Klopt dit wel? Greta Thunberg

Inheemse volkeren zorgen goed voor de planeet, zegt Greta Thunberg – Klopt dit wel?

Inheemse volkeren zorgen goed voor onze planeetzei klimaatactivist Greta Thunberg vorige week in South Dakota. Zij zouden van oudsher meer in harmonie met de natuur leven.

Greta Thunberg spreekt bij een klimaatprotest voor het Witte Huis. Beeld AFP

Thunberg was vorige week in South Dakota om te protesteren tegen de aanleg van een omstreden oliepijpleiding door het gebied. Politici moeten volgens Thunberg beter luisteren naar inheemse volkeren als de Sioux, de oorspronkelijke bewoners van het gebied. ‘Zij leiden deze strijd eeuwenlang’.

Klopt het?

De uitspraak van Thunberg sluit vooral aan bij een romantisch idee van ‘de nobele wilde’, die niet – zoals de moderne mens – is vervreemd van de natuur. Archeologisch onderzoek laat echter zien dat het veronderstelde evenwicht tussen inheemse volkeren en hun natuurlijke omgeving soms ver te zoeken is. ‘Ook jacht- en verzamelsamenlevingen doen aan overexploitatie’, zegt Fulco Scherjon, archeoloog aan de Universiteit van Leiden. ‘Bij de jacht op de mammoet heeft dat bijvoorbeeld geleid tot het uitsterven van de soort. We zien duidelijk sporen van overbejaging en dat waren toch echte oerjager-verzamelaars.’

Allerlei omstandigheden kunnen leiden tot overbejaging. ‘Wat wij interpreteren als een evenwicht, hoeft helemaal geen duurzaam evenwicht te zijn. Als mensen de mogelijkheid krijgen om meer voedsel te verzamelen, zullen ze die ook gebruiken’, zegt Scherjon. ‘Er zijn casestudies waarbij de pijl en boog plaatsmaken voor een geweer en het bos helemaal wordt leeggeschoten.’

Dat jacht- en verzamelculturen hun natuurlijke omgeving vaak minder belasten, is volgens antropoloog Sebastian Braun van de Iowa State University vooral een onbedoeld gevolg van hun leefwijze. Ze zijn beperkt van omvang en hebben meestal geen vaste verblijfplaats. Tegen de tijd dat natuurlijke bronnen schaarser worden, trekken ze weer verder. ‘Ze hadden nou eenmaal niet de technische middelen die wij hebben om de omgeving te belasten. Ik weet niet hoe ze een bulldozer zouden inzetten, als ze die hadden gehad.’ 

Wel zegt Braun dat de relatie van de Noord-Amerikaanse inheemse volkeren met hun omgeving spiritueler en niet puur economisch van aard is, waardoor ze inderdaad behoedzamer met de natuur omgaan. ‘Op dat gebied kunnen industriële samenlevingen inderdaad wel wat van ze leren.’

Archeoloog Robert Kelly van de Universiteit van Wyoming sluit zich hierbij aan. ‘Je kunt niet zeggen dat inheemse volkeren al eeuwenlang deze strijd voeren. Als ze al in balans met de natuur leefden, is dat vooral omdat hun bevolkingsomvang laag was. Aan de andere kant hebben ze veel ecologische kennis die nu waardevol is. Het is dus wel degelijk belangrijk om naar ze te luisteren.’

Eindoordeel

Inheemse volkeren leven zeker niet altijd in harmonie met de natuur. Wel is hun leefwijze door de kleinschaligheid ervan vaak wat minder schadelijk voor hun omgeving.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden