'Inspectie moet angel en antenne zijn'

Incidenten bepalen volgens inspecteur-generaal Herre Kingma steeds vaker de agenda van de zorginspectie. 'Sommige kleine risico's worden groot ervaren'..

De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) moet prioriteiten durven stellen, vindt inspecteur-generaal Herre Kingma. De inspectie wordt overspoeld met opdrachten. De topambtenaar pleitte het afgelopen weekend al voor meer personeel. Maar dat is niet het enige dat moet gebeuren. 'Wij, als inspectie, moeten durven kiezen: welke risico's voor de volksgezondheid onderzoeken we wel, en welke niet'

Vroeger was dat een keuze die 'ergens tussen brein en buik' werd gemaakt, vertelt Kingma. 'Dat ging op gevoel, op intuïtie. Maar we kunnen die gezondheidsrisico's gelukkig steeds wetenschappelijker bepalen.'

Samen met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) maakt de inspectie op dit moment een risicomodel, een ranglijst van onveilige situaties en fouten die veel gemaakt worden. Kingma: 'Dat risicomodel moet ons helpen om te bepalen waarop we onze aandacht moeten richten in deze zee van gezondheidszorg. Bij welke instelling of beroepsgroep we juist wel of juist niet langs moeten gaan.'

Die ranglijst van risico's, aldus de inspecteur-generaal, is niet alleen gebaseerd op feitelijke kansberekingen. Want, zegt hij: 'Er is een verschil tussen wat mensen zien als een ernstig gezondheidsrisico en wat dat ook daadwerkelijk is. Dat moet meetellen bij het stellen van onze prioriteiten.'

De ziekte van Creuzfeldt-Jacob, die wordt veroorzaakt door het eten van met BSE besmet vlees, is daar een voorbeeld van, zegt hij. 'Daar is in Nederland nog niemand aan doodgegaan, en toch eisen mensen van de overheid dat ze alle risico's afdekt. En dat terwijl de kans om te overlijden aan de gevolgen van roken of drankmisbruik veel groter is. Sommige risico's zijn klein, maar worden groot ervaren.'

Daarbij spelen meer partijen een rol, merkt Kingma. De inspecteur-generaal noemt het 'de drie p's van perceptie' die elkaar versterken: publiek, pers en politiek. 'Het meest recente risico dat in de publiciteit is, wordt altijd als het ergste ervaren. Daar wordt minister Borst voor naar de Tweede Kamer geroepen.'

De laatste jaren bepalen incidenten en actualiteiten steeds meer de agenda van de inspectie, merkt de inspecteur-generaal. 'Dat is heel gek: we willen allemaal minder regels. Maar tegelijk willen we dat er streng toezicht is op de naleving van de regels die er wel zijn.'

De inspectie moet daar steeds meer rekening mee houden in de jaarplanning, vindt hij.

Die perceptie moet natuurlijk niet de belangrijkste factor zijn bij het bepalen van de agenda, zegt Kingma. 'Daarom moeten we goede voorlichting geven over wat wel en niet gevaarlijk is, zoals we recent over het meningokokken-vaccin. Dat doen we al steeds meer door onze onderzoeken op internet te zetten. Daar zijn we dit jaar mee begonnen.'

De toenemende openheid en het risicomodel, ze zijn onderdeel van een grootscheepse verandering die al een aantal jaren aan de gang is. De Rekenkamer kwam in 1999 met een vernietigend rapport over de dienst. Kingma, voor die tijd cardioloog en voorzitter van de Orde van Medisch Specialisten, werd speciaal aangetrokken door het ministerie van Volksgezondheid om orde op zaken te stellen.

Hij vindt dat de inspectie een eind op weg is. Zo komt, op advies van de commissie-Abeln de inspectie steeds meer op afstand te staan van het ministerie. Daardoor kan ze onafhankelijker haar werk doen. Kingma: 'We zijn zowel angel als antenne van de minister. We houden aan de ene kant in de gaten wat er allemaal gebeurd in instellingen en kijken kritisch naar het functioneren van medische beroepsgroepen. Maar aan de andere kant kijken we ook kritisch naar haar beleid.'

Uiteindelijk moet de inspectie niet alleen maar boven water halen wat er allemaal fout gaat. 'We praten met het RIVM en het CBO (kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg - red.) over hoe we de prestaties van instellingen en beroepsgroepen beter kunnen meten. De veiligheid van de patiënt staat daarbij centraal. Zo kunnen we hem helpen kiezen waar en door wie hij wil worden geholpen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden