'Ingenieurs met zendingsdrang' in Afghanistan

Wie op zoek gaat naar Shelter Now, de club waarvoor de in Afghanistan gearresteerde hulpverleners werken, stuit op twee organisaties van die naam: één in de VS en één in Duitsland....

De Taliban hebben 24 christelijke hulpverleners gearresteerd omdat zij het christendom zouden hebben verspreid in Afghanistan. Sindsdien zijn tal van tegenstrijdige berichten verschenen over Shelter Now, de organisatie waarvoor de 24 werkten. Zijn de arrestanten onschuldige hulpverleners of werkten ze stiekem als zendeling?

Maar naspeuringen leiden al snel tot een volgende vraag: voor welk Shelter Now werkten de gearresteerden eigenlijk? Er blijkt sprake te zijn van twee organisaties: de grote Amerikaanse hulpinstelling Shelter Now International en het Duitse Shelter Germany. Het is deze laatste organisatie waarvoor de arrestanten (acht buitenlanders en zestien Afghanen) actief waren. SNI zegt vanuit Oshkosh (Wisconsin) dat het niets met de Duitse club te maken heeft en wil hebben.

Duidelijk is dat het om zeer christelijke organisaties gaat. Hoewel de website van SNI niet druipt van evangelisatiedrift (af en toe wordt er aan God gerefereerd) en de nadruk legt op hulp aan vluchtelingen en ontheemden, zeggen mensen die de organisatie uit het veld kennen dat SNI wel degelijk groot belang hecht aan bekeringen.

Günter Knabe, voormalig correspondent van de Deutsche Welle in Kabul, omschrijft de SNI-medewerkers die hij in Afghanistan meemaakte als 'ingenieurs met zendingsdrang'. De (Amerikaanse) SNI bestaat uit 'Jesusfreaks', meent hij.

Shelter Now International werd in 1990 al eens beschuldigd van ongeoorloofde evangelisatie onder Afghaanse vluchtelingen. SNI werkte toen in kampen in Pakistan, en de aantijging kwam van de Afghaanse mujahedin; in Kabul was toen de communist Najibullah aan de macht.

SNI zelf verklaart altijd te werk te gaan 'op een wijze die de wetten en waarden van het gastland respecteert'. SNI heeft 'een strikt beleid van het bieden van hulp ongeacht ras of religie en zonder de verwachting dat de begunstigden zich zullen bekeren tot het christendom'.

Een woordvoerder van Shelter Germany, Udo Stolte, zegt iets dergelijks over de doelstellingen van zijn organisatie. 'Shelter Germany is niet christelijk', zegt hij zelfs. En: 'Wij prediken niet.'

Maar de organisatie is gevestigd in het Christus Zentrum in Braunschweig, een gebouw van de Pinkstergemeente dat in Der Spiegel wordt omschreven als een bekend bolwerk van evangelisatie. Ook zijn er banden met andere christelijke organisaties, zoals Vision for Asia.

Een Europese hulpverleenster in Afghanistan zegt dat veel ngo's in Kabul zich al geruime tijd storen aan de mensen van Shelter Germany. Tijdens overleg tussen ngo's zijn de inmiddels gearresteerde hulpverleners herhaaldelijk op hun zendingsdrang aangesproken. Zij brachten de gehele hulpverlening in gevaar, evenals de Afghanen met wie zij samenwerkten, zo luidde de kritiek. Het bekeren van moslims is volgens de Taliban een zwaar vergrijp, waar de doodstraf op staat.

Udo Stolte geeft toe dat Shelter Now in Kabul beschikte over bijbels in de lokale talen en die ook aan Afghanen uitdeelde. 'Ze smeekten erom', aldus Stolte. 'Dan zeg je geen nee.'

Blijft de vraag in hoeverre het Amerikaanse Shelter Now International verantwoordelijk is voor het gedrag van deze mensen. In het geheel niet, verklaart SNI in een reactie op de persberichten. 'Hoewel SNI wel in Afghanistan werkt', aldus de verklaring, 'hadden de gearresteerden geen band met de Amerikaanse organisatie'.

Een mogelijke verklaring voor de onduidelijkheid is dat het Afghanistan-werk in 1990, toen SNI voor het eerst werd beschuldigd van evangelisatie, door de Duitsers werd overgenomen, zonder dat de onderlinge betrekkingen goed werden geregeld. Op de website van Shelter Germany bijvoorbeeld staat dat de organisatie is 'geregistreerd bij SNI'.

Het door de Taliban gesloten kantoor in Kabul werd volgens SNI beheerd door de Duitse collega's. 'Zij gebruikten soms onze naam zonder onze toestemming, waarmee de verwarring werd geschapen die het incident omringt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden