Inperking langdurige zorg? Nee!

Stop de sluiproute naar deze drastische inperking

Etalage, sluiproute of struisvogelmethode: dat zijn de drie smaken als je minister, staatssecretaris of wethouder bent. In de etalage zet je maatregelen waarmee je voor eeuwig geassocieerd wilt worden. Liefst met jouw naam: de Vogelaarwijk, de Melkertbaan of het Kinderwetje van Van Houten.

Negeren
De buitenwereld moet zien en erkennen dat het jouw succes is. Voor voormalig minister Hoogervorst was dat de Zorgverzekeringswet, voor staatssecretaris Ross de WMO, voor minister Klink is het het Elektronisch Patiëntendossier. Ze moeten in jouw ambtsperiode aangenomen worden, dus je moet voortmaken. Nadelen en neveneffecten moet je zo veel mogelijk negeren; die zijn voor je opvolger.

Maar er zijn ook maatregelen die je als bestuurder wel wilt of moet nemen, maar graag met het licht uit. Ingrepen in de sociale zekerheid, bezuinigingen in de zorg en het onderwijs – dat soort impopulaire maatregelen.

De kunst is om deze buiten de schijnwerpers te houden. Om ze via een sluiproute door te voeren, achterlangs. Liefst weten alleen je ambtenaren ervan en is het voor de rest van het land te ingewikkeld, te technisch of te saai.

Waardering
Nadeel is dat je naar publiek applaus kunt fluiten, ook als je het heel goed hebt gedaan. Alleen ambtenaren en andere ingewijden zien het misschien. Veel later, als het goed verlopen is, krijg je wellicht waardering dat je die drastische bezuiniging hebt weten door te voeren.

Sommige impopulaire maatregelen, zoals rekeningrijden, afschaffing van de hypotheekrenteaftrek of verhoging van de AOW-leeftijd, zijn ongeschikt voor zowel de etalage als de sluiproute.

Je kunt er niet prat op gaan, maar je kunt het ook niet ongemerkt doorvoeren, daarvoor is hun symbolisch gehalte al te groot. Daar resteert alleen de struisvogelmethode: de andere kant op kijken en hopen dat je publiek meekijkt. Van links tot rechts weet iedere bestuurder en politicus dat deze maatregelen onvermijdelijk zijn, alleen wil niemand ze nemen.

Schijnwerpers
Het is voor een bestuurder geen kunst om in de schijnwerpers te doen wat je wilt. Je zet iets buiten en journalisten en Kamerleden rennen erop af. Als ze nog aandacht over hebben, gaat die naar struisvogelzaken. Voor de sluiproute hebben ze zelden aandacht. Die is ook lastiger, want je moet er meer voor speuren en kennis van zaken hebben.

De pluspakketten in de zorg die ik vorige week besprak, zijn een mooi voorbeeld van een sluipmaatregel. Ze maken deel uit van een bredere sluiproute: een drastische inperking van de langdurige zorg.

Een ander onderdeel daarvan is de verplaatsing en hernoeming van ‘ondersteunende en activerende begeleiding’ voor nog veel meer mensen, zoals ook daklozen, autisten en psychiatrische patiënten.

Slaapverwekkend
Die ‘ondersteunende en activerende’ begeleiding heet voortaan kortweg begeleiding, want ondersteuning en activering gaan naar de WMO. Dat klinkt slaapverwekkend en bureaucratisch. Ongeschikt voor krantenkoppen en Kamervragen.

Totdat je je realiseert waar het over gaat. Over gehandicapten die hun baan op een zorgboerderij verliezen. Zorgboerderijen die failliet gaan. Dementen die geen hulp thuis, en geen vervoer meer krijgen en geen toegang tot dagopvang, tenzij ze er zo ernstig aan toe zijn dat ze eigenlijk niet meer thuis kunnen wonen. Autistische jongeren die niet meer geholpen worden om contacten te leggen. Daklozen die niet meer naar een cursus schuldpreventie kunnen.

Al die hulp wordt dit jaar stopgezet. Mensen mogen die hulp wel opnieuw aanvragen bij de gemeente, maar een recht is het niet meer. Van de 60 duizend mensen die dit treft, zal naar verwachting de helft de weg naar de gemeente niet vinden.

Te eenzaam, verward of chaotisch. De resterende 30 duizend krijgen niet meteen weer wat ze hadden, want gemeenten moeten al zo veel doen voor de WMO, met veel minder geld.

Het referendum dat ik vorige week bepleitte, moet ook hiervoor gelden: willen we dit? Zo niet, dan moeten we bereid zijn veel meer premie en belasting te betalen. Er moet gesneden worden in de AWBZ, volgens het hoofdredactionele commentaar van gisteren.

Dementerenden
Wat is daar zo evident aan? Tweederde van de mantelzorgers van dementerenden is nu al overbelast, stond in dezelfde krant. Het werk moet toch gedaan worden. Na bezuinigingen gebeurt dat onbetaald of privé – waarom is dat beter?

Er kan 2 miljard bezuinigd worden wanneer het Buurtzorgmodel wordt ingevoerd, werd maandag bekend (zorgvisie.nl). En nog steeds kunnen we besluiten dat ouderen tot hun 67ste doorwerken. Met die twee maatregelen is er geld en personeel zat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden