Informateur Lubbers komt even meedenken

Afgelopen donderdag viel het kabinet, en zaterdag benoemde de koningin oud-premier Lubbers tot informateur. Het Binnenhof begroet hem als een oude bekende....

Even is Ruud Lubbers terug op het Binnenhof. Leden van de oudere generatie politiek verslaggevers, die er nog bij waren toen hij zijn Haagse gloriejaren beleefde, begroetten hem zaterdag als een oude bekende. Op zijn eerste persconferentie als informateur presenteerde de ‘grote baas’ zichzelf in de rol die Nederland zo goed van hem kent: die van probleemoplosser.

De crisis die de politiek de afgelopen dagen in rep en roer bracht, werd door Lubbers meteen teruggebracht tot een vrij overzichtelijk probleem. Het zal hem een week of twee kosten het op te lossen, denkt hij. Daarna is er tot de verkiezingen van november een nieuw kabinet. Rest alleen nog de personele invulling, maar dat is een karweitje ‘van hooguit één dag’.

Twaalf jaar geleden trok recordpremier Lubbers (Rotterdam, 1939) de deur van het Torentje voor de laatste keer achter zich dicht. Hij zat er namens het CDA sinds 1982, als aanvoerder van drie kabinetten, twee met de VVD en een met de PvdA. Hij groeide in die jaren uit tot een staatsman van allure, al droeg hij tegen het einde een stevig steentje bij aan zijn eigen deconfiture: het zorgvuldig geplande scenario waarin hij zou worden opgevolgd door Elco Brinkman ging volledig ten onder in onmin en rivaliteit tussen beide hoofdrolspelers.

De verkiezingen werden voor het CDA een ramp. Lubbers en Brinkman dropen gedesillusioneerd af. Topfuncties in Europa en bij de NAVO gingen aan Lubbers’ neus voorbij. De jaren daarna bekleedde hij enkele bestuurlijke en academische functies.

De prestigieuze internationale post kwam alsnog in 2000, toen hij werd benoemd tot Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen bij de Verenigde Naties. Na ruim vier jaar blies hij daar de aftocht, nadat een medewerkster hem had beschuldigd van seksuele intimidatie. Hoewel Lubbers altijd heeft ontkend, was zijn positie bij de VN onhoudbaar.

Lubbers maakt nu zijn rentree op het Binnenhof, op een moment dat zijn ambtsopvolger Jan Peter Balkenende onder vuur ligt wegens zijn onvermogen politieke problemen op te lossen voordat ze escaleren. Coalitiepartners en collega-ministers verwijten de huidige premier een chronisch gebrek aan regie. Juist dat verwijt werd Lubbers in zijn tijd niet vaak gemaakt. Zijn probleemoplossend vermogen (‘Zal ik even met je meedenken?’) is legendarisch, evenals zijn talent iedereen tevreden te houden. Brinkman noemde hem ooit de personificatie van het compromis: ‘Zo van: als we de helft nemen, gedeeld door drie en daarvan de wortel trekken, dan zijn we eruit.’

In één opzicht is Lubbers het grote voorbeeld voor Balkenende: na vier moeilijke eerste regeringsjaren, waarin hij weinig populair leek, behaalde Lubbers in 1986 een verrassende verkiezingsoverwinning. De Nederlanders beloonden hem voor zijn inspanningen de economie erbovenop te helpen. Dat is precies het effect waarop Balkenende hoopt bij de naderende verkiezingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.