Nieuwsbreak

Ineke Holtwijk: 'In Nederland heerst veel moralisme en jaloezie'

 In Brazilië nemen ook mannen nieuwe borsten. En het loopt niet storm bij de verkoop van de staatsieportretten van koning Willem-Alexander. Vandaag bespreken we het nieuws van de dag met voormalig Brazilië-correspondent, schrijfster en journalist Ineke Holtwijk.

Schrijfster en journalist Ineke Holtwijk. Beeld Katrien Mulder

Een interview met NRC kostte commissaris Wakkie zijn baan bij ABN Amro, terecht?
'Ja, terecht. Het gaat hier om een vraagstuk van corporate governance en daarmee van fatsoen en deugdelijk bestuur. De gedragsregels voor hoe je een bedrijf bestuurt en controleert. Wakkie was hier als commissaris verantwoordelijk voor de topsalarissen en hij heeft een inschattingsfout gemaakt. Zijn antenne stond niet goed afgesteld. Dat hij opstapt is te prijzen. Het is consequent.'

Is iemand wel eens naar aanleiding van een interview van u opgestapt?
'Ik kan me dat niet herinneren. Ik ben als interviewer zeer gericht op waarheidsvinding. De feiten zijn voor mij belangrijker dan de quote op naam. Als iemand naar aanleiding van een interview ernstig in de problemen zou kunnen komen, heb ik wel aangeboden het naamloos te doen. Tenzij het iemand is die gezien zijn positie of ervaring geacht kan worden de risico's te kennen.'

Beeld anp

Bijvoorbeeld?
'In mijn recente boek, De mannen van de droomfabriek - over de Postcode Loterij, doet Derk Sauer harde uitspraken over Boudewijn Poelmann, een van de oprichters van de Postcode Loterij. Ik vermoed dat zij daar een fikse ruzie over hebben gehad. Maar ik vind niet dat ik een geharde mediamagnaat als Sauer tegen zichzelf in bescherming hoef te nemen.'

Rond uw boek is de nodige ophef ontstaan. Poelmann is er niet blij mee, net zo min als zijn zakenpartner Derk Sauer. Hoe gaat u daarmee om?
'Voor mij was het belangrijk dat het een onafhankelijk en goed, en dus kritisch boek werd. Mijn goede naam als journalist is mijn belangrijkste bezit tenslotte. Die zet ik niet op het spel voor een reclamefolder. Ik ben de schrijver en dus bepaal ik wat erin staat en niet Novamedia of Joop van den Ende. Poelmann heeft commentaar kunnen geven op het volledige manuscript. Hij stond vervolgens op 'fact checking' van het ingekorte manuscript. Dat ervoer ik als controle. Het is de omgekeerde wereld: ik doe onderzoek naar zijn bedrijf en dus check ik de feiten.'

Joop van den Ende dreigde met juridische stappen als hij geen inzage in het manuscript kreeg.
'Ja, terwijl hij schriftelijk akkoord was gegaan met de transcriptie van het interview. Vijf maanden na het interview had hij zich bedacht. Ik vermoed dat hij zijn medewerking wilde intrekken. Het boek illustreert zijn modus operandi met onthutsende anekdotes. Dat was hem misschien ter ore gekomen. Vanaf november begon de druk en werd er dreigend gesproken over 'juridische stappen'. In de epiloog van het boek heb ik dit kort genoemd. Opdat mijn lezers weten dat ik niet bezweken ben onder de druk. De ophef hierover had ik helemaal niet verwacht. Ik had eerder gedacht dat onthullingen in het boek voor ophef zouden zorgen.'

Boudewijn Poelmann, directeur Nationale Postcode Loterij. Beeld anp

Zoals?
'Bijvoorbeeld de bijzondere manier waarop de omzet van de Postcode Loterij in de eerste maanden op peil is gehouden. De loterij is aangewezen op incasso's. Na de eerste ronde wilden heel weinig mensen blijvend meespelen. Toch werd bij de tweede ronde veel geïncasseerd.'

Hoe ging dat dan?
'Lees het boek!'

Is het niet vragen om problemen: multimiljonair Poelmann die een journalist verzoekt en betaalt om een boek over zijn levenswerk te schrijven?
'Nee, ik heb in grote vrijheid kunnen werken, en met veel plezier. Ik zou het zo weer doen. Alleen had ik meer schriftelijk moeten communiceren. Als je schriftelijk communiceert heb je bewijsmateriaal voor als er problemen of misverstanden rijzen. Daar weten advocaten alles van, weet ik inmiddels.'

U was te goed van vertrouwen?
'Zo zou je het kunnen zien. Maar de sfeer was zo. We zijn beiden heel positief ingestapt. En laat ik nog eens zeggen: natuurlijk zijn er allerlei vragen maar uiteindelijk is de Postcode Loterij een fascinerend en heel bijzonder bedrijf, met inspirerende mensen. De samenwerking was door de bank genomen prettig. En het verhaal vanachter de muren is meeslepend en spannend. Ik heb lang aan dit boek gewerkt, meer dan drie jaar, maar dat hield me op de been. Ik wist: dit is een ongelooflijk verhaal dat verteld moet worden.'

Is oprichter Poelmann een keiharde ondernemer of een ware filantroop? Hij is door de Postcode Loterij multimiljonair geworden.
'Hij is commercieel en idealistisch tegelijkertijd. Hij is snoeihard maar oprecht begaan met de thema's van goede doelen. Vijftig procent van de omzet gaat verplicht bij wet naar een goed doel. Zijn werknemers halen daar inspiratie uit. In Nederland heerst veel moralisme en jaloezie. Succes is snel verdacht. En als je in de goededoelensector zit en geld verdient, is het helemaal verdacht. Anderzijds zijn er heus kritische vragen te stellen.

Hoe is uw relatie nu met Poelmann?
'We kennen elkaar. Hij is teleurgesteld, het boek is niet wat hij had gedacht en gehoopt. Dat begrijp ik ook wel want het is zijn levenswerk. Ik verwacht dat het een acceptatieproces in fasen zal zijn.'

Poelmann wilde het boek niet in ontvangst nemen. Volgens hem was dat een puur logistiek probleem.
'Dat vond ik een wonderlijk antwoord. De uitgeverij heeft met hem overlegd. Ik wilde het hem graag overhandigen. Ik heb het hem drie dagen voor de presentatie zelf gegeven.'

Het zijn geen kleine mannen die u tegenover u had.
'Het zijn mannen met diepe zakken. Maar als je een onafhankelijke en kritische journalist wilt zijn, moet je er tegen kunnen dat je gekleineerd wordt of geïntimideerd. Ik ben er niet bang voor. Ik werk transparant en fair. Ik heb nooit gedacht dat Van den Ende een kans zou maken in de rechtszaal.'

Joop van den Ende. Beeld afp

Ander nieuws. In Brazilië nemen ook mannen nieuwe borsten. Was dat ook al zo toen uw Brazilië-correspondent was?
'Nieuwe borsten zijn nieuw voor mij. Maar plastische chirurgie speelt al twee decennia, zeker bij politici en zakenlui. Oud-president Lula, een oude man, is bijvoorbeeld gebotoxt. Braziliaanse politici willen graag jong en glad zijn. Jeugd wordt gewaardeerd. Ik ken ook zakenlui die hun kaaklijn hebben verbreed om kracht uit te stralen.'

Hoe verklaart u dit?
'Vrouwen zijn onafhankelijk en hebben geld en status van de man niet meer nodig. Mannenborsten zijn een uitvloeisel van het Braziliaans feminisme. Het uiterlijk, de verpakking is net zo belangrijk als de inhoud. Nergens ter wereld wordt zoveel getraind en gedieet als in Brazilië. Het gaat om schoonheid en om geloof in de maakbaarheid van de samenleving. Mannen geven veel geld uit om hun haren te verven en hun nagels te laten lakken.'

U woont nog steeds in Brazilië. Waaraan merkt u dat nog meer?
Mijn huishoudster werkt in een korte broek. Maar als ze een pak melk moet kopen, kleedt ze zich om en doft ze zich op. Als je arm bent, word je er op afgerekend. Het heeft ook te maken met respect. Je ziet er mooi uit voor een ander, om iemand een plezier te doen.'

Het is goed gebruik dat er in overheidsgebouwen een portret van ons staatshoofd hangt, maar het loopt nog niet echt storm met de drie portretten die van koning Willem-Alexander zijn gemaakt. Heeft u een verklaring?
'Die staatsieportretten lijken sprekend op de staatsfoto. Waarom zou je duizend euro betalen voor iets dat je gratis kunt downloaden. Het staatsieportret van Beatrix gemaakt door Röling was kleurig en anders.'

De werkdag zit er bijna op. Heeft u nog een tip om de dag door te komen?
'Als de hagel straks tegen de ramen slaat, geniet dan van de lente op internet via www.beleefdelente.nl. Zie de vogeltjes in nestkastjes druk werken aan hun nageslacht. IJs en weder dienende.'

Dit is aflevering 488 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Derk Sauer. Beeld anp
VLNR) Kunstenaars Femmy Otten, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Jet Bussemaker, Iris van Dongen en Rineke Dijkstra bij hun staatsieportretten van koning Willem-Alexander tijdens de onthulling door Bussemaker vorig jaar. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.