Integratie 'Amerika's' in voordeel VS

Op de Avenida Paulista, het Mekka van directiekantoren in de metropool Sao Paulo, heeft het kantoorpersoneel dat op zoek is naar een snelle hap de keus uit vier McDonald's-filialen, een Pizza Hut, een Arby's en een Kentucky Fried Chicken....

Van onze correspondente

Ineke Holtwijk

RIO DE JANEIRO

Decennia lang beschouwden buitenlandse franchise-ondernemers Brazilië als vijandig terrein. De wettelijke beperkingen waren talrijk en de economische vooruitzichten onzeker. Maar twee jaar geleden versoepelde de Latijnsamerikaanse reus de regeling voor het overboeken van royalties naar het buitenland. De bureaucratische rompslomp bij de registratie van dit soort winkels werd gekort.

Sinds die tijd is 'the American way of life' meer dan tevoren aanwezig in het straatbeeld van de grote steden. In een jaar tijd is het aantal franchise-zaken met 240 procent gegroeid, zegt de Braziliaanse Vereniging van Franchisers. Het totaal komt uit op 50 duizend winkels. Het aandeel van de buitenlandse ketens verdubbelde. Fastfood vormt de frontlinie van de invasie.

Wie straks wil meeverdienen aan de Latijnsamerikaanse markt, moet nu toeslaan, zeggen investeerders en consultants. Aanwezig zijn en de kat uit de boom kijken is niet meer genoeg; het gaat nu om volume en omzet.

Brazilië is met honderdvijftig miljoen inwoners bijna de helft van de markt in Latijns Amerika. 'Wie in het jaar tweeduizend minder dan driehonderd à vierhonderd hamburgerzaken heeft in dit land, kan het vergeten', aldus Guilherme Affonso Ferreira van Arby's.

In Miami discussiëren staatshoofden en regeringsleiders dit weekeinde over de gezamenlijke toekomst van de Amerika's. Als het meezit, komt er zelfs een tijdschema voor de integratie. Maar wie 24 uur in een Latijnsamerikaanse hoofdstad verblijft, weet dat de symbiose verder is dan de conferentiestukken doen vermoeden. Een groeiend web van handelsakkoorden, satellietverbindingen, kanalen en wegen heeft het gevoel van grens en nationale identiteit vervaagd.

Allereerst binnen Latijns Amerika zelf. De afgelopen twintig jaar zijn er meer dan twintig bilaterale verdragen getekend. Mexicanen eten Chileense appels; Brazilianen vlees uit Uruguay. Venezuela produceert aluminium; Colombia maakt er aluminiumfolie van en exporteert het terug naar Venezuela. Ondernemers denken steeds regionaler. De Braziliaanse voedselgigant Sadia bouwt op het ogenblik een fabriek in Argentinië die de hele regio, inclusief Brazilië moet voorzien.

Aan weerszijden van de Rio Grande groeit zoiets als een hemisfeercultuur. In de Verenigde Staten hebben Mexicaanse sausen de tomatenketchup van de eettafel verdrongen. In het land van Diego Maradona is basketbal tegenwoordig de grote hit. Of neem Xuxa, een Braziliaanse uitvoering van het Zeeuws meisje. Ze presenteert op de Braziliaanse televisie een kindershow, vliegt twee keer in de maand naar Buenos Aires om daar de Spaanstalige versies voor de rest van het continent op te nemen en lanceerde zichzelf vorig jaar in het Engels op de Amerikaanse tv-markt.

Televisie is de katalysator van het culturele integratieproces. Iedere avond kijken miljoenen televisiebezitters tussen Veracruz en Vuurland naar CNN. Of ze zetten Univision en Telemundo op, twee Spaanstalige tv-stations die vanuit de Verenigde Staten uitzenden.

Toen de moordenaar van de Mexicaanse presidentskandidaat Colosio werd gepakt, wilde iedereen hem in zijn programma. Maar de Mexicaan wilde alleen met Gratas praten, presentator van een in de VS opgenomen show.

In Colombia wordt Don Francisco, een Spaanstalige Koos Postema uit de Verenigde Staten en wekelijkse gast in de huiskamer, helemaal niet meer ervaren als een buitenlander met een andere cultuur. Er is niet alleen sprake van 'globalisering' van de economie, technologie en misdaadsyndicaten, maar ook van waarden en helden, constateerde een bekende Colombiaanse politicoloog onlangs.

In Miami moet de onderlinge afhankelijkheid worden gereguleerd en gesmeerd. Voor echte integratie komt heel wat kijken. Of zoals een ondernemer opmerkte: je kunt tariefmuren afschaffen, maar als je vanuit Colombia niet vlot naar Peru kunt bellen om een bestelling te plaatsen, krijg je toch je spullen niet. Een land waar een handjevol rijke families de dienst uitmaakt of de helft van de bevolking de lagere school niet afmaakt, is weinig aantrekkelijk voor investeerders. Infrastructuur, politieke stabiliteit en gelijke kansen zijn voorwaarden voor duurzame economische groei.

Toch is de hobbel die wat betreft de Latijnsamerikanen het eerst moet worden genomen, de handel zelf. Het is tot nu toe teveel eenrichtingsverkeer, zeggen zij. De Amerikaanse export naar Colombia is sinds het land zijn grenzen opengooide drie jaar geleden met 80 procent toegenomen. Maar Colombia kon in de Verenigde Staten maar 7 procent meer kwijt.

Nu het ernaar uitziet dat Nafta voorlopig een exclusieve club blijft met slechts drie leden, willen de Latijnsamerikanen een andere geste. Bijvoorbeeld dat tariefmuren en invoerbeperkingen waarmee de Amerikanen hun eigen markt afschermen niet gelden voor de zuiderburen. 'De Verenigde Staten zouden Latijns Amerika een voorkeurbehandeling moeten geven, net als Europa dat doet met landen als Polen of Roemenië die willen toetreden tot de Europese Unie zei Ernesto Samper, president van Colombia enkele dagen geleden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden