Opinie

Innige band politici en bedrijven maakte VW-schandaal mogelijk

Nee, ik zal het hier nu niet hebben over het inmiddels vijfjarige VVD-lachnummer van het Megaministerie voor Veiligheid. Die column over Opsteltens fan-tas-tisch functionerende Nationale Politie, Van der Steurs zoekgeraakte Volkert-fotomoment en al die nog steeds aanhoudende pseudostoere prietpraat van VVD-ers dat de Grote Gehate wegens schending van afspraken direct weer achter de tralies moet, kunt U nu zelf wel schrijven, daar heeft U mij niet voor nodig.

null Beeld AFP
Beeld AFP

Er komt namelijk een moment dat je als columnist uit pure medemenselijkheid zelfs VVD-politici tegen hun eigen onnozelheid in bescherming moet nemen. Er is echter een ander thema, waarin de VVD binnen Nederland ook een belangrijke rol speelt en waar haar onnozelheid langzaamaan veel problematischer wordt dan bij al dat Haagse justitiële gehannes: het klimaat- en energiebeleid.

Jarenlang is de lijn van de VVD er eentje van ontkennen en bagatelliseren geweest, gecombineerd met een naïef vertrouwen dat, als het bedrijfsleven maar de vrije hand kreeg, dit dankzij de technologische vooruitgang eventuele problemen wel zelf zou kunnen oplossen. Anders dan in onze buurlanden, is milieu door rechtse partijen jarenlang als een 'linkse hobby' weggezet.

'Windmolens draaien vooral op subsidie': het vormt ook een van de favoriete verkiezingskreten van de VVD, als het om energiebeleid gaat. Ook in door conservatieve partijen geregeerde Duitse deelstaten zijn zij daarentegen inmiddels vanzelfsprekend; geen politicus zal daar op zo'n idiote badinerende manier over wind- of zonne-energie spreken.

Blinde adoratie

Is het de blinde adoratie voor Shell, een olieboer waarbij de afgelopen jaren nogal wat politici - van Bos tot Bolkestein - werkzaam zijn geweest, die aandacht voor alternatieve energiebronnen en milieupolitiek nog steeds zo'n geitewollensokkenimago verschaft?

Buiten Nederland tref je in het Westen de klimaatnegationisten vooral in Amerika nog in grote getale op invloedrijke posties aan. Dat verklaart mede waarom Obama pas nu eindelijk de moed gevonden heeft om klimaat tot speerpunt van zijn beleid te maken. Ook de paus heeft zich inmiddels nadrukkelijk in zijn kamp geschaard.

Het vormt een van de terreinen, waarop Franciscus duidelijk stelling neemt, recent nog in Washington - tot ontzetting van rechtse Republikeinen die zich anders graag als vrome katholieke gelovigen presenteren. Maar hun Grote Geloof is vooral hun geloof in het Grote Geld.

Jarenlang hebben zij via een web van leugens dat ook door Nederlandse 'klimaatsceptici' met hun tut-tut-ho-ho-reacties dankbaar is omarmd, elke maatregel die het vervuilende bedrijfsleven zou kunnen schaden geblokkeerd. Uw gezondheid werd ondergeschikt gemaakt aan hun winst.

Paus Franciscus. Beeld AFP
Paus Franciscus.Beeld AFP

Volkswagenschandaal

Ook het door de VVD gepropageerde TTIP-verdrag bergt dat risico weer in zich, omdat het in zijn huidige vorm aan machtige internationals de mogelijkheid verschaft om een land na een democratische genomen besluit dat de bedsrijfsbelangen raakt voor een apart gerecht te dagen en vanwege inkomstenderving miljarden aan schadevergoeding te claimen. Er bestaan inmiddels al de nodige precedenten van regeringen die vanwege antirookbeleid een proces van de tabaksindustrie aan hun broek kregen.

Het recente Volkswagenschandaal, dat zich vermoedelijk tot een schandaal van de gehele auto-industrie zal uitbreiden, maakt een fundamenteel andere politieke omgang met de belangen van het bedrijfsleven nu urgenter dan ooit. Het maakt allereerst het soms ronduit criminele karakter van het hyperkapitalisme duidelijk, dat de afgelopen decennia na de ook door de VVD steevast bepleite massale deregulering meer vrij spel dan ooit heeft gekregen.

Misdrijf

Het is pijnlijk voor Europa dat het de Amerikaanse justitie is, die nu als eerste dit grootschalige bedrog echt durft aan te pakken, zoals dat ook al voor de FIFA gold. Het zou ook eindelijk eens persoonlijke strafrechtelijke gevolgen moeten krijgen - zowel voor de direct verantwoordelijke VW-managers, als voor de ICT-nerds die de sjoemelsoftware gefabriceerd hebben.

Die laatste term is overigens natuurlijk een eufemisme, gezien de ernst van het bedrog. Sjoemelen is als je van 100 pakweg 110 maakt. Van 100 500 maken komt op een misdrijf neer. Met een vijfvoud van het toegestane promillage komt een automobilist bij een alcoholcontrole ook niet weg.

Het meest ernstige: in Brussel wist men er al jaren van - maar men deed niets, want daarvoor was - mede met dank aan de VVD en geestverwante partijen in andere landen - de autolobby veel te sterk. De innige personele banden tussen bedrijfsleven en veel politici laten dan uiteraard ook hun sporen in de Europese wetgeving na, wat het Volkswagenschandaal mogelijk maakte. Er lopen ginds teveel Hans van Baalens rond, en het zou wenselijk zijn dat zij bij de volgende stembusgang door de kiezer uit het Europese parlement gekieperd worden.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden