in die dagen. Maar het inburgeringsconcept is verwaterd in de wet gekomen en daarna verder uitgehold. Alle sancties zijn eruit gelaten en de inburgering wordt overgelaten aan uitvoerende instanties die werden overweldigd door alle aanvragen.'

Volgens de zelfstandig adviseur bestaat er een angst in de politiek om sancties te stellen. Hij vroeg zich bijvoorbeeld af waarom absentie bij taalonderwijs niet wordt doorgegeven aan de sociale dienst, zodat die daaraan gevolgen kan verbinden. Sancties zijn het centrale thema.'

Daarbij wees Van der Zwan, net als Scheffer en Entzinger, op het gebrek aan rechtshandhaving ten aanzien van de allochtone jeugd. Doordat jonge Marokkanen het recht aan hun laars konden lappen, betoogde hij, zijn alle Marokkanen gestigmatiseerd.

Participatie op de arbeidsmarkt is volgens Van der Zwan de sleutel tot integratie'. In dit verband sprak hij van de grote tragiek' dat de paarse kabinetten de arbeidsmarkt op gang hebben gekregen, maar dat de allochtonen daar nauwelijks van hebben geprofiteerd.

Volgens Van der Zwan komt een krappe arbeidsmarkt maar eens in de twintig jaar voor. Dat het kabinet die kans heeft laten lopen, dat heb ik nooit kunnen begrijpen.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden