Inherent Vice: op koers voor cult

De hilarische film Inherent Vice van Paul Thomas Anderson trekt in de VS vooralsnog weinig publiek en won geen Golden Globes. Een gunstig voorteken. Wordt de film over een hippie-privédetective in het Los Angeles van de jaren zeventig een cultklassieker?

Joaquin Phoenix en Benicio Del ToroBeeld Warner

Neem eerst een hijs van een kolossale bong en kijk dan deze film.' Zo adviseerde Josh Brolin toen hij te gast was bij de Amerikaanse nieuwszender ABC ter promotie van Inherent Vice. 'Je moet het jezelf toestaan, om erin mee te gaan.'

De nieuwe, lastig in een hokje te plaatsen speelfilm van Paul Thomas Anderson (Boogie Nights, Magnolia, The Master) over een veel blowende hippie-privédetective in het Los Angeles van de jaren zeventig (in de VS spreekt men genretechnisch van slacker-noir) slaat vooralsnog niet aan bij het grote publiek in Amerika. Vandaar de tv-oproep van acteur Brolin (No Country For Old Men), die in de misdaadkomedie een opvallende bijrol speelt als de onredelijk agressieve, hippiehatende politieagent Christian 'Bigfoot' Bjornsen.

Als troef wierp Brolin de Lebowski-factor in de strijd: 'The Big Lebowski was geen groot succes in de bioscoop, nu is het een van de grootste culthits ooit!'

Als troef wierp Brolin de Lebowski-factor in de strijd: 'The Big Lebowski was geen groot succes in de bioscoop, nu is het een van de grootste culthits ooit!' Jeff Bridges in The Big Lebowski: 'Yeah, well, that's just like, your opinion, man'Beeld Warner

Verre neef van Lebowski

Daar valt niks tegenin te brengen. Jeff Bridges' blowende en lanterfantende (slacking) antiheld The Dude werd door de Amerikaanse bioscoopbezoekers in 1998 aanvankelijk inderdaad niet op waarde geschat; slechts 17 miljoen dollar aan kassarecettes.

Later, toen The Big Lebowksi een ongeëvenaarde dvd-hit bleek, redeneerden filmtheoretici dat onder al die geniale onbenulligheid in feite de meest politieke film van de Coens schuilging. Hun komedie bleek een pleidooi voor ontspanning in de door opgepompte vijandsbeelden (Saddam Hussein) verdwaasde Amerikaanse samenleving. De gebroeders Coen zelf reageerden, zoals bij elke particuliere lezing of duiding van hun oeuvre, ontkennend: ze vonden het 'gewoon leuk', zo'n beneveld personage als The Dude, die als amateurdetective een verdwijningszaak mag oplossen.

Het hoofdpersonage uit Inherent Vice, Larry 'Doc' Spinella, is zonder twijfel een verre neef en soortgenoot van Lebowski, zo erkent ook Paul Thomas Anderson. 'Is Doc een bijzonder, nieuw personage?' - de filmmaker wierp de vraag zelf maar alvast op, onlangs in gesprek met de Britse pers. 'Niet echt, nee. Maar hij zit op de zaak. Hij mag dan misschien niet helemaal weten wat de zaak is, maar hij zit er bóvenop.'

De hippie-privédetective Doc (Joaquin Phoenix, met imposante bakkebaarden en variërende haardracht) is een creatie van de Amerikaanse schrijver Thomas Pynchon, uit zijn alternatieve detectiveroman Inherent Vice (2009). Ook Doc raakt betrokken bij een verdwijningszaak en ontmoet tal van vage types, variërend van cokeverslaafde tandartsen en Aziatische masseuses tot neonazi-motorbendeleden en sektarische vastgoedbaronnen. De plot valt niet uit te leggen: iets met een drugsboot, een verdwenen saxofonist/politie-informant en een tandartsensyndicaat.

Beeld Warner

Culthit

Phoenix, die in Andersons vorige speelfilm The Master als discipel van Philip Seymour Hoffmans goeroe optrad, oogt wederom volkomen ongeremd en vrij in zijn spel. Volgens de acteur probeert hij slechts van alles uit tot Anderson zegt dat het goed is. Anderson stelt dat alles uit Phoenix komt, dat hij er enkel voor moet zorgen dat de lampen op de set op voldoende afstand staan.

Onder critici in Amerika klinkt al een voorzichtig debat, tussen hen die menen dat de film nergens over gaat en diegenen die stellen dat Inherent Vice de relatie tussen tegencultuur en repressie belicht. Immers: de liberale Doc en de conservatieve LAPD-agent Bigfoot botsen, maar hebben elkaar ook nodig.

Zo past Inherent Vice ook in het oeuvre van Anderson, die in zijn films de wordingsgeschiedenis van het moderne Amerika vastlegt, van excessieve oliemacht (There Will Be Blood) en porno-expansie (Boogie Nights) tot de wildgroei aan nieuwe vormen van religie (The Master). Een klein legioen fans heeft zich op internet al over de film ontfermd, vastbesloten dat Inherent Vice een culthit zal worden.

Joaquin PhoenixBeeld Warner

Afwachten

Ook over het klassiek te worden filmcitaat is men het al eens: 'Motto panukeiku! Motto panukeiku! Hai? Hai? Hai?' - agent Bigfoot bestelt ontbijt bij de Japanse kok. Het zegt u vooralsnog niets, maar dat gaat veranderen.

Alles is in stelling gebracht. Nu kan men enkel afwachten. En hopen dat Inherent Vice, al genegeerd bij de uitreiking van de Golden Globes, ook bij de Oscars over het hoofd wordt gezien. Dat zou een gunstig signaal zijn: The Big Lebowski verwierf in 1999 nul nominaties.

Inherent Vice, op koers voor cult.

Beeld Warner
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden