Inhoudsmens Eijsink heeft eerst nog wat vragen

PvdA-Kamerlid Angelien Eijsink groeide uit tot het gezicht van de besluiteloosheid over de aanschaf van de JSF. Ze lijkt woensdag voet bij stuk te houden. Tot ze na twaalf uur debat toch 'ja' zegt.

DEN HAAG - Op tafel, naast haar interruptiemicrofoon, liggen woensdagochtend de rode mapjes: het stapeltje dossiers dat Angelien Eijsink altijd met zich meedraagt. Even verderop, in haar werkkamer, liggen er nog veel meer. Meters dossier, kasten vol. Angelien 'JSF' Eijsink heeft alles gelezen. Alles aangehoord. Alles afgewogen. Alles gevraagd aan het kabinet. Alles genotuleerd. Ze weet zóveel over de JSF dat in de wandelgangen van het Binnenhof het vrolijke gerucht de ronde doet dat ze in haar Haagse achtertuin zelf een toestel aan het bouwen is. Maar een duidelijk, onwankelbaar standpunt heeft al die kennis haar in al die jaren niet kunnen brengen. Altijd was er wel een nieuw rapport dat eerst bestudeerd moest worden. 'Eerst lezen, dan hoort u van mij', ligt in haar mond bestorven.

Oud-kleuterleidster en oud-reisleidster Eijsink (1960), Kamerlid voor de PvdA sinds 2003, staat in de ogen van haar critici model voor alles wat misis aan de Haagse politiek. Bijna alle pirouettes die haar PvdA maakte in het dertienjarige debat over de JSF maakte ze van nabij mee. Partijleiders en fractievoorzitters kwamen en gingen, maar Eijsink bleef. Stoïcijns hield ze zich op de been in de onontwarbare kluwen van wisselende standpunten die haar politieke bazen om haar heen sponnen: voor-tegen-voor-tegen-voor - afhankelijk van de plek in het kabinet of juist in de oppositie, wel of niet gebonden aan regeerakkoorden met VVD of CDA.

Politicologen die willen beschrijven hoe een rationele, idealistische backbencher kan worden grijsgewassen in de kookwas van de hogere politiek, vinden in Eijsink een schitterend studieobject. Steeds moest ze achteraf inhoudelijke argumenten zoeken voor politieke beslissingen die over haar hoofd heen al waren genomen. Zó voorzichtig is ze geworden dat het zicht op haar eigen standpunt totaal verloren ging. 'Zelfs over 130 jaar denk ik niet dat Angelien een keuze gaat maken', zei een PvdA-prominent vorige week nog.

Maar dat is net wat te pessimistisch, want het moment nadert toch echt dat de PvdA kleur moet gaan bekennen. Dat is immers de afspraak met coalitiepartner VVD. Voor het eind van het jaar moet het ja of nee klinken. Sterker: op deze woensdag, als de Kamer over het defensiebeleid van minister Hennis debatteert, zou het kunnen gebeuren.

De bloeddorstige oppositie is er helemaal klaar voor. Voorzitter Han ten Broeke opent om tien uur met een hamerslag het debat en daarmee de jacht op Eijsink. 'De PvdA gaat de draai van de eeuw maken', kondigt het SP-Kamerlid Jasper van Dijk vast aan. 'Vorig jaar streden wij nog samen tegen dit prestigeproject. Er waren PvdA-verkiezingsfolders met de strekking: geen JSF. Wat zegt u tegen uw kiezers, mevrouw Eijsink? Zeg maar nee, dan krijg je er 37? Dan moet je wel lef hebben.'

Bij elk woord knijpt Eijsink in haar handen, ze kijkt nog altijd zelfverzekerd en sereen, terwijl Van Dijk zijn magazijn leegschiet: 'Wat is er gebeurd, mevrouw Eijsink? Waarom buigt u voor deze VVD-hobby? Wat heeft u daarvoor teruggekregen? Of staat u er nu zelf helemaal achter?' En: 'Dat u draait is één ding. Maar dat mevrouw Eijsink wendbaarder is dan de JSF, dat slaat alles.'

Het D66-Kamerlid Wassila Hacchi toont zich voorafgaand aan het debat iets genadevoller. Zij zou niet graag in Eijsinks schoenen staan, zegt ze. 'Ze zit in een lastig parket. Angelien wil graag beslissen op basis van de inhoud. Nu moet zij draaien en vóór de JSF gaan stemmen, terwijl er inhoudelijk niets is veranderd sinds de PvdA nog tegen was. Dat wordt een uitdaging voor haar, want ze is een inhoudsmens.'

De dames waren tijdens het herfstreces nog met de andere defensiespecialisten op dienstreis in de VS om de JSF voor het eerst te bewonderen. Volgens medereizigers probeerde Eijsink daar voor het eerst openlijk de laatste draai te maken. Peter Oskam (CDA): 'Ze zei tijdens de reis een paar keer dat ze heel veel nieuwe dingen had gehoord. Ik voelde dat ze aan het voorsorteren was op een besluit. Ik denk dat zij al langer voorstander is van de JSF, maar ze zegt het niet hardop.'

En dat blijft ook woensdag lange tijd zo. Even veert de zaal op als Eijsink vroeg in de middag haar aanloop lijkt te nemen: 'De PvdA is van mening dat er nu genoeg argumenten zijn om in dit langdurige dossier duidelijkheid te geven. Een volgende stap kan worden gezet. De Rekenkamer zegt over de JSF: This is the best you can get.' Waarop iedereen weer terugzakt in de stoel als Eijsink vervolgt: 'Maar eerst hebben wij nog een paar vragen.'

Die zijn al bekend, want gedicteerd door haar eigen PvdA-achterban: hebben we straks genoeg JSF's voor onze missie? Wordt het niet nóg duurder? Hoe zit het met de geluidsoverlast? Welke garanties heeft het kabinet dat werkgelegenheid en onderhoudscontracten naar Nederland komen?

Officieel zegt Eijsink het uiteindelijk zo: 'Voor de PvdA-fractie staat het stoplicht op oranje.' Waarna de verwarring in de Kamer compleet is. Na oranje komt toch rood?

Pas 's avonds laat, na ruim twaalf uur debat, blijkt ook die conclusie voorbarig. Na oranje komt groen. De PvdA gaat om en Eijsink mag het eindelijk vertellen. 'Ik heb voldoende garantie gekregen. We nemen een positief besluit.'

Misschien is het haar definitieve standpunt in het JSF-debat.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden