NieuwsHulpdiensten

Inspecties: 112-storing vorig jaar niet goed aangepakt en onnodig chaotisch verlopen

De urenlange storing van alarmnummer 112, vorig jaar op 24 juni, is niet goed aangepakt en daardoor onnodig chaotisch verlopen. Het ministerie van Justitie en Veiligheid verzuimde de leiding te nemen en geen van de betrokken diensten wist precies wat ze bij zo’n landelijke storing te doen stond, concluderen drie toezichthouders.

Beeld ANP XTRA

Door een grote telefoonstoring bij KPN was op 24 juni vorig jaar niet alleen 112 ruim drie uur uit de lucht, maar ook het gewone telefoonnummer van de politie. Tot overmaat van ramp was toevallig op hetzelfde moment ook NL Alert verstoord. Daardoor werkte ook die alarmberichtendienst niet naar behoren.

Burgers hoorden lange tijd niets over de telefoonstoring, of kregen juist te maken met tegenstrijdige berichten. Een daarvan verwees mensen in nood per abuis naar de tiplijn van De Telegraaf. Onder druk van een woedende Tweede Kamer zette justitieminister Ferd Grapperhaus drie inspectiediensten aan het werk om de fouten te onderzoeken.

Tijdens de storing zijn zeker drie mensen overleden, constateren die diensten. Of zij het hadden overleefd als de ambulance eerder was gewaarschuwd, is volgens de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) niet vast te stellen. De ambulances waren wel verlaat, maar nog binnen de tijdslimiet die geldt.

Dat het niet ernstiger misging, was volgens de Inspectie Justitie en Veiligheid (IJ&V) in ieder geval niet te danken aan krachtig ingrijpen van het ministerie. Grapperhaus’ departement moet in een noodsituatie als deze het voortouw nemen om burgers te informeren. Maar het ministerie kwam te laat in actie.

‘Stevig en pijnlijk’

Het harde oordeel van de inspectiediensten over het optreden van het ministerie van Justitie en Veiligheid na de landelijke 112-storing van vorig jaar is “stevig en pijnlijk”, reageert de minister.  Grapperhaus zegt het zich aan te trekken, ‘want dat is uiteindelijk mijn verantwoordelijkheid’.

Hij erkent dat op zijn ministerie ‘een aantal mensen niet direct de alertheid had en op de hoogte was van ze te doen stond. Dat moeten we ons zeer aantrekken en dat hebben we ook gedaan. Dat mag niet zo gebeuren.’ En: ‘Kennelijk moeten we de afspraken elke keer opnieuw met elkaar doornemen.’

Een nieuwe grote storing kan de minister niet uitsluiten, ‘maar wat ik wel kan zeggen is dat het nu zo is geregeld dat degenen die aan zet zijn ook exact weten wat er moet gebeuren en de coördinatie oppakken’. Grapperhaus zegt ervan ‘overtuigd’ te zijn dat het nu anders zou lopen dan een jaar geleden.

Na een eerdere telefoonstoring hadden het departement en de veiligheidsregio’s wel afgesproken hoe ze een landelijke storing het hoofd zouden bieden. Maar toen de nood aan de man was herinnerden zij zich die afspraken niet. Ze bleken nooit uitgewerkt en ingevoerd. Dat is het ministerie aan te rekenen, oordeelt de IJ&V. Dat had in de gaten moeten houden of dat wel gebeurde.

‘Politie nam feitelijk regie’

De hulpdiensten krijgen juist complimenten. Toen het erop aankwam, hielpen zij beleidsmakers uit de brand, concluderen de inspecties. Niet het ministerie, maar ‘de politie nam feitelijk de regie’. Die vond een omweg om de storing te omzeilen en stelde twee vervangende telefoonnummers open. En wees burgers daar snel op via sociale media.

Ook de gezondheidszorg wist zich vindingrijk een weg uit de problemen te improviseren. Ze regelden andere telecommunicatielijnen, zetten extra personeel in en werkten goed samen, oordeelt de IGJ. Toch doen ze er goed aan om voor een volgende keer een draaiboek klaar te leggen.

KPN kan en moet de kans op zo’n volgende keer heel klein maken, stelt de derde inspectiedienst. De uitleg van het telecombedrijf dat liefst drie back-ups niet thuis hadden gegeven, klopt volgens het Agentschap Telecom inderdaad. Dat kon gebeuren doordat eerdere defecten, keuzes en toevalligheden het systeem kwetsbaar hadden gemaakt.

Grapperhaus stuurt vandaag, mede namens staatssecretaris Keijzer van Economische Zaken en Klimaat en minister Van Rijn van Medische Zorg en Sport, het Inspectierapport met de reactie van het kabinet op de aanbevelingen naar de Tweede Kamer.

Had de storing van 112 voorkomen kunnen worden?

Nooddiensten en overheden werden in juni vorig jaar overvallen door de landelijke storing van nummer 112. Had dat niet voorkomen kunnen én moeten worden?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden