Ins en outs van de slak

Waar zit in het slakkenhuis het toilet?

GERDA BOSMAN

Ook in de tuin is het goed je vijand te kennen. Mijn vijand deze week is de slak. Deze tuinbewoner maakte zich erg impopulair door in één nacht een hele basilicumplant van top tot teen op te eten.

Ik wend me tot de beginnende kwekers van consumptieslakken, Mark en Bernd in Dalfsen. Want als je weet wat een slak gelukkig maakt, weet je ook wat je moet doen om de slak zo ongelukkig mogelijk te maken. En de slakjes van Bernd en Mark zijn heel gelukkig. Ze liggen alleen wel allemaal teruggetrokken in hun huisjes in de schaduw. Er is weinig activiteit in de kwekerij op het midden van de dag.

Mark vertelt dat slakken eten en poepen met hun voorkant. Verbazingwekkend. Want hoe logisch is het om je mond en poepgat naast elkaar te hebben zitten? Maken de darmen een vrolijke rondgang door het huisje? Hoe kwam zijn achteruitgang naast de voorkant terecht? Is dat altijd zo geweest?

Menno Schilthuizen, onderzoeker bij Naturalis, verdiepte zich in de evolutie van de slak. Hij vertelt dat er in de vroege evolutie van de slak een sprongetje is gemaakt, waarbij de achteruitgang van de slak in één keer naar de voorkant is gedraaid: 'Voordat de slak zijn huisje ontwikkelde, zag hij eruit als een soort naaktslak met een kapje op zijn rug. Onder dat bultje vonden steeds meer organen bescherming. Zo ook de darmen en de uitgang daarvan, de anus. Die zat eerst nog gewoon aan de achterkant van het kapje.

'Ergens in de vroege ontwikkeling, honderden miljoenen jaren geleden, muteerde een slak in zijn embryonale stadium. De voorouderlijke schelp, inclusief de organen eronder mét de uitgang aan de achterkant, draaide 180 graden.' Een mutatie die handig bleek. 'Waarschijnlijk doordat er onder het kapje ook plek kwam om de kop in terug te trekken', zegt Schilthuizen.

Helaas leveren deze wetenswaardige feiten me nog niet direct aanknopingspunten voor de bestrijding van de slak. Kennis over slakkenseks en -voortplanting zou beter van pas komen. 'Daarvoor moet je in de avondschemer terug komen', zegt slakkenliefhebber Mark, 'dan zijn ze lekker actief. Wist je trouwens dat de geslachtsorganen van de slak vlak naast zijn mond zitten?'

Daar kom ik graag nog eens voor terug.

Op deze plek schrijven Gerda Bosman en Corlijn de Groot wekelijks over wetenschap en tuinieren. Heeft u een vraag? Vraag het De Groene Vinger. Wij weten het ook niet, maar zoeken het voor u uit.

Volgende week: 'Hoe zet je supermarktsla weer uit in de natuur?'

Reageren kan op degroenevinger.net

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden