Integratie blijkt moeilijk, zelfs op het sportveld

Johan Derksen, opiniemaker in het voetbal, zette de discussie over het gedrag van voetballers van Marokkaanse afkomst in het amateurvoetbal op scherp. Ze misdragen zich, ze jagen andere leden weg, ze willen geen vrijwilliger zijn, ze helpen clubs 'naar de klote'. Is dat zo?

Voetballertjes van SV Nieuw-West tijdens een training in Sportpark de Eendracht in Amsterdam. De club heeft nauwelijks blanke leden: 'Als niemand komt, houdt het op.' Beeld An-Sofie Kesteleyn / de Volkskrant

Kom bij voetbalclub SV Nieuw-West in Amsterdam en je waant je in Noord-Afrika. Andere kantine, andere benadering, donkerder mensen, ander type spel. Technisch. Fysiek. Een soort straatvoetbal, de basis overigens van grote spelers als Ziyech en Afellay, profs van Marokkaanse afkomst.

Integratie

Het is een aparte belevenis, een wedstrijd bij SV Nieuw-West, zeker voor wie uit een 'witte' gemeenschap komt. Menigeen vraagt zich af: 'Hé, waar ben ik hier?' Integratie blijkt moeilijk, zelfs op het sportveld, en leidt tot misverstanden en wantrouwen, mede door de andere belevingswerelden. Getinte voetballers maken andere gebaren, spreken andere talen en dialecten.

Sommige 'witte' ouders voelen zich ongemakkelijk, hun kinderen zijn eerder geïntimideerd. Voorzitter Mehdi Harboul van Nieuw-West kan het ook niet helpen. Hij zegt dat hij graag 'Hollanders' verwelkomt, maar ze komen gewoon niet. Ze wonen daar trouwens ook niet in de buurt.

Johan Derksen: 'Nederlandse jongeren gaan naar andere clubs. Die willen niet met 9 Marokkanen in een ploeg die niet in hun blote kont durven te douchen' (in Voetbal Inside). Beeld VI IMAGES

Omgekeerde integratie

En zelfs als ze er wel in de buurt wonen, komen ze niet. 'Eigenlijk is een omgekeerde integratie nodig', constateert hoogleraar bestuurs- en organisatiekunde Paul Verweel, voormalig vicevoorzitter amateurvoetbal van de KNVB en voorzitter van 'allochtonenclub' VV Hoograven ('drie autochtonen onder de leden') uit Utrecht.

Deze week laaide de discussie over vooral Marokkaanse voetbaljeugd op door uitspraken van opinieleider Johan Derksen bij het programma Voetbal Inside. Hij reageerde op een genuanceerde column van AD-journalist Hugo Borst. Derksen stelde de zaken scherp: 'Er zijn heel wat clubs naar de klote gegaan omdat ze toevallig het veld hebben liggen bij een wijk waar veel Marokkaanse gezinnen wonen. Dan krijgen Marokkaanse jongens de overhand in de selectie, dat functioneert haast nergens.'

Oude discussie

Allerlei problematiek kwam ter sprake in de dagen daarna, over wangedrag, segregatie, over ouders die geen vrijwilligerswerk doen, enzovoorts. Verweel beoordeelt de polemiek als een stap terug in de tijd. Hij spreekt van 'uitspraken uit 2005, gedaan in 2016'. 'Als ik vanavond bij de club kom, zullen velen me weer aanspreken. Dan zijn ze teleurgesteld, ze voelen zich gegriefd, ze worden weer weggezet, terwijl ze zo hun best doen.' Verweel studeerde langdurig op de problematiek en vindt dat Derksen 'veralgemeniseert. Dat is altijd een grote valkuil. Er zitten lastige jongens bij en schattebouten, zoals in elke bevolkingsgroep.'

De pers dook er intussen vol op, hoe oud de discussie ook is. Derksen moest overal opdraven. Hij ruziede bij het praatprogramma Pauw met Farid Azarkan van het Samenwerkingsverband Marokkaanse Nederlanders, die vergeefs excuses eiste. Vicepremier en minister van Sociale Zaken Lodewijk Asscher schreef een stuk op Facebook, waarin hij stelde dat het mogelijke weigeren van leden van Marokkaanse afkomst bij clubs racistisch is, en dat we problemen moeten benoemen. Wegkijken is fout.

De Telegraaf meldde donderdag, opgetekend uit de mond van Verweel, dat 30 procent van de door geweld stilgelegde wedstrijden in het amateurvoetbal wordt veroorzaakt door jongeren van Marokkaanse of Turkse komaf. Verweel is foutief geciteerd, zegt hij: 'Het gaat ook om Surinamers, Antilianen en andere minderheden.'

Relevant

Bovendien is dan de vraag relevant hoeveel van de ongeveer 1,2 miljoen leden van de KNVB tot minderheden behoren. Verweel: 'Dat is niet precies bekend omdat de KNVB etniciteit niet bijhoudt, maar de schatting is ongeveer 20 procent. In dat geval is een aandeel van 30 procent in de geweldsincidenten nog altijd meer dan gemiddeld, maar ook niet zo heel veel meer. In minder dan 1 procent van de ruim 30 duizend wedstrijden per weekeinde doen zich geregistreerde ongeregeldheden voor.'

Het is makkelijk om in archieven incidenten te vinden waarbij allochtonen zijn betrokken. Het ernstigste incident betreft het doodschoppen van grensrechter Richard Nieuwenhuizen door jeugdspelers van Marokkaanse komaf, ruim drie jaar geleden in Almere. Het is ook relatief eenvoudig om rellen op te sporen met autochtonen. Verweel: 'Veel van wat Derksen zegt is onzin. Hij is vooral provocateur, laten we dat niet vergeten.'

De KNVB houdt de cijfers van ongeregeldheden ook niet bij per bevolkingsgroep. Woordvoerder Hans van Kastel noemt het geleidelijk afnemende aantal incidenten, van 485 in seizoen 2011-2012 tot 322 in 2014-2015. Dit seizoen liet eerst een lichte stijging zien, maar uiteindelijk verwacht Van Kastel hetzelfde aantal geweldsincidenten als vorig jaar. De KNVB is ook niet van plan tot opsplitsing naar afkomst over te gaan. 'Een van de mooie elementen van voetbal is juist dat iedereen elkaar ontmoet op het veld en in de kleedkamer. Van bakker tot bankier, van Mohamed tot Monique.'

Dries Boussatta, in het rood, in actie voor AZ in 2000. 'De verontwaardiging is zo selectief. De man die de pop van Vermeer ophing, de supporters van PSV die muntjes gooiden naar bedelaars in Madrid, de aanhangers van Feyenoord die zaken sloopten in Rome, dat waren bijna allemaal Hollanders' (zie kader onder artikel). Beeld anp

Wantrouwen

Tussen groepen van verschillende afkomst bestaat alleen veel wantrouwen, mogelijk ingegeven door angst. In een woning in Amsterdam-West vertelt Abdelhakim El Ghzaoui over selectiedagen, twee jaar geleden bij AFC, de amateurclub van het jaar uit Amsterdam. Zijn zoon Mohamed Amine en drie vrienden van DWS deden het goed. Ze hoorden van de trainer dat ze waren aangenomen, totdat ze de volgende dag een telefoontje kregen. El Ghzaoui: 'Het ging alsnog niet door. Er mochten maximaal twee van de jongens komen, anders waren er te veel Marokkanen. Mijn zoon bleef wel uitgenodigd, maar hij heeft toen gezegd dat het voor hem dan niet meer hoefde. Zo wilde hij niet voetballen. Hij is hier geboren en voelt zich Nederlander. Hij is bij DWS gebleven en voetbalt nu bij FC Utrecht.'

Jeugdvoorzitter Peter Dekkers van AFC reageert: 'Ik herken me totaal niet in dit verhaal. Wij hebben geen richtlijnen, geen regels. Hier voetballen duizend kinderen, van wie 170 in selectieteams. Als je voor die selectieteams wil voetballen, moet je goed zijn. Dat heeft alleen met talent te maken. Wij zijn nu weer bezig met dertig Syriërs, we werken samen met de Anne Frank Stichting. Nee, ik kan niets met die uitspraken.' Verweel overigens weet van het bestaan van quota bij clubs, maar dan alleen informeel. 'Niemand zet dat zo in zijn beleidsplan.'

Er zijn ook andere vormen van onbegrip. El Ghzaoui vertelt over een aantal jaar geleden, toen zijn zoon nog bij DCG voetbalde. Een vrouw wilde bardienst doen, maar ze droeg een hoofddoek. 'Andere leden zeiden dat ze weg moest. Ze wilden geen hoofddoek achter de bar. Ik heb toen handtekeningen ingezameld, om te protesteren.'


Mehdi Harboul

Voorzitter SV Nieuw-West, een club die bijna volledig uit allochtonen bestaat

'Blanke leden zijn van harte welkom. Iedereen is welkom. Maar als niemand komt, houdt het op. Amsterdam kent iets van honderdtachtig nationaliteiten. Het liefste wil je dat hele aanbod terugzien in je club. We hebben één Nederlander, bij de senioren. Als jij anderen kunt regelen, mij best. Wees welkom. Het liefst brengen wij wereldteams op de been. Met het inzicht van Nederlanders, de techniek en de hardheid van Tunesiërs, Egyptenaren of andere Arabieren.

'Ja, hier gebeurt weleens iets, maar er is overal wat. Het is echt niet zo dat wij elk weekeinde aan het blussen zijn. We zijn een gezonde club, met 450 leden, vrijwilligers, trainers. Tot de E6 hebben de teams een eigen trainer. Het zou zo mooi zijn als we eens een duwtje in de rug kregen van de publieke opinie, in plaats van een schop na. We doen gewoon ons best. We hebben ook best veel vrijwilligers, hoewel het altijd meer en beter kan. Vele handen maken licht werk. Het komt ook een beetje door de terughoudendheid van veel mensen. Ze zijn een beetje bang dat het niet goed is, wat ze doen. Maar fouten maken we allemaal.'


John Peters

Voorzitter voetbal Quick 1888, Nijmegen

'Wij waren de deftige club uit Nijmegen die was 'overgenomen' door Marokkanen. Ik kan alleen maar zeggen dat het uitstekend gaat. Weet je, onze deftige tijd is lang geleden. We zijn in 1960, toen we een elitair clubje waren, verhuisd naar een wijk met veel allochtonen. Daardoor is de club totaal veranderd. We kregen te maken met meer agressie, vaak van buitenlandse kinderen. Dat was vervelend voor het imago.

'We hebben toen een plan gemaakt om weer meer blanken binnen te krijgen, zonder allochtonen te weren. We zijn onder meer bij scholen geweest. De verhoudingen liggen weer wat anders nu: van 75-25 procent, met 75 procent allochtonen, naar 60-40. De sfeer is beter, normen en waarden worden strak nageleefd. Bij misdragingen nemen we maatregelen. In jeugdelftallen streven we naar een prettig evenwicht in etniciteit. Een mix is beter, ook voor het voetbal. Het is allang niet meer zo dat tegenstanders zeggen: oh, daar heb je die Turken en Marokkanen van Quick weer. Nederlandse ouders zijn inderdaad nog steeds eerder vrijwilliger, maar gaandeweg komt daarin verandering.'


Dries Boussatta

Zakenman, voormalig international van Marokko en Nederland

'Ik hoor zo vaak dat clubs slechts twee of drie Marokkanen in een elftal willen. Zelfs bij heel goede spelertjes gaat de overgang niet door, of wordt de trainer teruggefloten door het bestuur. Wie zijn wij eigenlijk? Ik ben 43, mijn vader is in 1965 naar Nederland gekomen om te werken. Hoeveel generaties duurt het voordat wij worden gezien als jullie? Waarom mogen elf autochtone Nederlanders in een elftal spelen en geen elf jongens van Marokkaanse afkomst, die ook Nederlander zijn.

'De verontwaardiging is zo selectief. De man die de pop van Vermeer ophing, de supporters van PSV die muntjes gooiden naar bedelaars in Madrid, de aanhangers van Feye noord die zaken sloopten in Rome, dat waren bijna allemaal Hollanders. Dan zijn het opeens hooligans, en als een Marokkaan iets doet, is het een Marokkaan. Dan wordt hij nooit gezien als Nederlander. Al die Nederlanders op compounds in Qatar hebben schotels. Als allochtonen hier schotels aan de gevels hangen, doen ze opeens niet aan integratie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden