Nieuws

ING en pensioenfondsen investeren in omstreden palmoliebedrijf, landroof in Kameroen gaat gewoon door

Banken en pensioenfondsen staan onder druk van milieu- en mensenrechtenorganisaties om te stoppen met investeren in palmoliebedrijf Socfin. Er zouden misstanden zijn op de plantages in Kameroen van de Luxemburgse multinational. In Nederland gaat het om ING en de pensioenfondsen Zorg & Welzijn (PFZW) en Rail & OV .

Door oprukkende grote commerciële palmolieplantages hebben dorpelingen steeds minder grond tot hun beschikking om zelf voedsel te verbouwen. Ook hun eigen traditionele palmolieboomgaarden komen in de verdrukking. Beeld Sven Torfinn
Door oprukkende grote commerciële palmolieplantages hebben dorpelingen steeds minder grond tot hun beschikking om zelf voedsel te verbouwen. Ook hun eigen traditionele palmolieboomgaarden komen in de verdrukking.Beeld Sven Torfinn

De investeerders zeggen desgevraagd op de hoogte te zijn van misstanden in de palmoliesector, maar niet anders te kunnen dan vertrouwen op het keurmerk voor duurzame palmolie. Socfin probeert dat keurmerk voor zijn plantages in Kameroen te verkrijgen. Het zogeheten RSPO-certificaat werd in 2004 in het leven geroepen om uitbuiting, kinderarbeid, landroof en ontbossing tegen te gaan. Palmolie is een bindmiddel dat gebruikt wordt voor van alles: van pindakaas, koekjes en kant-en-klaarmaaltijden tot zeep en douchegel.

Tijdens een bezoek aan het bewuste palmoliebedrijf Socapalm vorige maand in Kameroen zag de Volkskrant hoe lokale gemeenschappen in de verdrukking zijn geraakt door de uitdijende plantages. De gemeenschappen klagen over gebrek aan land om zelf in hun voedsel te voorzien, intimidatie en milieuvervuiling. Desondanks wist Socfin eerder dit jaar voor de eerste van zijn zes plantages in Kameroen een RSPO-certificaat te bemachtigen.

Volgens Socapalm is het certificeringsproces objectief verlopen. Het bedrijf ontkent in een reactie alle beschuldigingen en zegt mensenrechten hoog in het vaandel te dragen. Wel erkent Socapalm dat de druk op vruchtbaar land toeneemt door bevolkingsgroei. Maar hiervoor moet de Kameroense overheid verantwoordelijk worden gehouden, die de grond aan Socapalm heeft uitgegeven, vindt het bedrijf.

Groenwassen

Milieuorganisaties als Greenpeace, Fern en Milieudefensie vrezen dat duurzaamheidskeurmerken in toenemende mate worden gebruikt voor het ‘groenwassen’ van dubieuze praktijken in verre buitenlanden om financiers te kunnen aantrekken. Greenpeace concludeerde in het in maart verschenen rapport Destruction: certified dat ‘de vernietigende praktijk van ontbossing en landonteigening ook met keurmerken als RSPO of FSC (voor hout) gewoon doorgaat’.

Volgens Samuel Nguiffo, directeur van de Kameroense milieuorganisatie Centrum voor Milieu en Ontwikkeling (CED), partner van onder meer Milieudefensie, stelt RSPO-certificering in praktijk niets voor. ‘Het geeft schijnzekerheid.’ Het probleem, zegt hij, is dat banken en beleggers simpelweg over te veel geld beschikken dat moet worden weggezet. ‘Als je als particulier of ondernemer een lening wilt bij een bank, moet je je hele hebben en houden blootgeven, maar als het gaat om investeringen in verre buitenlanden is een papiertje met een fake duurzaamheidskeurmerk voldoende.’

Houvast

Pensioenfonds PFZW, met een belegd vermogen van 250 miljard euro, erkent dat het onmogelijk alle bedrijven kan controleren waar het wereldwijd in belegt. Maar ‘we houden de vinger aan de pols’, zegt woordvoerder Maurice Wilbrink. Het RSPO-keurmerk is niet ideaal maar biedt enige houvast. ‘Daarmee kunnen we druk blijven uitoefenen op bedrijven om te voldoen aan onze duurzaamheidscriteria. En dat doen we in het geval van Socfin ook.’

De investering in Socfin stopzetten is nog niet aan de orde, zegt Wilbrink. ‘Bovendien, als wij eruit zouden stappen, neemt een andere partij het over die misschien helemaal geen scrupules heeft of kritische vragen stelt.’

ING werd in 2019 al door Milieudefensie op de vingers getikt vanwege de kredietverstrekking aan Socfin. De bank zegt de lening voort te zetten mits Socfin zo snel mogelijk zijn plantages certificeert en kan bewijzen zich niet schuldig te maken aan ontbossing, kinderarbeid en uitbuiting. Daarnaast zegt ING onafhankelijke experts te hebben ingeschakeld om zelf toe te zien op de verbeteringen bij de plantages in Kameroen.

Volgens de Vereniging voor Duurzame Beleggers (VBDO) biedt een keurmerk alleen onvoldoende garantie. Wel ziet de vereniging dat beleggers vaker adequaat reageren wanneer misstanden aan het licht komen door met bedrijven in gesprek te gaan. ‘Maar een goede due diligence is essentieel: monitoren, evalueren en toetsen is daar onderdeel van’, zegt directeur Angélique Laskewitz. Een wet die een dergelijke toetsing verplicht stelt, is zowel in Nederland als in de EU in de maak.

Rectificatie

In een eerdere versie van dit artikel stond abusievelijk dat Pensioenfonds Detailhandel belegt in het Luxemburgse palmoliebedrijf Socfin. Dit is incorrect. Pensioenfonds Detailhandel belegt wel in Bolloré ( de grootaandeelhouder van Socfin). Desgevraagd zegt Pensioenfonds Detailhandel dat ze niet wisten van de misstanden in de palmolie en mogelijk de investering heroverwegen nu ze dit weten.

Palmolie uit Kameroen is duurzaam, maar de bevolking wordt uitgebuit

Met het RSPO-certificaat in de hand claimen bedrijven op een verantwoorde manier palmolie te winnen in Kameroen. Een ‘nepbewijs’, zegt de bevolking, die slachtoffer is van neokoloniale praktijken als landroof en uitbuiting.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden