Inleveren E-waste moet makkelijker

AMSTERDAM - Registratie elektronisch afval


Erg groot zijn ze niet, de inzamelbakken voor elektrisch en elektronisch afval bij het Afvalpunt in Amsterdam-Oost. Een kubieke meter, hooguit twee. Bovendien is het merendeel slechts voor de helft gevuld. Met afgedankte draden, toetsenborden, lampen en stoffige beeldbuizen.


'Het lijkt misschien niet zo veel, maar deze bakken zijn gisteren nog geleegd', zegt Arie-Wim Boer, hoofd van de Amsterdamse Afvalpunten. 'Dit is dus het resultaat van één dag. En je hebt het witgoed nog niet gezien.' Hij loopt de hoek om en stopt bij een enorme verzameling koelkasten, vriezers en wasmachines. 'Dit is slechts de helft, daarachter staat nog een volle container.'


Net als glas, papier en plastic kan ook elektrisch en elektronisch afval (in jargon: e-waste) gescheiden worden ingezameld en hergebruikt. Per persoon danken Nederlanders jaarlijks 23 kilo van dit soort afval af. Nog geen derde hiervan wordt ingezameld en gerecycled. De EU heeft dit jaar besloten dat dit binnen acht jaar radicaal omhoog moet, van 28 naar 65 procent van alle elektrische en elektronische apparatuur die op de markt wordt gebracht.


Een streven dat alleen haalbaar is indien de overheid bereid is aanvullende maatregelen te treffen. Dit stellen althans Wecycle en ICT-Milieu, de twee voornaamste organisaties in Nederland voor inzameling en recycling van elektronisch afval. Donderdag presenteerden zij de resultaten van wetenschappelijk onderzoek naar de oorsprong en verwerking van elektronisch afval in Nederland.


'De hele afvalketen moet zijn verantwoordelijkheid nemen', zegt Jan Vlak, directeur van Wecycle. 'Er moet een afgifteplicht voor winkels en gemeenten komen, en een registratieplicht voor inzamelaars en recyclingbedrijven, zodat de stromen van e-waste beter in beeld kunnen worden gebracht.'


Uit het onderzoek blijkt dat Nederlanders jaarlijks 35 miljoen kilo aan kleine elektrische apparaten en spaarlampen met het huisvuil weggooien. Wecycle en ICT-Milieu pleiten daarom voor vrije inlevering van kleine elektrische apparaten bij elektronicawinkels. Nu geldt bij de kleinere winkeliers nog dat iemand een oud apparaat alleen mag inleveren als een soortgelijk apparaat nieuw wordt aangeschaft.


Wel is het de vraag of winkeliers op stapels oude camera's, broodroosters en föhns zitten te wachten. 'Het is onterecht dat nu al een deel van de winkeliers wordt geconfronteerd met deze innameverplichting', zegt Dick Reijman van Uneto-VNI, de ondernemersorganisatie voor de elektrotechnische detailhandel. Hij vreest dat de handelaren het afvalprobleem in hun maag gesplitst krijgen. 'Liever zien wij meer bereikbare inleverpunten in gemeenten, zoals bij milieustraten of gescheiden afvalplekken in woonwijken.'


Bij het Afvalpunt in Amsterdam-Oost neemt het gewicht aan ingeleverd elektronisch afval gestaag toe, de laatste twee jaar van 1.250 naar ruim 1.350 ton. Maar het kan nog beter, vindt Boer. 'Helaas weten maar weinig mensen dat ze hun afgedankte apparaten gratis en zonder afspraak mogen afleveren bij de afvalpunten van hun gemeente, of dat het wegbrengen van afval uiteindelijk kan leiden tot een verlaging van de afvalstoffenheffing, omdat de stadsdelen dan minder vuilniswagens hoeven in te zetten.'


Inzamelpunten voor elektronisch afval moeten daarom goed zichtbaar zijn, vindt Ljiljana Rodic, senior onderzoeker Milieutechnologie bij de universiteit in Wageningen. 'Gemeenten zouden bijvoorbeeld speciale bakken voor elektronisch afval op straat kunnen zetten. Dan worden mensen dagelijks eraan herinnerd dat ze hun oude apparaten kunnen inleveren, net als glas en papier.'


Al groeit de bereidheid vooral wanneer daar een beloning tegenover staat, zoals bij het vorige EK waar mensen voor elk ingeleverd elektronisch product een voetbal kregen.


Boer en zijn collega's weten precies wanneer zij bepaalde soorten elektronisch afval kunnen verwachten. 'Vuilologie' noemen ze dat. Medewerker Rob de Vries loopt enthousiast langs de grijze stapels afval. 'Dit weekend was het mooi weer, dus dan gaat iedereen z'n tuin opruimen. Krijgen wij weer allemaal witgoed binnen.' Hij haalt zijn vinger over een vriezer. 'Zie je? Stof en spinnenwebben. Deze heeft waarschijnlijk jaren in de schuur gestaan.'


Wanneer afgedankte koelkasten en vriezers op illegale dumps in Afrika of Azië terechtkomen, worden zij vaak (op een gevaarlijke manier) door kinderen gesloopt. Om dat te voorkomen, pleit Wecycle ervoor dat iedere inzamelaar, handelaar en verwerker van elektronisch afval nauw-keurig registreert wat er met het afval gebeurt en dit rapporteert aan het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Hiermee hoopt Wecycle ook de kans te verlagen dat schadelijke stoffen vrijkomen in het milieu.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden