Interview Korrie Louwes

Inspectie gaat strenger toezien op ambulante ggz: ‘Het kan en moet beter’

De ambulante geestelijke gezondheidszorg komt onder verscherpt toezicht te staan. Hoofdinspecteur Korrie Louwes mist cruciale afstemming en achtervang.

Korrie Louwes, hoofdinspecteur Maatschappelijke Zorg. Foto IGJ

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) intensiveert haar toezicht op de ambulante geestelijke gezondheidszorg. De opbouw van deze ggz voor zo’n 200 duizend thuiswonende chronische psychiatrische patiënten is achtergebleven bij de stijgende behoefte, na de afbouw van het aantal bedden in instellingen. ‘De inspectie maakt zich grote zorgen over de risico’s op bijvoorbeeld terugval voor de kwetsbare mensen die deze zorg nodig hebben’, zegt hoofdinspecteur Maatschappelijke Zorg Korrie Louwes van de IGJ, die hier dinsdag een rapportage over publiceert.

‘Betere zorg nodig voor thuiswonende mensen met chronische psychische aandoeningen’, luidt de niet mis te verstane ondertitel van het rapport. Waarom dit onderzoek naar de ambulante ggz?

‘Er is een grote verschuiving gaande in de geestelijke gezondheidszorg waarbij meer chronisch psychiatrische patiënten thuis wonen. Het doel is dat mensen thuis herstellen en zo veel mogelijk meedoen in de maatschappij. En dat de zorg wordt afgeschaald als het mogelijk is. Maar daarvoor is wel een goed netwerk nodig rond die mensen met chronische psychische problemen, waarin de zorgverleners goed samenwerken met de mantelzorgers en de huisarts. Die afstemming moet beter, net als de continuïteit van de zorg. Gemeenten zijn verantwoordelijk geworden voor bijvoorbeeld dagbesteding, werk en opleidingen. Daarnaast hebben veel gemeenten en corporaties te weinig huizen beschikbaar voor mensen die uit instellingen komen.’

Heeft de discussie over verwarde personen meegespeeld in de keuze voor dit onderzoek? En die over het toenemende aantal Syrische vluchtelingen met psychische problemen in Nederland?

‘Het gaat ons hier niet om de incidenten, maar om de algemene ontwikkeling. Naar ons gevoel went de maatschappij er al aan dat er meer mensen met dergelijke problemen in een wijk wonen. Als iemand bijvoorbeeld aan het schreeuwen is, gaan buurtgenoten nu vaker een kalmerend gesprek aan, in plaats van dat ze meteen de politie bellen. De politie moeten ze natuurlijk wel bellen als het helemaal uit de hand loopt. De ggz-zorg voor Syrische vluchtelingen staat nog zo in de kinderschoenen dat deze geen rol speelt in dit onderzoek.’

Wat zijn de gevolgen voor mensen als deze zorg niet op orde is?

‘Als de huisarts een patiënt doorverwijst, kan hij onderaan een wachtlijst belanden, terwijl hij snel hulp nodig heeft. Er moet een netwerk rond de patiënt zijn dat weet hoe te handelen als het niet goed met hem gaat. Daarvoor is informatie-uitwisseling nodig en goede achtervang. Als bijvoorbeeld de buurvrouw of het familielid dat een oogje in het zeil houdt, een been breekt, moet dat bekend zijn en moet die taak worden overgenomen. Huisartsen en de ggz moeten afspraken maken zodat ze weten wat ze van elkaar kunnen verwachten. Als zulke zaken niet goed geregeld zijn, kan dat tot verdrietige situaties leiden, dat mensen terugvallen. Maar ik heb in een hoop wijken ook mooie initiatieven gezien waarbij buurtbewoners elkaar hielpen.’

Maar die informatieoverdracht en het overleg kost zorgverleners tijd, terwijl zij er geen vergoeding voor krijgen?

‘Dat is een knelpunt. Zorgverzekeraars betalen per behandeling, terwijl er in dit systeem ook tijd wordt besteed aan overleg. Voor informatie-uitwisseling zouden meer digitale oplossingen kunnen worden bedacht. Veel mensen zouden toestemming geven om hun informatie te delen als het in hun eigen belang is, en ze niet telkens hetzelfde verhaal hoeven te vertellen.’

Is de krapte op de arbeidsmarkt een bedreiging voor de opbouw van de ambulante ggz?

‘De tekorten aan psychiaters en verpleegkundigen leggen extra druk op de opbouw van deze zorg. Daarbij beginnen veel psychiaters voor zichzelf. Veel van hen draaien geen avond- en nachtdiensten, waardoor de druk op het personeel in instellingen nog groter wordt. Maar we zien ook instellingen die creatieve oplossingen bedenken om met minder mensen meer te doen. Bijvoorbeeld door zogeheten ervaringsdeskundigen in te zetten, mensen die een ggz-verleden hebben en daardoor goed weten wat een cliënt nodig zou kunnen hebben.’

Hoe gaat het extra toezicht van de inspectie op deze ambulante ggz verder verlopen?

‘We zijn nu bij 22 instellingen langs geweest en hebben daarna bijeenkomsten belegd met de sector over onze bevindingen. We blijven de vinger aan de pols houden met regelmatige bezoeken. Vanaf nu gaan we daarvan de rapportages openbaar maken met namen van de betrokken partijen. Niet alleen de negatieve bevindingen, maar ook de parels, die het goed doen. Dan hopen we dat goed voorbeeld doet volgen. De zorg in Nederland staat op een hoog niveau, grosso modo hebben we het goed georganiseerd. Maar op dit punt kan en moet het beter.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.