ING: 'Euro verloren, rampspoed geboren'

Het uiteenvallen van de euro zal vooral desastreus uitpakken voor het Nederlandse bedrijfsleven en de Nederlandse economie. Dat stelt Mark Cliffe, hoofdeconoom van ING.

© THINKSTOCK

De roep om harde sancties tegen zwakke eurolanden zwelt aan. Een gedwongen vertrek uit de muntunie is niet langer taboe. Hoe begrijpelijk die opstelling ook is, landen uit de euro zetten zal een zeer kostbare vergissing blijken met financiële en politieke chaos tot gevolg. De open Nederlandse economie wordt in dat scenario buitenproportioneel hard geraakt.

De chaos na een - al dan niet gedwongen - vertrek uit de euro is bijna niet te overzien. Als een land uit de euro wordt gezet, is een faillissement onafwendbaar. Het vertrekkende land is dan namelijk gedwongen de oude munt weer in te voeren. Die munt zakt door gebrek aan vertrouwen gelijk in waarde tegenover de euro. Oude schulden in euro's worden onbetaalbaar en schuldeisers zien een groot deel van hun geld nooit meer terug.

Daarnaast is de invoering van een nieuwe munt een logistieke en juridische nachtmerrie. Het financiële systeem van een land dat de euro verlaat, zal instorten. Spaarders in dat land zullen massaal naar de bank rennen om hun tegoeden op te eisen, waardoor banken omvallen. Er ontstaat dan een neergaande spiraal van inzakkende economische groei en dalende koersen van aandelen, obligaties en andere vermogenstitels wat de introductie van de munt tot een nachtmerrie maakt.

Sociale onrust
De rente waartegen het vertrekkende land op de kapitaalmarkt kan lenen, schiet omhoog en dwingt de overheid tot het nemen van nog meer pijnlijke bezuinigingsmaatregelen. De sociale onrust die we de afgelopen maanden in enkele zwakke eurolanden zagen, bereikt dan een nieuwe piek.

Vrijwel onvermijdelijk slaat de paniek over naar andere zwakke eurolanden omdat spaarders en beleggers zich zullen gaan afvragen: 'Wie is de volgende?' De huidige schuldencrisis heeft aangetoond hoe groot het gevaar op besmetting is. Meerdere eurolanden zagen de rente op hun leningen ongekend hoog oplopen en moesten aankloppen bij het Europese noodfonds.

Een vertrek van een of meer zwakke broeders heeft ook grote gevolgen voor landen die de euro behouden. De euro zal ten opzichte van de nieuwe munten sterk in waarde stijgen. Producten van exporteurs worden daardoor te duur in een tijd dat door economische malaise de vraag toch al onder druk staat. De uitvoer van de overgebleven eurolanden naar uitgestapte landen stort in.

Desastreus
De kracht van de Nederlandse economie zal hier een zwakte blijken. Als exportland bij uitstek komt de klap bij ons extra hard aan. Vrijwel geen ander land heeft in de voorbije twintig jaar zoveel geprofiteerd van de euro en de Europese interne markt. Nederland exporteerde in 2010 voor 244 miljard euro naar de rest van de eurozone - bijna de helft van ons bruto binnenlands product. Het uiteenvallen van de euro pakt dan ook desastreus uit voor het Nederlandse bedrijfsleven en de economie.

Vertrek van een zwak euroland heeft bovendien grote gevolgen voor onze pensioenen en andere spaartegoeden. Nederlandse banken, pensioenfondsen, verzekeringsmaatschappijen en beleggingsfondsen hebben namelijk voor bijna 850 miljard euro geïnvesteerd in de eurozone. Ons land staat hiermee meer bloot aan buitenlandse ontwikkelingen dan elk ander kernland van de eurozone. De gevolgen van dalende koersen, afschrijvingen en wanbetaling door failliete landen laten zich raden.

Bovendien zijn grote Nederlandse bedrijven - vooral multinationals - in de hele eurozone actief. Hun bedrijfsvoering is internationaal met verschillende bedrijfsonderdelen in diverse landen. Komt de euro onder grote druk, dan rijst de vraag in welke landen hun bedrijfsvoering en investeringen gevaar lopen. Totdat daar een antwoord op is, blijven nieuwe investeringen zeer waarschijnlijk uit.

De eenheidsmunt heeft Nederland grote voordelen gebracht. Dankzij de euro konden we onze concurrentiepositie binnen het eurogebied verbeteren. In het verleden devalueerde een deel van onze handelspartners hun eigen munt. Door die afwaardering waren zij in één klap scherper geprijsd.

Exportsucces
Die mogelijkheid verdween met de komst van de euro. Het exportsucces zou met de gulden veel minder groot zijn geweest en dit zou forse gevolgen hebben voor de werkgelegenheid; ruim honderdduizend banen minder waardoor de werkloosheid ongeveer een derde hoger zou uitpakken.

Berekeningen laten zien dat de euro de productiviteit in Nederland met circa 2 procent heeft verhoogd. Gezien de komende vergrijzing is dit een welkome bijdrage aan de gewenste versterking van het economische draagvlak voor de overheidsfinanciën.

Nederland heeft van alle eurolanden het meeste belang bij het redden van de euro. Hoe duur het overeind houden van zwakke broeders ook mag zijn, het uiteenvallen van het eurogebied is vele malen kostbaarder.

Mark Cliffe is hoofdeconoom van ING.

 Exportsucces zou met de gulden veel minder groot zijn geweest  
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden