Inspirator van de anti-homowet

Drie Amerikaanse moraalridders van christen-fundamentalistische snit bewerkten Oegandese politici. Hun voorman noemde homo-activisme 'de gevaarlijkste politieke beweging ter wereld'.

De peetvader van de Oegandese anti-homowet is een Amerikaanse christen-fundamentalist. De 56-jarige Scott Lively is een van de vele evangelisten uit de VS die Afrika hebben uitgekozen als het belangrijkste buitenlandse slagveld van een culturele oorlog die zij ook thuis voeren: tegen de bedreiging van de christelijke 'familiewaarden'.


Zijn finest hour in Oeganda, dat hij al sinds 2002 bezocht, beleefde Lively van 3 tot 9 maart 2009. Met twee andere Amerikaanse evangelisten maakte hij er een flitstoernee om het land te waarschuwen voor de 'duistere homo-agenda'. Hij verkondigde dat (blanke) homoseksuelen een voorkeur hebben voor Afrikaanse tienerjongetjes en schilderde het homo-activisme af als 'de gevaarlijkste politieke beweging ter wereld'.


De drie moraalridders ontmoetten parlementariërs, ministers en kerkleiders. Ze spraken zalen en stadions vol jongeren toe. Ze renden van kranteninterview naar tv-show.


Hun Oegandese bondgenoot Stephen Langa, schreef Lively naderhand op zijn blog, 'zei dat we spoedig een aanzienlijke verbetering zouden zien in het morele klimaat van het land. Hij noemde onze campagne een kernbom tegen de gay-agenda in Oeganda. Ik bid dat dit waar is.'


Het gebed werd verhoord. In oktober dat jaar introduceerde het parlementslid David Bahati, een van Lively's gesprekspartners, de ontwerpwet tegen homoseksualiteit.


Deze wet, maandag ondertekend door president Yoweri Museveni, is een mijlpaal in een mondiale cultuurstrijd die nu vooral wordt uitgevochten op het Afrikaanse continent.


Hoe dat in zijn werk gaat, wordt beschreven in het rapport Globalizing the Culture Wars - U.S. Conservatives, African Churches & Homofobia (2009). Auteur Kapya Kaoma, een Zambiaanse dominee, schetst een netwerk van rechtse christelijke organisaties die de gevaren voor het gezin bestrijden: seks voor het huwelijk, condoomgebruik, homoseksualiteit.


De VS zelf zijn hun primaire werkterrein, Afrika is het B-veld. Maar ze kunnen er effectiever opereren dan thuis. 'Als een direct gevolg van deze campagne neemt de homofobie in Afrika toe', stelt Kaoma.


The Family

Een centrale rol in het netwerk speelt The Family, ook wel The Fellowship geheten. Dit is een nogal geheimzinnig rechts-christelijk genootschap in de VS met grote fondsen en wereldwijde contacten. Volgens de Amerikaanse journalist Jeff Sharlet, die een boek schreef over The Family, noem- de voorzitter Douglas Coe president Museveni 'our key man' in Afrika.


Oeganda is niet het enige doelwit. Kaoma noemt een reeks landen: Kenia, Liberia, Namibië, Nigeria, Malawi, Zambia, Rwanda, Zimbabwe. Maar Oeganda fungeerde als model, vooral doordat het land het succesnummer was van het op familiewaarden gestoelde anti-aidsbeleid van de rechtse regering-Bush. Museveni en zijn echtgenote waren daarvan de vaandeldragers.


Kaoma's rapport bevat interessante namen. Parlementariër David Bahati blijkt lid te zijn van The Family. Het idee voor een anti-homowet, zei hij ooit, ontstond toen hij in 2008 in de VS met zijn vrienden van het genootschap sprak. En Lively komt voorbij, hoofd van de Abiding Truth Ministries, lid van Americans for Truth About Homosexuality (AFTAH) en co-auteur van het boek The Pink Swastika, waarin staat dat homo's de schuld hadden aan het nazisme en de holocaust.


Geen misverstand: afkeer van homo's is niet Afrika binnengebracht door Amerikaanse evangelisten. Lively landde in maart 2009 op vruchtbare bodem. Al in 2003 woonde de Volkskrant in Kampala de opname bij van een radioshow waarin dominee Martin Ssempa, condoomverbrander en Oeganda's virulentste homovijand, tekeerging tegen homo's ('poepvreters'), pedofielen en bestialisten.


Opgezweept

Maar de Amerikanen hebben de zaak opgezweept, zij waarschuwden de Afrikanen voor de verborgen agenda van hun geperverteerde mede-blanken. Net zoals - min of meer het spiegelbeeld - de Afrikaanse homo's en lesbiennes actief worden gesteund door een internationale lobby van mensenrechtenverdedigers. De mondiale cultuurstrijd kent twéé kampen.


Tegen Scott Lively is in de VS een rechtszaak aangespannen. Het Center for Constitutional Rights treedt daarin op namens de Oegandese homo-organisatie SMUG. Maar zijn strijd tegen homoseksualiteit gaat onverminderd door. Het werkterrein omvat inmiddels ook Rusland en Oost-Europa, waar hij Watchmen on the Walls oprichtte.


Zaterdag presenteerde hij in Washington een nieuwe loot aan de stam, de Coalition for Family Values. De eerste daad van de club: een steunverklaring aan de Russische wet tegen ho-mopropaganda.


Lively heeft afstand genomen van de Oegandese wet (toen die nog de doodstraf bevatte), mogelijk met het oog op de rechtszaak. Homo's zwaar straffen heeft niet zijn voorkeur, zegt hij: ze moeten worden genezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.