Integratie via uitheemse producten

Ook Nederlander kan weer terecht voor een praatje bij de groenteman in de allochtone buurtsuper Waikiki...

AMSTERDAM Een nieuwe supermarktketen met in elke winkel een halal-slager, döner-hoek en islamitische gebedsruimte. Waikiki, heet de droom van de Rotterdamse ondernemer Kees van Vuuren.

Eind deze maand gaat de eerste Waikiki-winkel open in Almere. Hij zal worden bestierd door twee Irakezen. Van Vuuren opent in maart zelf ook zo’n winkel, in de Rotterdamse wijk Charlois. Voor het eind van het jaar moeten er vijftien tot twintig zijn verrezen, en moet het bedrijf winst maken.

Er is ruimte voor 150 tot 200 winkels, zegt hij. Vooral in de steden, en vooral in wijken waar de kleine buurtwinkels de laatste decennia zijn verdwenen. Jonge allochtone ondernemers moeten de winkels gaan runnen. Waikiki eist dat zij 30 duizend euro aan eigen vermogen inleggen. Volgens bedrijfsaccoutant Peter Jansen is er serieuze belangstelling van achttien ondernemers.

Bij Waikiki kan de klant kiezen uit onder meer Poolse, Turkse, Tsjechische, Russische, Surinaamse, Libanese en Hollandse producten. Er wordt halal-snoep geïmporteerd uit het Midden-Oosten. Elke winkel krijgt een halal-slagerij en, als de ondernemers geen bezwaar hebben, een kleine afgescheiden koeling met varkensvlees. ‘Gehaktballen voor de kaaskoppen,’ aldus Van Vuuren.

In de winkel in Almere komt die aparte koeling er niet. Ondernemers Kahatan Baykar en Ali Al Ali zijn streng gelovig, en hebben bezwaren. Ook willen de twee zwagers onder geen beding alcohol verkopen. Al Ali: ‘Ook geen alcoholvrij bier, want analfabete moslims kunnen het etiket niet lezen. Als we dat verkopen, krijgen wij een slechte naam.’

Van Vuuren: ‘Natuurlijk heb ik liever bier in de schappen. Polen drinken heel veel, en Turken ook wel. Maar ik laat mijn ondernemers vrij.’

In bijna elke winkel wordt een gebedsruimte voor het personeel ingericht. Van Vuuren: ‘Ik ben een ongelovig beest, maar je moet wel respect hebben. Bovendien is dit een voorzorgsmaatregel. Als mijn winkel in Charlois zit en de moskee bij het Feyenoord-stadion, ben ik mijn personeel tijdens de Ramadan ongeveer de helft van de dag kwijt omdat ze drie keer moeten bidden. Dat is arbeidstechnisch niet handig.’

De geboren Rotterdammer kent de problemen van de grote stad. In Charlois is de sfeer verhard. ‘De grootgrutters wonnen de prijzenoorlog, daardoor zijn er nu complete wijken zonder buurtwinkeltjes. Zo’n buurt takelt af. Nergens kun je een krantje kopen, er is in die wijken geen reden meer om een loopje te maken.’

Bij Waikiki wordt dat anders. ‘Je wordt nog geholpen bij de groenteafdeling. Je kunt een praatje maken.’ Van Vuuren had zeven jaar een Edah-winkel. Met Waikiki hoopt de nuchtere Rotterdammer flink geld te verdienen. Maar ook idealistische trekjes zijn hem niet vreemd. Van Vuuren verwacht en hoopt dat ‘zijn’ Waikiki de sfeer in onveilige stadswijken zal veraangenamen. ‘De politiek heeft de mond vol van integratie, maar het begint op straat.’

De nieuwe keten richt zich niet alleen op allochtone klanten, maar ook op alleenstaande Nederlandse vijftigplussers. Vooral die groep mist de ouderwetse buurtwinkels, denkt Van Vuuren. ‘Daar is ons assortiment op aangepast. We verkopen ook hele kleine blikjes ananas.’ Bovendien zijn de groente en het vlees beduidend goedkoper dan bij de grootgrutter. ‘Ook dat is aantrekkelijk voor Nederlandse klanten.’

De Waikiki-formule heeft een grote kans van slagen, denkt Jorge Cuartas; directeur van Foquz Etnomarkteting, een bureau dat onderzoek doet naar onder meer koopgedrag van allochtonen. ‘Kijk naar het succes van de toko: daar kun je veel producten kopen die in de supermarkt niet verkrijgbaar zijn. Twintig verschillende soorten bonen! En paksoi, dat loopt al jaren goed in de toko’s, maar in de Albert Heijn is het niet te vinden.’

Waikiki heeft ook al een logo: schildpad Harley. Symbool voor ‘de langzame maar zekere integratie van allochtonen’, aldus Van Vuuren. De naam betekent niks. ‘Het was eerst Haikiki, dat betekent ‘het beste’ in het Turks. Maar veel van onze potentiële franchisehouders zijn geen Turk en hadden daar moeite mee. Daarom Waikiki.’

Hij probeerde al eerder een ‘allochtone’ supermarktketen op te zetten. Dat mislukte omdat ondernemers te veel vrijheid kregen en de keten niet meer als zodanig herkenbaar was. ‘Die jongens draaiden soms gehakt in een wasteil. Je moest echt alles uitleggen.’

De nieuwe formule zal veel strakker worden geleid. ‘Want nu moet en zal het lukken’, zegt Van Vuuren ernstig. De etikettering wordt uniform en de winkeladministratie van de franchisehouders wordt streng gecontroleerd.

De Irakese ondernemers en zwagers Ali Al Ali en Kahatan Baykar runnen in Almere de Bagdad Markt. Hun winkel wordt nu omgebouwd naar de nieuwe formule. Ze verwachten meer te kunnen gaan verdienen nu ze als onderdeel van een keten goedkoper kunnen inkopen. Misschien openen ze in de toekomst nóg wel een Waikiki-winkel, droomt Al Ali hardop.

Voorlopig verwachten ze vooral veel vlees en groenten te verkopen. Dat veel ‘gewone’ supermarkten sinds een tijdje ook halal-vlees in de schappen hebben liggen, deert niet. Baykar: ‘Dat vlees zou ik echt nóóit kopen. Je weet niet zeker of ’t echt halal is.’ Al Ali: ‘Moslims vertrouwen dat vlees niet, want er staat geen islamistische slager achter de toonbank. De Albert Heijn blijft Hollands.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden