Innovatie maakt zorg goedkoper

Huisarts Ruud Kuiper uit Dordrecht stuurt patiënten met hartklachten liever niet naar het ziekenhuis om een hartecho te laten maken. Hij maakt die echo zelf, meteen, tijdens het spreekuur. De uitkomst is onmiddellijk bekend, de patiënt hoeft geen weken te wachten. En Kuiper kan direct een behandeling beginnen. Nog iets: een hartecho bij de huisarts kost 52 euro, in het ziekenhuis 125 euro.

Toch is Kuiper een van de zeer weinige huisartsen die een echoapparaat heeft. Zijn verklaring: ‘Zo’n apparaat is duur. Vaak zijn aanpassingen nodig als je een echocardio wilt uitvoeren met een machine waarmee wél andere echo’s gemaakt kunnen worden, bijvoorbeeld van de buik. En de meeste zorgverzekeraars vergoeden een hartecho niet.’ Sinds 2004 maakte hij bij 350 patiënten een echocardio.

Er is goed nieuws. ‘De apparaten worden goedkoper; er is nu ook draagbare apparatuur op de markt. Belangrijk, want sommige patiënten zijn te zwak om naar het spreekuur te komen, die kan ik voortaan thuis onderzoeken.’

Collega’s die wel hartecho’s zouden willen maken, maar daar tot dusver vanaf zagen vanwege de kosten en de gebruiksonvriendelijke apparatuur, zullen nu van gedachten veranderen, hoopt hij.

‘Het publieke debat over de gezondheidszorg blijft tot dusver beperkt tot het stelsel’, zegt Jeroen van Roon, een van de auteurs van een rapport van Boer & Croon waarin een toekomstscenario geschetst wordt voor de gezondheidszorg. ‘Het gaat over wel of geen marktwerking, en over de vraag welke behandelingen een ziekenhuis wel of niet mag uitvoeren. Maar niemand kijkt naar de medisch-technische ontwikkelingen. Die voltrekken zich autonoom en zijn bepalend voor wat er in de gezondheidszorg gebeurt. Wij wilden met dit rapport het complete beeld schetsen.’

Het rapport Van instituten naar netwerken is gebaseerd op de ervaringen van Boer & Croons consultants en interim-managers in de zorg, en op gesprekken met ziekenhuisbestuurders, specialisten, fabrikanten van medische apparatuur en ambtenaren.

Een radicale verandering van het oude bestel in de ziekenhuiszorg is nodig, menen Van Roon en mede-auteur Gerhard Wullink. In plaats van de huidige huisartsenpraktijken moeten er voor de basiszorg 750 tot 1.000 primaire zorgcentra komen, in de wijken, gemakkelijk toegankelijk voor iedereen. Daar kunnen huisartsen en gespecialiseerde verpleegkundigen dankzij geavanceerde diagnose-instrumenten de patiënten snel naar de juiste behandelaar verwijzen. ‘Die eerstelijnscentra worden een turbo voor de herinrichting van de zorg’, zegt Van Roon.

Nu wordt innovatie in de zorg volgens het rapport afgeremd doordat beleidsmakers en hun adviseurs te weinig oog hebben voor technische vernieuwingen. Van Roon: ‘Kijk naar de toename van de minimaal invasieve chirurgie, de sleutelgatoperaties, (waarbij de chirurg via een klein sneetje opereert, red.). Daardoor kan de patiënt eerder naar huis en aan het werk. Dat scheelt miljarden euro’s; maar het Centraal Planbureau houdt daarmee geen rekening in zijn ramingen voor de zorgkosten.’

‘Deze wijkcentra zijn ook van belang voor ouderen en chronisch zieken’, zegt Gerhard Wullink. ‘Zij kunnen er terecht voor controle en voor lichte vormen van revalidatie, waarvoor niet veel ruimte nodig is en dus geen groot ziekenhuisgebouw.’

‘De helft van de huidige curatieve zorg (op genezing gericht, red.) kan goedkoper’, zegt Van Roon. Daarvoor is een dure en ingewikkelde ziekenhuisorganisatie volstrekt niet nodig. Een klein behandelcentrum, een soort miniziekenhuis, volstaat. Dat scheelt heel veel geld, stelt hij.

Als er voldoende wijkcentra zijn, de ‘voorkant van de zorg’, kan de complexere zorg ‘aan de achterkant’, geconcentreerd worden, is de boodschap. De consultants zien al aanzetten daartoe: de lobby voor één ziekenhuis voor kinderen met kanker, de concentratieplannen voor hartklepoperaties en verloskunde.

En nog iets, stelt Van Roon: ‘Door de crisis kijken de banken veel kritischer naar ziekenhuizen die dure investeringen willen doen. Dat gedrag ondersteunt onze voorstellen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden