Integratie? Aan de Britten zal het niet liggen

Door de terroristische aanslagen in Londen lijken de gelederen in de Europese Unie zich weer te sluiten. Op een zijspoor gerangeerd zijn het fiasco over de Europese Grondwet en de ruzie over de meerjarenbegroting 2007-2013....

Bart Dirks

De Britse regering, op de dag van de aanslagen in Londen koud een week EU-voorzitter, beseft maar al te goed dat ze het niet zonder 'Brussel' kan rooien. Stelde minister Gordon Brown van Financiën afgelopen maandag de vergadering met zijn Europese collega's uit vanwege dringender binnenlandse bezigheden? In tegendeel: de bijeenkomst was een uitgelezen moment om druk te zetten achter gezamenlijke actie tegen de financiering van terrorisme.

Minister Charles Clarke van Binnenlandse Zaken bleef deze week evenmin in Londen hangen. Hij schreef in Brussel een spoedberaad uit met de EU-ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie, met als doel de Europese strijd tegen terrorisme op alle fronten te versnellen. 'Europol heeft goed werk geleverd en de Europese Commissie ook', zei Clarke woensdagavond kort voor hij weer de Eurostar naar Londen nam. 'Maar de vraag is: doen we genoeg? Het antwoord is: het kan beter.'

Britten die pleiten voor méér Europa, het staat in schril contrast met het beeld van dat arrogante eiland dat Europa enkel ziet als een grote handelszone waarvan 'sociale dumping' het bindende element is. Uitgerekend op de terreinen van Justitie en Binnenlandse Zaken, de gebieden waar de lidstaten nog altijd grote autonomie hebben en jarenlang de meeste schroom voelden tot samenwerken, willen de Britten resultaten boeken.

Ook in Brussel zelf, waar de Britten om het zacht uit te drukken doorgaans niet worden gezien als het gemakkelijkste familielid, werd de solidariteit met Londen gevoeld en getoond. Twee keer zelfs: op maandag gingen duizenden 'eurocraten' de straat op om een minuut stilte in acht te nemen. Gisteren werd de ceremonie herhaald; twee minuten stilte werden dit keer in acht genomen.

De hervonden saamhorigheid in de kibbelende Europese familie doet denken aan de daadkracht na de aanslagen van 11 maart 2004 in Madrid. In de weken en maanden voorafgaand aan dat eerste gruwelijke visitekaartje van Al Qa'ida op Europese bodem, bleven de Europese leiders maar bekvechten over de laatste punten en komma's van de Europese Grondwet. De 191 doden op het Madrileense treinstations maakten pijnlijk duidelijk dat navelstaren niet de juiste strategie was.

Twee weken later, op de reguliere voorjaarstop van de Europese staatshoofden en regeringsleiders, was het vooral repareren geblazen. Gaten in het na 11 september 2001 aangezwengelde anti-terreurbeleid moesten worden gedicht en Gijs de Vries werd benoemd als anti-terreurcoördinator. Maar de EU-top leverde nog een onvoorzien resultaat op: plotseling kwam er weer vaart in de onderhandelingen over de Europese Grondwet. 'Alle landen willen water bij de wijn doen', constateerde de Ierse premier Bertie Ahern, destijds EU-voorzitter. Op de volgende EU-top, in juni 2004, slaagde Ahern er tot veler verbazing in om daadwerkelijk een akkoord te bereiken over de nieuwe Grondwet.

Hoe het verder liep, is ook bekend: menig lidstaat treuzelt nog steeds met het in de praktijk invoeren van in Brussel gemaakte afspraken over de strijd tegen terrorisme. En na het Franse en Nederlandse referendum is de Europese Grondwet, afhankelijk van wie je het vraagt, aan de beademing, in coma of morsdood.

Maar na de aanslagen in Londen zijn de Europese regeringen vastberaden om opnieuw daadkracht te tonen. Eurocommissaris Franco Frattini (Justitie) kondigde aan voortaan landen die talmen met afspraken tegen terrorisme aan de schandpaal te nagelen. Voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie wees de lidstaten woensdag op hun verantwoordelijkheden: 'Meer dan ooit, is dit het ogenblik om de terughoudendheid te overwinnen tegen nauwe samenwerking. Dit is wat onze burgers verwachten. Terrorismebestrijding staat bovenaan de lijst van onderwerpen waarvan de burgers een sterkere Europese dimensie verwachten. Wij moeten niet hen teleurstellen.'

De Europese Grondwet is er niet mee gered, de ruzies over de meerjarenbegroting worden er niet door bijgelegd, laat staan dat het debat over een socialer of liberaler Europa een constructieve wending neemt. Maar wat betreft een effectiever gezamenlijke terrorismebestrijding valt het te hopen dat na New York, Madrid en Londen driemaal scheepsrecht is. Aan de eurosceptische Britten zal het zeker niet liggen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden