Inkomsten kerken stijgen ondanks slechte marketing

Kerken verdienen meer respect van de publieke opinie. Ze weten niet goed hoe ze hun 'produkt' moeten verkopen, maar nog steeds gaan wekelijks twee miljoen mensen naar de kerk....

HENK MULLER

Van onze verslaggever

Henk Müller

UTRECHT

Het thema van de campagne luidt 'Houdt de vlam brandend'. De komende weken worden gelovigen van de gereformeerde, hervormde, rooms-katholieke, de lutherse, doopsgezinde, remonstrantse en oud-katholieke kerk opgeroepen gul geld te geven voor het onderhoud van gebouwen en voor de tienduizend mensen die professioneel in dienst zijn van de kerken. Er werken 650 duizend vrijwilligers in parochies en gemeenten.

De actie Kerkbalans is sinds ruim twintig jaar de grootste inkomstenbron voor de kerken. Afgelopen jaar stegen de inkomsten van de drie grootste kerken opnieuw met iets meer dan 1 procent tot ruim 671 miljoen gulden.

Volgens Van der Meiden maken deze cijfers duidelijk dat de kerken zich niet in een hoek moeten laten drukken en moeten ophouden te jeremiëren over toenemende secularisering. Van der Meiden verwees daarbij naar een recent rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau in Nederland, Secularisatie in Nederland, 1966-1991, waarover hij grote twijfels heeft.

'De vragen van de onderzoekers deugen niet meer. Als ik de gestelde vragen in het onderzoek zie en eerlijk beantwoord, hoor ik voor bijna honderd procent tot de heidenen, de buitenkerkelijken, de volledig geseculariseerden. De God en de kerk waarop ik volgens de vragenlijst moet scoren, bestaan voor mij niet - terwijl ik tientallen keren per jaar in kerkdiensten voorga - noch voor vele honderduizenden vrome mensen. Dan ben ik gek of er deugt iets niet met de vraagstelling en dus met de conclusies.'

Van der Meiden verwierp de conclusie dat Nederland sterk is geseculariseerd. 'Als je kijkt naar de toegenomen belangstelling voor het geestelijk leven, los van koud-buffet-aanbiedingen van gebedsgenezers en andere uitstralers met aanbiedingen van beperkte duur, dan hoort Nederland misschien wel tot de Top-10 van meest religieuze landen ter wereld. Dat blijkt ook uit de enorme aandacht voor religieuze onderwerpen en de grote produktie en afname van godsdienstige, niet strikt kerkelijk gebonden, literatuur.'

Van der Meiden wees erop dat kerkgang al lang geen criterium meer is om de mate van religiositeit van een samenleving te bepalen, en hij vroeg ook respect 'voor die honderdduizenden mensen voor wie hun bijbel- of gesprekskring op donderdagavond hun vorm van kerk is'. 'Ze hebben geen behoefte meer aan kerkgang op zondag. Kerken moeten dat eindelijk eens inzien. Mensen kiezen wat zij willen geloven en niet wat synodes of encyclieken besluiten.'

De oud-hoogleraar gaf toe dat 'de kerken lijden aan een niet benijdenswaardig beeld van afbraak, leegloop en neergang', maar volgens hem heeft dat meer te maken met 'napraat-cultuur' dan met 'respect voor de feiten'.

'Daarbij komt dat de kennis van kerken en kerkelijk leven - ik weet het van tal van doctoraalstudenten die ik mocht begeleiden - werkelijk diep droef is', aldus de hoogleraar. Hij riep de kerken op 'eindelijk eens iets aan hun produktverbetering te doen'. Van der Meiden: 'Werk actief aan een verbetering van interne en vooral ook externe communicatie, ga meer de markt op en verschuil je niet alleen achter het mystieke produkt, de geheimenis van het geloof.'

Maar daarvoor moeten de kerken wel meer geld uittrekken dan voor de anderhalve man en een paardekop die daarmee op dit moment zijn belast, aldus de hoogleraar. Hij wees er ten slotte op dat dat er met 671 miljoen gulden aan inkomsten best af kan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden