Informatie is overal, maar wat is betrouwbaar?

De Volkskrant volgt tot de verkiezingen veertien Nederlanders die nog niet weten op wie ze gaan stemmen. Deze week: kiezers informeren zich met behulp van veel bronnen. Sociale media mijden zij steeds vaker omdat daar veel 'nepnieuws' op staat, zoals zij tot hun schade en schande ondervinden.

Robbert Arentz Beeld Jiri Buller
Robbert ArentzBeeld Jiri Buller

'Kijk goed of je berichten over politici wel kunt vertrouwen'

Robbert Arentz (32), Ulft

Zweeft: tussen alle partijen aan de linkerkant

'Ik haal het nieuws overal vandaan waar het me maar wordt aangeboden. De laatste tijd vooral van Blendle en Facebook. Ik kijk wel altijd meteen of de artikelen afkomstig zijn van een bron die ik vertrouw. Als dat niet zo is, dan heb ik het ook vrij snel door. Als ik twijfel check ik de hoax-wijzer op Facebook. Er ging een keer een bericht op sociale media rond over Sylvana. Dat zij de Efteling zou willen sluiten vanwege een aantal racistische attracties. Ik werd meteen boos en ik dacht 'wat een onzinbericht'. Dat bleek het ook te zijn. Zo schadelijk voor Sylvana! Juist in deze tijd is het belangrijk dat mensen goed kijken naar waar een stuk vandaan komt en alleen echt nieuws delen. Helaas kan onzin zich tegenwoordig via het internet waanzinnig snel verspreiden.'

'lk zie in de krant regelmatig dingen staan die niet kloppen'

Marlies Olde Monnikhof (47), Gendringen

Zweeft: tussen VVD & CDA

'Ik lees het nieuws over mijn eigen sector - ik ben veearts - altijd met extra belangstelling. In de krant zie ik regelmatig dingen voorbij komen die net niet of helemaal niet kloppen. Zoals bijvoorbeeld dat 'al het vlees dat we eten antibiotica en hormonen bevat'. Dan rijzen de haren mij te berge, want dit is pertinent onwaar. Wat me verontrust, is dat dit dus om artikelen over mijn eigen vakgebied gaat. Daar kan ik de onjuistheden nog wel uithalen. Maar bij stukken over andere onderwerpen zie ik die fouten waarschijnlijk niet eens. Alles wat op sociale media verschijnt neem ik met een korrel zout, dat zijn gewone burgers die daar dingen posten, geen journalisten. Al weet ik dat journalisten ook niet altijd wetenschappers zijn en dat ik misschien soms actiever op zoek zou moeten naar een tegengeluid.'

Marlies Olde Monninkhof Beeld Jiri Buller
Marlies Olde MonninkhofBeeld Jiri Buller

'Een bericht op Facebook bleek niet te kloppen. Het was satire'

Eliza Zmijewska (61), Amsterdam

Zweeft: tussen D66 / PvdA / Partij voor de Dieren

'Ik lees verschillende kranten en kijk programma's als Nieuwsuur om bij te blijven. Maar een keer ben ik ongelooflijk in de zeik genomen door 'nepnieuws'. Ik las een artikel over een meisje dat voor abortus had gekozen omdat er op Facebook te weinig likes waren gekomen op haar zwangerschap. Dat bericht greep me ontzettend aan. De dag erna zat ik in Polen bij familie en vertelde ik hen over dit meisje en haar abortus. Ook zij waren erg geschrokken. Ik weet nog dat ik toen dacht 'de wereld wordt steeds onbegrijpelijker voor mij'. Achteraf bleek dat artikel satire en van de Speld afkomstig. De Speld bestond toen nog niet zo lang en ik nam alles wat ik daarvan las voor echt nieuws aan. Nou, daarna dus nooit meer!'

Eliza Zmijewkska Beeld Jiri Buller
Eliza ZmijewkskaBeeld Jiri Buller

'Er verschijnt veel nepnieuws. Ik ben altijd op mijn hoede'

Enrico Tempert (37), NijverdalZweeft: tussen SP / PVV / PvdA / D66

'Ik lees veel nieuws op Facebook, vooral over Oekraïne en Rusland. Er verschijnt veel nepnieuws over die landen, dus ik ben altijd op m'n hoede. Zelf heb ik een keer per ongeluk een bericht gedeeld op sociale media dat niet bleek te kloppen. Het ging over Sylvana en dat zij vond dat de Efteling moest sluiten vanwege racistische attracties. Ik vond het meteen al een raar bericht, maar ik kon me ook wel weer voorstellen dat Sylvana zoiets zou zeggen. Omdat ik het absoluut niet met haar eens was, deelde ik het stuk op Facebook. Later bleek het onzin te zijn. Enerzijds vond ik het vervelend dat ik het artikel gedeeld had. Maar aan de andere kant was er wel een interessante discussie op gang gekomen onder de post over Sylvana, met voor- en tegenstanders die reageerden.'

Enrico Tempert Beeld Jiri Buller
Enrico TempertBeeld Jiri Buller

'Bij elk filmpje en elke foto op sociale media kijk ik twee keer of het klopt'

Hadassa de Velde Harsenhorst (26), Utrecht

Zweeft: tussen CDA en GroenLinks

'Ik heb een krantenabonnement en kijk elke ochtend het NOS-journaal. Zo af en toe koop ik een opinieblad, zoals de Groene Amsterdammer, of lees ik artikelen op de Correspondent. Tot voor kort keek ik ook vaak op Facebook, maar daar ben ik huiverig voor geworden. Ik begrijp nu dat ik door bepaalde algoritmen op Facebook alleen lees wat ik wíl lezen. Het is niet zo dat dit een neutraal medium is waarop van alles voorbijkomt. Nee, Facebook heeft een agenda en wil bezoekers zo lang mogelijk vasthouden door nieuws voor te schotelen wat in hun straatje past. De verkiezing van Trump heeft me in die zin behoorlijk wakker geschud. Bij elk filmpje en bij elke foto op sociale media kijk ik nu wel twee keer of het echt is en wel klopt. Mijn internetgebruik is na afgelopen jaar een stuk bewuster geworden.'

Hadassa de Velde Harsenhorst Beeld Jiri Buller
Hadassa de Velde HarsenhorstBeeld Jiri Buller

'lk geloof niets tot ik het in een echte krant heb zien staan'

Ine Kreuk (65), Rotterdam

Zweeft: tussen PVV & 50PLUS

'In de ochtend lees ik altijd De Telegraaf en het AD. Alles wat ik tegenwoordig op internet zie neem ik met een korrel zout. In principe geloof ik niets tot ik het in een echte krant heb zien staan. Vooral als er net aanslagen geweest zijn, zie je een hoop onzin op sociale media voorbij komen. Ook over die halve zool daar in Amerika gingen er veel onjuiste verhalen rond. Mijn zus kon me vorig jaar nog weleens bellen en dan zei ze: 'Heb je dit en dit over Hillary gezien?' Dan zei ik: 'Tien, lees die gekkigheid nou niet. Die mensen die dat schrijven hebben maar één hersencel. Het is of aangedikt of niet waar.' Zelf zal ik niet snel iets posten op Facebook. Behalve dan leuke dierenplaatjes. Of foto's van gevluchte criminelen.'

Ine Kreuk Beeld Jiri Buller
Ine KreukBeeld Jiri Buller
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden