Integer en op en top professioneel

Hij is uiterst correct, raakt nooit in paniek en handelt vrijwel altijd juist. Marinier Erik O. voelt zich, zelfs als hij straks wordt gerehabiliteerd, tot het diepst van zijn ziel gekwetst....

Nooit, nooit had hij kunnen bevroeden dat zijn carri zo'n bizarre wending zou nemen. Van gerespecteerd onderofficier bij het trotse Korps Mariniers, afkomstig zelfs uit het milieu van de elitegroep Bijzondere Bijstands Eenheid (BBE), tot een al te schietgrage militair die een Iraakse burger gericht van grote afstand in de rug schoot. Nota bene met een gericht schot.

Althans, dat deed hij in de optiek van het Openbaar Ministerie (OM) in Arnhem. Erik O. is plotseling Nederlands meest omstreden militair. De militair die, toen het erop aankwam, in Al Muthanna regels zou hebben overtreden. Die als een cowboy tekeer zou zijn gegaan in het zicht van plunderaars.

'Het beeld dat het OM van hem schetst, klopt gewoon niet', zegt een vooraanstaand lid van de BBE, de geheimzinnige anti terreureenheid van de mariniers. Hij kent Erik al jaren. 'Erik is een uiterst correct, integer persoon die 999 van de duizend keer juist handelt. En hij is niet gauw van zijn stuk te brengen. Als hij optreedt, dan doet hij dat doordacht. Het is geen type dat in paniek handelt.'

Klazien van Brandwijk-Wiltjer, jarenlang humanistisch geestelijk verzorger bij het korps, kan het beeld van het OM ook niet bevatten. 'Ik acht het onbestaanbaar dat iemand met een BBE-achtergrond zgecontroleerd zou optreden tijdens een missie', zegt Van Brandwijk-Wiltjer, die in 1993 met de mariniers in Cambodja diende. 'Zo steken mariniers, en zeker BBE'ers, niet in elkaar. Het bestaat niet. Anders moet ik mijn beeld van ze grondig aanpassen.'

De SFIR-missie in Zuid-Irak had zijn derde grote uitzending moeten worden. De 43-jarigeErik O. zou gaan helpen, samen met 1100 andere Nederlandse militairen, om een van Iraks negentien provincies weer op poten te krijgen. Zoals hij in 1991 ook had gedaan toen hij met vierhonderd mariniers naar Noord-Irak werd gestuurd om de Koerden te beschermen. En in 1993 in Cambodja, waar 2600 Nederlandse militairen twee jaar toezagen op de overgang naar vrede.

'Zuid-Irak' is uitgelopen op een persoonlijk drama. Erik O., commandant van een Quick Reaction Force-eenheid bij As Samawah, werd op oudjaarsdag op een vliegtuig gezet naar Nederland en vijf dagen in het gevang gegooid op vliegveld Soesterberg. Nog steeds verdacht van moord zit hij nu thuis, wachtend op de volgende stap van het OM. 'Dit heeft mij als mens beschadigd, ik voel me vernederd, ben verbitterd', zei hij donderdag in De Telegraaf.

Wie is de echte Erik O.? Is hij de ervaren militair, jarenlang gepokt en gemazeld bij een van de beste korpsen van de krijgsmacht, die op 27 december in Zuid-Irak volgens de regels ingreep bij een plundering? Of is Erik O. een doorgeslagen marinier, die terecht verdacht wordt van een ernstig strafbaar feit? De collega's bij het korps herkennen zich alleen in de eerste Erik.

'Hij is een professional op en top', zegt een majoor bij de mariniers die, net als de BBE'er, niet met zijn naam in de krant wil. Hij kent Erik O. al lange tijd en was de afgelopen dagen op bezoek bij hem. 'Toen ik hoorde dat Erik bij dit incident betrokken was, dacht ik: dit is een heel vreemd verhaal. Want ik ken hem juist als een zeer kalm persoon, een uiterst integer onderofficier.'

De BBE-achtergrond van Erik is een niet onbelangrijk aspect van deze zaak. De elite-eenheid, waar mariniers maximaal drie jaar mogen dienen, mag dan bekend staan als Nederlands laatste redmiddel tegen kapers en terroristen, doldwaze vechtersbazen zijn het zeker niet. Sterker nog, omdat de eenheid door justitie wordt ingezet, vallen ze onder de gewelds instructies van de politie.

Bij kapingen mag slechts proportioneel geweld worden gebruikt. Het is dan ook niet vreemd dat de BBE werd ingezet bij de Molukse gijzelingen. Van Brandwijk-Wiltjer: 'BBE'ers zijn zeer gericht op protocollen en het naleven van regels.'

De vooraanstaande BBE'er: 'De Erik die ik ken, weet heel goed wat hij doet. Als hij handelt, dan doet hij dat correct. En vooral in het belang van de veiligheid van zijn mensen.'

'Het beeld dat ik van hem heb gekregen, strookt niet met het beeld dat het OM van hem schetst', zegt ook Jean Debie, de voorzitter van de militaire vakbond VBM/NOV die zijn lid Erik O. deze week opzocht. Volgens Debie ligt de affaire zwaar op de maag van de onderofficier. 'Hij is tot in het diepst van zijn ziel gekrenkt', zegt de majoor van het korps die hem goed kent. 'Voor de rest van zijn leven voelt hij zich beschadigd. Zelfs als hij straks gerehabiliteerd wordt, dan nog voelt hij zich in zijn eer gekrenkt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden