Inkt, tranen en hartenbloed

Jongeren vinden poëzie vaak stoffig en onbegrijpelijk, terwijl ze zich wel aangesproken voelen door de dichtvorm in rap, popmuziek en reclame....

Opgesloten

Opgesloten zitten

Achter tralies van gevoel

In een war van touwen

Zonder enig doel

Geen uitweg kunnen vinden

De sleutel ben ik kwijt

Gesnoerd en vastgebonden

Door mijn onzekerheid

Charlotte te Beek (18), 6 atheneum van het Eerste Christelijk Lyceum in Haarlem:

'Een paar jaar geleden ben ik begonnen met het maken van gedichten. Eerst in het Engels omdat ik dat een lekkere taal vond om in te schrijven. Daarna ben ik het in het Nederlands gaan proberen. Ik heb er nu een stuk of dertig, ze staan in een speciaal schrift.

'Dit gedicht is anderhalf jaar oud en het mooiste dat ik ooit heb geschreven. Ik heb er echt al mijn emotie in gelegd, geprobeerd om de gevoelens van verwarring en onzekerheid die je in de puberteit doormaakt op papier te zetten.

'Het schrijven gaat me makkelijk af, het kost me alles bij elkaar ongeveer een uur. Eerst maak ik een opzet en dan ga ik schaven. Ik kort het gedicht in, zoek synoniemen, verander het ritme. Soms zit ik in de klas en dan komt er zomaar iets in me op. Mijn schrift staat dan ook vol krassen en doorhalingen.

'Ik heb ooit met Nederlands poëzieregels geleerd maar daar denk ik niet aan tijdens het schrijven. Alleen rijm vind ik essentieel. Het hoeft geen Sinterklaasgedicht te worden, maar zonder rijm is een gedicht geen gedicht. Dan is het een verhaal dat in regels gehakt onder elkaar is gezet.

'Mijn grote voorbeelden zijn de dichters Jean-Pierre Rawie en Jacques Perk. Zij kunnen prachtig beschrijven, gebruiken veel synoniemen. Het is moeilijk uit te leggen omdat poëzie zo persoonlijk is, maar hun gedichten doen mij iets.

'Van klasgenoten en vriendinnen krijg ik alleen maar positieve reacties. Ik geloof helemaal niet dat poëzie onder jongeren uit is. Zelfs jongens schrijven gedichten, alleen zullen ze daar wat minder snel voor uitkomen.

'Ik schrijf meestal over dingen die ik heb meegemaakt, over liefde en andere sterke gevoelens. Leeftijdgenoten houden een dagboek bij, maar dat is nooit iets voor mij geweest. Dichten is voor mij de beste manier om me te uiten. In een gedicht kan ik veel beter mijn gevoelens onder woorden brengen. Ik heb een gevoel, ik ga zitten en ik schrijf.'

Muziek

Wanneer muziek de liefde voedt

geef me er dan te veel van dat

door het schrokken

mijn trek er misselijk van wordt

en sterft

Die wijs

ze naderde mijn oor als het geluid

dat ademt boven een viooltjesbed

en geuren steelt en geeft

Genoeg, niet meer

De zoetheid van daarnet

keert toch nooit weer'

Michel Overman (14), 3 havo van het Goois Lyceum in Bussum:

'Ik heb dit gedicht echt in een opwelling geschreven. Je kon bij ons op school een extra punt voor Nederlands halen als je een gedicht zou inleveren voor de wedstrijd. Maar we hebben echt heel veel huiswerk. Dus de dag voor de inleverdatum dacht ik plotseling: o, shit, het moet morgen op de bus. En toen heb ik dit in een uur gemaakt.

'Onze lerares Nederlands zei dat meisjes poëzie vaak leuker vinden dan jongens en ook beter zijn in het schrijven van gedichten. Maar we hebben in de les een boek met gedichten gelezen, Domweg gelukkig in de Dapperstraat, en dat sprak mij zeer aan.

'Opvallend genoeg waren de vier genomineerden uit onze klas allemaal jongens. Nee, we hebben de gedichten niet van elkaar gelezen. De lerares zei dat poëzie daarvoor te persoonlijk is.

'Mijn lerares heeft vier lessen aan poëzie besteed. Ze heeft ons uitgelegd wat belangrijk is in een gedicht. Weinig woorden, veel stilte. Veel wit, weinig letters. De woorden moeten veelzeggend zijn. En het ritme is van groot belang.

'Ze gaf ook tips voor het schrijven. Je moet eerst je hoofd helemaal leeg maken en dan een woord erdoorheen laten galmen. Dan moet je ieder woord dat in je opkomt opschrijven en daarna verbanden leggen. Ik hou van muziek dus ik ben me op dat woord gaan concentreren. Toen kwamen er woorden boven als liefde en romantiek en zo kwam van het een het ander. Ik dacht eigenlijk dat ik hele andere woorden zou vinden. Gek dat je hersens je dan zulke rare dingen ingeven.

'Verdergaan met dichten? Nou, nee. Dit was gewoon een toevalstreffer. Als ik weer zoiets zou moeten doen, zou ik er aanmerkelijk langer mee bezig zijn, vrees ik. Ik wil na de middelbare school de economische kant op. En ik vind acteren als hobby veel leuker.'

Zonder jou

De tijd gaat voorbij

zonder te stoppen.

De tijd ging voorbij

zonder wachten op jou.

De tijd heeft mij echter

nooit laten vergeten.

De tijd heeft mij erbij

stil laten staan.

Alleen tijd geeft mij reden

om verder te leven.

De tijd te beleven

alleen zonder jou

De tijd te beleven

zonder enige vrienden

De tijd te beleven

voor eeuwig in rouw.

Rianne Kok (13), 3 gymnasium van het Zaans Lyceum in Zaandam:

'Ik zat vijf minuten achter mijn bureau en toen had ik de eerste twee regels al. Daarna heb ik gewoon zinnen in een bepaalde volgorde gezet en af en toe rijm gebruikt. Toen ik het af had, heb ik het een half uur weggelegd en daarna aan mijn zus laten lezen. Die vond het mooi. Mijn lerares Nederlands heeft het gedicht ingezonden voor de wedstrijd.

'Ik heb weleens eerder verhalen geschreven en korte rijmpjes voor Sinterklaas, maar dit is mijn eerste echte gedicht. Nu dit zo goed gelukt is, ben ik vaker aan het schrijven. Die gedichten schrijf ik op in het leesschrift dat ik voor Nederlands bijhoud. Dat schrift is bedoeld voor boekverslagen maar je mag er ook eigen teksten in zetten.

'Ik hou erg van lezen, maar aan gedichten ben ik nog niet zo erg toegekomen. Voor Nederlands hebben we laatst wel een bloemlezing moeten maken van poëzie die we mooi vinden. Toen heb ik onder meer gekozen voor Spleen van Godfried Bomans omdat ik van humor houd.

'Bomans schrijft: “Ik wou dat ik twee hondjes was, dan kon ik samen spelen.” Jammer dat ik zelf geen humorgedichten kan schrijven. Ook Je bent van Ellen Warmond vind ik prachtig. Dat soort gedichten, over gevoelens, schrijf ik zelf ook het liefst.

'Mijn gedicht is niet persoonlijk, ik heb zelf geen dramatisch verlies geleden of zo. Soms ben ik met iets bezig en dan duikt er opeens een zin op in mijn gedachten. Die onthoud ik dan totdat ik er een paar dagen later iets anders bij vind, een woord of een nieuwe zin. Deze tekst kwam gewoon vanzelf. Ik ben niet iemand die erover gaat zitten nadenken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden