Integratie komt niet vanzelf goed

2014 was een slecht integratiejaar

Wat is erger? Dat de shariadriehoek in Den Haag een verzinsel bleek van een frauderende journalist van Trouw (misschien wel de meest onbetrouwbare krant van Nederland), of de gretigheid waarmee in het bestaan van zo'n shariadriehoek werd geloofd? Eind 2013 nam Van Dale het woord 'shariadriehoek' zelfs op in zijn onlinewoordenboek en werd het als 'Woord van het Jaar' genomineerd door het genootschap Onze Taal.

Wat zegt het over ons denken over integratie, dat we het blijkbaar voor mogelijk houden dat de sharia het in sommige delen van onze grote steden voor het zeggen heeft? Dat verraadt een uiterst somber beeld over de voortgang van het integratieproces.

2014 was een slecht integratiejaar. Er was de even minuscule als onheilspellende Schilderswijk-confrontatie tussen aanhangers van de 'Islamitische Staat' en ultranationalistische patriotten. Er waren de jihadisten die naar Syrië afreisden. Er was de 'minder, minder'-hetze van Geert Wilders. En er was het Zwarte Piet-oproer en de verdrijving der Turkse Kamerleden uit de PvdA-Tweede Kamerfractie. Veel rumoer aan het integratiefront.

Integratie belooft een proces te zijn dat naar de toekomst toe verbetert. Van jaar op jaar, en van generatie op generatie. Maar 2014 gaf het gevoel dat er stappen terug werden gezet, en niet vooruit. Dat is beroerd.

De integratiebarometerstand was er dan ook naar. Maurice de Hond becijferde een kleine maand geleden in 'De Stemming van 30 november', dat maar liefst 56 procent van de Nederlanders de integratie in Nederland in grote mate of zelfs volledig mislukt vindt. Die mening werd gepeild naar aanleiding van het vertrek van de twee Turkse PvdA-Kamerleden. Dat was inderdaad in alle opzichten een droevig symbool van falende integratie. Zowel van de kant van integratie-pionierspartij PvdA als van de Turks-Nederlandse gemeenschap, die nog veel te veel in de oksel van de Lange Turkse Arm van Erdogan blijkt te verkeren.

Het laat ook zien hoe integratie-percepties afhankelijk zijn van buitenlandse invloeden. De wereld is een onontwarbare kluwen geworden, sprak onze Koning-Filosoof in zijn Kersttoespraak. Zo wordt het beeld van de islam in Nederland in sterke mate gekleurd door internationale ontwikkelingen en mediabeelden, juist ook omdat de gemiddelde Nederlander in eigen leven weinig islam tegenkomt.

En die mediabeelden bevestigen vooroordelen en angsten over de islamitische wereld. Even leek het zo hoopvol. De Arabische Lente en de Europeanisering van Turkije leken goed nieuws op te leveren voor de potentiële modernisering en verwestersing van de islamitische wereld. Maar daar kwam slecht nieuws voor in de plaats. De Arabische Lente bracht uiteindelijk een keeldoorsnijdende Islamitische Staat voort, plus autocratische regimes in Egypte en Turkije.

Zo'n zwartgallig beeld van de islamitische wereld maakt het er voor de 'neutrale toeschouwer' niet bepaald makkelijker op om de islam 'rechtstatelijk' te verdedigen tegen de haataanvallen van radicale rechtspopulisten die menen dat de islam per definitie uit de westerse wereld gebannen moet worden. En wel ten koste van de spelregels van de westerse democratische rechtsstaat zelf: Koranverbod en moskeesluiting. Het helpt dan ook niet dat er in Nederlandse moslimkring volstrekt onvoldoende leiderschap en denkkracht aanwezig is om het beeld van de islam gezaghebbend te matigen en Nederlanders gerust te stellen over de islam.

Zo kunnen we niet de toekomst in, te beginnen 2015. Op integratievlak is Nederland niet toekomstbestendig. Met een meerderheid van Nederlanders die meent dat de integratie van migranten in onze samenleving mislukt is. Met een partij - permanent zo'n beetje de grootste in de peilingen - die op ramkoers ligt met forse aantallen Nederlanders door hen hun grondrecht van godsdienstvrijheid te willen ontzeggen. En met een Nederlandse moslimgemeenschap die zich onvoldoende rekenschap geeft van deze vijandige omgeving, en niet in staat lijkt tot positieve tegendruk. Integendeel. Zij zet de religieuze tolerantie eerder nog eens op het spel door ernstige overlast op ander terrein, namelijk dat van allochtone misdaad, veel te passief en gelaten tegemoet te treden.

Het kabinet mag trots zijn op zijn hervormingen. 'Eindelijk doen we de dingen die Nederland nodig had.' Aan het afbouwen van het gierende wantrouwen in de multi-etnische samenleving, worden weinig woorden vuil gemaakt. Dat is kortzichtig. Integratie komt niet vanzelf goed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.