Column

Integratie begint op school

Leerlingen van een Amsterdamse basisschool lopen op straat in witte t-shirts met de tekst: 'Is dit wit genoeg voor u?'Beeld ANP

Vroeger was ik hoofdredacteur van een scholierenmagazine, Generation Now. We kwamen terecht op zwarte, witte en gemengde middelbare scholen en roc's. Daarom volg ik het hernieuwde debat over onderwijssegregratie met grote interesse. In 1999 was Generation Now afgetrapt, met een evenement in Paradiso voor het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, bedoeld om jongeren zélf aan het woord te laten over wat kon verbeteren in het onderwijs. Yasmina, een spontane Marokkaanse meid van net 18, greep toen de microfoon.

In 'plat Utregs 'vertelde dat ze het 'best wel eng' vond om het komende jaar aan de heao te beginnen, omdat ze 'nog nooit met een Nederlander in de klas had gezeten'. Ook thuis en in de buurt, in Lombok, kwam eigenlijk nooit contact 'met autochtonen'. Ze had de havo met prachtcijfers afgerond op het Niels Stensen College en wilde het gaan maken. Maar wel in Nederland, want daar was ze toevallig geboren en getogen. En dan was het toch eigenlijk wel een dingetje dat ze eigenlijk helemaal geen Nederlanders kende, behalve leraren.

Haar Niels Stensen College was destijds onderwerp van hevige commotie. De toenmalige rector, Matthé Sjamaar, had opgeroepen 'de tent maar te sluiten', omdat met de verzwarting die een aantal jaar was ingetreden - alleen maar aanwas van Marokkaanse kinderen met ongeschoolde ouders - vwo en havo waren leeggelopen en de onderwijskwaliteit ondermaats was. Onze bruisende, bloedambitieuze Yasmina ten spijt.

Dat ook veel andere allochtone jongeren, net als Yasmina, een gemengde school prefereerden boven een zwarte bleek uit een enquete die ons blad in 2004 hield, om te polsen hoe onze diverse groep jonge lezers eigenlijk zelf over witte en zwarte scholen dacht. 539 jongeren deden mee. Ruim 80 procent van de allochtone jongeren wilde later een gemengde school voor hun kinderen, geen zwarte. Onder autochtone jongeren was dit niet meer dan de helft, terwijl 32 procent van hen het liefst zag dat hun kinderen naar een witte school gingen. Vooral autochtone jongens hadden overigens de voorkeur voor witte scholen: 42 procent wilde uitdrukkelijk dat hun kinderen naar een witte school zouden gaan.

Sjamaar was trouwens niet het eerste schoolhoofd dat opbrandde door verzwarting. 'Het begint aan mijn gezondheid te vreten en mijn gezin lijdt eronder. Ik heb mijn ontslag aangeboden... zie het niet meer, ik ben uitgeteld, ik ben opgebruikt...' aldus het toen 38-jarige schoolhoofd J.H.Erisman, van de Algemeen Christelijke School Onze Wereld in de Bijlmer, in het Vrije Woord van 17 oktober 1970. Bij het krieken van multicultureel Nederland als het ware. 'Ik heb op het ogenblik op mijn school 166 leerlingen, waarvan 54 Surinamers en Antillianen en 28 andere buitenlanders. Onder deze omstandigheden zitten we met taalmoeilijkheden; en spanningen...'. Een 'hoogst geëmotioneerde schoolmeester' ('ik ben progressief, ik stem PPR') voegt elders in deze boeiende reportage wat onvervalst PVV- sentiment avant la lettre toe. 'Ik woon hier in de Grubbehoeve in Vak E. Driekwart zijn kleurlingen! Boven ons wonen vijf Surinaamse gezinnen in één woning. Het is een kannibalenstam!'

Van mij zult u nooit horen dat multicultureel samenleven geen uitdaging is. Maar integratie begint met samen naar school. Mijn voorkeur gaat uit naar gemengde scholen, niet alleen in etniciteit, maar ook in maatschappelijke klasse. Met de 90 procent van alle jongeren uit ons oude onderzoekje ben ik tegen gedwongen spreiding. Ouders moeten worden aangemoedigd. Maar pas op een gemengde school groei je op in het werkelijke Nederland van nu. Van knikkervriendschappen tot een bakvisverkering met iemand met een andere achtergrond: integratie begint echt op school, en dat geldt voor álle groepen.

Ik zie het ook aan jonge collega's. De eeuwige riedel 'ik heb eigenlijk een compleet blanke vriendenkring' hoor je evengoed bij hoogopgeleide dertigers, die in een stad zijn opgegroeid die al ver voor hun geboorte volstrekt multicultureel was, maar wat langs hen heenging omdat ze altijd op een witte school zaten. Ik vraag me af wat er van Yasmina geworden is. Misschien is het nu een dijk van een carrièrevrouw. Zou ze kinderen hebben? En zitten die dan op een zwarte, witte of een gemengde school? En zou Erisman nu een krasse tachtigplusser zijn die hoofdschuddend kennis neemt van de nieuwste generatie Amsterdammertjes met t-shirts met 'is dit wit genoeg voor u?'

Voor een land dat zichzelf graag als kleurenblind ziet is 45 jaar geworstel met scholensegregratie toch echt 'een dingetje'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden