Inhoudelijk antwoord PvdA en D66 op VVD-voorstellen blijft nog uit Ruim 45 procent minderheidsgroepen woont in grote stad

Ongeveer 10 procent van de totale autochtone Nederlandse bevolking woont in Amsterdam, Rotterdam, Utrecht of Den Haag, blijkens het Jaaroverzicht Minderhedenbeleid 1995 van het ministerie van Binnenlandse Zaken....

Van onze verslaggever

John Wanders

DEN HAAG

Uitgesplitst naar nationaliteit ligt dit percentage voor Antillianen en Arubanen op 31, voor Turken op 37, voor Marokkanen op 48 en voor Surinamers op 57 procent. Gemiddeld maken zij in de vier grote steden ongeveer 22 procent van de totale bevolking uit. In de andere grote gemeenten is dit 7 procent; in gemeenten met minder dan honderdduizend inwoners 4 procent.

Het beeld van de probleemwijken in de grote steden die uit de recente Amerikaanse onderzoeksliteratuur naar voren komt, bevat volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau ingrediënten die de ontwikkeling van een Nederlandse variant van deze armoedegetto's aannemelijk maken: 'Wijken die er uiterlijk min of meer acceptabel uitzien, maar die hoofdzakelijk worden bevolkt door naar etnische herkomst gemengde groepen allochtonen met minimale maatschappelijke perspectieven. Sociale verloedering van deze wijken is op den duur waarschijnlijk niet tegen te houden.'

De door de VVD aangezwengelde discussie over spreidingsbeleid bij de huisvesting van allochtonen is geïnspireerd door deze SCP-rapportage. VVD-leider Bolkestein zegt benauwd te zijn voor 'Amerikaanse toestanden'.

Dezelfde informatiebron bracht D66-staatssecretaris Kohnstamm van Binnenlandse Zaken, verantwoordelijk bewindspersoon voor het grote-stedenbeleid, vorig jaar tot de uitspraak dat de situatie in sommige wijken van de grote steden 'explosief' is.

Tweede-Kamerlid Marijnissen, van de in de armoedewijken gewortelde Socialistische Partij, heeft het SCP niet nodig om zijn pleidooi voor een stringent spreidingsbeleid kracht bij te zetten. 'De vele contacten met bewoners in de oude volkswijken van de grote steden brachten ons al lang geleden tot de conclusie dat het integratieproces stokt als er sprake is van een te hoge concentratie migranten in een bepaalde buurt', zei hij in 1993.

Ook Entzinger, de D66-hoogleraar minderhedenstudies, die in de Volkskrant van afgelopen zaterdag het door de VVD voorgestane spreidingsbeleid 'buitengewoon onliberaal' noemde, toonde zich in het recente verleden voorstander van spreiding van allochtonen.

'Een bewust spreidingsbeleid kan soms nuttig zijn', verkondigde hij in 1993 in het blad Woningraad Magazine. 'Principiële bezwaren heb ik er niet tegen. Onder twee voorwaarden: alleen op basis van vrijwilligheid, en het moet geen langere wachttijden opleveren. Hoewel spreiding een gevoelig onderwerp is, moet je je principes toch voortdurend tegen praktische overwegingen afzetten.'

Dit laatste lijkt nu niet te gebeuren. De eerste reacties van PvdA, D66 en CDA op de jongste suggestie van de VVD zijn vooral emotioneel. Dit zal zeker ook te maken hebben met de manier waarop de VVD-fractie haar nogal vage ideeën over spreiding van allochtonen wereldkundig maakte. Voor de meeste toehoorders, onder wie de liberale vice-premier Dijkstal, bleef hangen dat de VVD weer iets met asielzoekers wilde, waarbij de centrale vraag was of het eigenlijk iets nieuws betrof of dat Bolkestein en de zijnen verkondigden wat al beleid is.

Asielzoekers zonder en met een verblijfsvergunning worden gespreid over het land opgevangen, respectievelijk gehuisvest. Vrijwel alle gemeenten nemen asielgerechtigden op naar rato van hun inwonertal. 'Door hun grote inwonertal huisvesten de grote gemeenten derhalve in absolute zin flinke aantallen personen die de asielprocedure hebben doorlopen en aan wie de toegang tot Nederland niet is ontzegd', schrijft het kabinet in zijn Jaaroverzicht Minderhedenbeleid.

De VVD wil nu een stap verder gaan en alle nieuwkomers, onder wie asielzoekers, maximaal weren uit de grote steden. Het argument daarbij is dat de werkloosheid onder allochtonen in de steden hoger dan gemiddeld is. Van de Turkse, Marokkaanse, Surinaamse en Antilliaanse beroepsbevolking in Nederland stond in 1993 gemiddeld 26 procent geregistreerd als werkloos.

Meer dan de helft (54 procent) van de werklozen uit de vier grootste minderheidsgroepen woont in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag of Utrecht. De werkloosheid in de grote steden is ongeveer eenderde groter dan buiten de grote steden. Van de Turken en Marokkanen in Amsterdam heeft 40 procent geen werk, en in Rotterdam is dit zelfs iets meer dan de helft.

Aan allochtonen die al in de grote steden wonen, zou volgens de VVD mogen worden gevraagd of hun kans op werk elders in het land niet beter is. Gedwongen doorverwijzing naar een plaats buiten de Randstad is strijdig met de Grondwet. De gedachten van de VVD gaan nu uit naar het inburgeringscontract dat de overheid met elke nieuwkomer afsluit. Daarin zou 'op vrijwillige basis' een passage kunnen worden opgenomen over de woonplaats. Het is een tamelijk vergaand voorstel, dat weinig van doen heeft met het huidige beleid.

De groei van de bevolking uit minderheidsgroepen is de afgelopen jaren voor eenderde het gevolg geweest van natuurlijke aanwas en voor tweederde van immigratie. Tussen 1985 en 1992 is de bevolking uit minderheidsgroepen in aantal toegenomen van 615 duizend tot ruim een miljoen. Daarmee is hun aantal, uitgedrukt in procenten van de Nederlandse bevolking, gegroeid van 4,3 tot 6,8 procent.

Ter vergelijking: in een stad als Amsterdam lag dit percentage in 1992 op 27,5 procent. Het SCP verwacht dat van de Amsterdamse schoolverlaters in 2005 ongeveer 62 procent uit etnische minderheidsgroepen afkomstig zal zijn.

Het aantal asielzoekers dat naar Nederland komt, bereikte vorig jaar een hoogtepunt (52 duizend) en zal in 1995 door aangescherpte regelgeving naar verwachting dalen (prognose: 35 duizend). Het aantal nieuwkomers dat op andere gronden dan asiel een verblijfsvergunning aanvraagt (vorig jaar 25 duizend), bestaat vooral uit gezinsherenigers. Hun aantal neemt geleidelijk af. Het kabinet acht het aannemelijk dat de immigratie zich door netwerkvorming ook de komende jaren vooral zal blijven richten op de grote steden.

Terwijl in liberale kring de gedachtenvorming over het vreemdelingenvraagstuk doorgaat, blijft een inhoudelijk antwoord van de andere twee regeringspartijen uit. Dat is gezien de waarschuwingen van het SCP niet zonder risico.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.