Initiatief bètacanon is lovenswaardig

In aansluiting op de ‘canon van Nederland’ van de commissie-Van Oostrom presenteerde de Volkskrant afgelopen zaterdag het eerste deel van de ‘bètacanon’....

Voor dit initiatief verdienen de commissieleden, de auteurs en de krant alle lof. Toch wringt er iets. Waar de titel ‘canon van Nederland’ een te brede doelstelling verraadt, doet de term ‘bètacanon’ helaas een te enge visie vermoeden.

Wellicht heeft dat te maken met het feit dat de bètacanon geboren is uit een negatieve emotie: waarom zaten er verdorie geen natuurwetenschappelijke vensters in de canon van Nederland? Dijkgraaf en de zijnen refereren hier ook aan in de begeleidende tekst.

Mij lijkt het evident dat als men het menselijk universum in algemene zin wil canoniseren, deze duivels moeilijke taak uiteenvalt in drie delen, die wellicht gedeeltelijk overlappen, maar toch duidelijk van elkaar te onderscheiden zijn:

Een sociaal-historische canon. Deze heeft met name betrekking op gebeurtenissen en verhoudingen tussen mensen.

Een culturele canon. Deze beschrijft (de historie van) verschillende facetten van de menselijke cultuur, waaronder beeldende kunst, muziek en literatuur. Een wetenschappelijke canon. Deze bevat de belangrijkste elementen van de wetenschappelijke kennis en ideeën die wij verworven hebben, en de ontstaansgeschiedenis daarvan.

De canon van Van Oostrom is met name geslaagd als een sociaal-historische canon van Nederland – en zo had die ook genoemd moeten worden. De algemene culturele canon moet nog worden geschreven.

Het begin van de wetenschappelijke canon is er, maar waarom dat afstotelijke label ‘bèta’? De commissie zal toch wel weten dat er ook serieus alfa-, gamma- en interdisciplinair onderzoek bestaat? Me dunkt dat beroemde theorieën en personen uit de humaniora, psychologie, economie, enzovoort ook in aanmerking komen voor een plaats in de wetenschappelijke canon. Het verbaast me dat de commissie-Dijkgraaf geen reflectie op de bovenstaande algemene punten vertoont en de inperking van haar opdracht niet verdedigt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden