'Instrueren van cameramensen zelfde als dirigeren orkest'

Joost Honselaar (38)was: altviolist is: televisieregisseur '..

IK KOM uit een familie waar niemand aan klassieke muziek doet. Toch zeurde ik als kind al om vioolles. Mijn ouders wisten niet waar het vandaan kwam. Om het gezeur kracht bij te zetten, zette ik op mijn achtste het kinderboek Kevertje Klop op muziek, waarbij Klop viool speelde. Eindelijk mocht ik op mijn twaalfde naar vioolles. Al gauw gonsde het in de familie rond: Joost wordt violist.

Op het Rotterdams conservatorium keek mijn leraar Matelski, een kleine man, eens goed naar mijn lange armen en zei: 'jij bent een altviolist'. De volgende les nam hij een altviool mee en na er even op gespeeld te hebben, was ik meteen verkocht. De mooie donkere klank, de verbinding tussen hoog en laag in het orkest, dat paste veel beter bij mijn karakter dan de viool. Violisten zijn solisten, terwijl ik juist iets diplomatieks heb, ik wil samenspelen en het midden vinden.

Mijn studietijd was erg leuk. Ik zat in diverse orkesten en ensembles waarmee ik ook op tournee ging naar het buitenland. Toch merkte ik al gauw dat ik minder gemotiveerd was dan mijn mede-studenten. Ik ging bijvoorbeeld niet op zomercursus, zoals zij, maar pakte in september mijn altviool pas uit, na twee maanden niets gedaan te hebben. Het studeren werd steeds meer een opgave. Ik speelde maar vier uur per dag, terwijl anderen makkelijk zes of acht uur haalden. En als ik naar les was geweest, hoefde ik pas de volgende dag weer van mezelf te oefenen.

Bovendien had ik een geweldige hekel aan auditeren en soleren. En hoe verder ik met mijn studie kwam, hoe vaker ik recitals moest geven, solo spelen dus. Elke keer was ik gigantisch zenuwachtig en ik zag er de zin ook niet van in. Liet mij maar lekker in een kwartet spelen.

Uiteindelijk besloot ik te stoppen en dat was een opluchting. Wel moest ik meteen in militaire dienst. In die periode heb ik les genomen van de altviolist Andrew Sparrow en het rare was dat het toen ineens wel lukte. Het klikte erg goed tussen mij en Andrew. Alles viel op zijn plek. Technische problemen waarmee ik al jaren kampte, kon ik ineens oplossen. Ik kreeg weer helemaal zin om te studeren: was weer helemaal gemotiveerd.

Na dienst ging ik toch als altviolist verder. Ik schnabbelde in het Noord-Hollands Philharmonisch, het Metropole Orkest, het Radio Symfonie Orkest en allerlei ensembles. Het lukte me om ervan te leven. Maar toen het Noord-Hollands mij een vaste baan aanbood, ging ik nadenken. Ik wilde die baan niet en eigenlijk bij geen enkel orkest. Was ik dan eigenlijk wel geschikt voor dit vak? Het antwoord was nee.

Ik ben geen groepsmens. In het orkest moet je samen met de altvioolgroep een klank maken. Maar ik heb mijn eigen ideëen over de interpretatie van de muziek en die kon ik in de groep niet kwijt. Soms was ik het ook totaal oneens met interpretatie van de dirigent en meende ik dat ik beter wist hoe iets gespeeld moest worden.

Al op het conservatorium voelde ik dat ik iets met televisie had. Met het Nederlands Jeugd Orkest had ik een opname meegemaakt en toen wist ik: dit is echt leuk. Niet het optreden op televisie zelf, maar het plaatjes maken en het brein erachter zijn. Toen ik besloten had helemaal te stoppen met de muziek kwam die oude liefde weer boven. Maar ik was al dertig en weer vier jaar naar de filmacademie gaan trok me niet. Ik schreef me in bij de media-academie, waar je voor veel geld korte cursussen kan volgen.

Wat ik precies wilde, wist ik niet. Daarom deed ik de productiecursus, een kennismaking met het hele televisiegebeuren. Een maand lang werkte ik zeven dagen per week. Alles kwam aan bod: je eigen films maken, research doen, het regelen van een draaiplek. Het was zwaar. Zo kregen we op vrijdagavond een opdracht: zorg dat je maandag alles weet van Papoea-Nieuw Guinea en interview iemand van de belangenvereniging. Maar in het weekend was alles natuurlijk dicht. Het was zo'n kick toen het me toch lukte de juiste persoon te interviewen. Ik vond het geweldig. Dit sloot aan bij alles wat ik al deed en wat ik wilde: organiseren, leiding geven, op een heel breed kennisgebied opereren.

Na nog een regiecursus van drie maanden solliciteerde ik bij een heleboel televisiestations. Maar niemand reageerde. Tot ik de stijl in mijn brief radicaal veranderde. Ik presenteerde me als God zelf. Ik schreef hoe goed ik was, hoeveel ik wist en hoe geweldig creatief. Toen nodigde de VPRO me uit. Tijdens het gesprek vroegen ze naar mijn ervaring als regisseur, die ik uiteraard niet had. Maar ik had wel gedirigeerd voor een orkest, zei ik, 'en dat is het zelfde als het instrueren van cameramensen'. Ik werd aangenomen om Roerend Goed te maken, dat is de voorloper van De Plantage.

Sindsdien heb ik altijd mijn muziekervaring en -belangstelling geïntegreerd in mijn werk als regisseur. Ik zie het conservatorium en mijn muziekcarrière dan ook niet als de verkeerde keuze, maar meer als een vooropleiding voor wat ik nu doe. Een hele lange stap naar wat ik echt wilde.

Omdat ik echt van mijn werk geniet, ben ik ook succesvol. Bij ID Dtv maakte ik een muziekprogramma en het idee daarvan is door de BBC gekocht. Daarvoor ga ik binnenkort naar Engeland. Ik ga de muziek van de componist John Tavener in beeld brengen, bijvoorbeeld met shots van landschappen. Een programma over de Nederlandse componist Sweelinck werd ook internationaal verkocht, heel succesvol. Dat doet mij heel veel. Kennelijk denken mensen: die Joost heeft iets te melden over muziek. En dat wilde ik altijd zo graag.

Natuurlijk is regisseren niet alleen zeggen hoe het moet. Het is ook samenwerken, alle aspecten tot hun recht laten komen. En daar komt de altviolist in mij weer boven drijven.

Nog steeds speel ik graag altviool. Maar nu in het amateurorkest Het Orkest. Het optreden zou ik toch niet graag willen missen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden