Ineens blijkt Rutte van een groene partij

'De klimaatverandering is echt aan de gang mensen!'

Hoe valt het regeerakkoord van Rutte III in VVD-gelederen? Mark Rutte kwam er woensdag achter in Etten-Leur, waar hij zijn achterban toesprak.

Premier Rutte geeft woensdag op een school in Etten-Leur uitleg aan VVD-leden over het regeerakkoord. Foto Freek van den Bergh

'Ik kan het uitleggen!' Het duurt woensdagavond op het Munnikenheide College in Etten-Leur nog best een tijdje voordat een klacht opstijgt uit de VVD-achterban die is opgekomen om Mark Rutte aan de tand te voelen over het regeerakkoord. Wat raadt hij de afdelingsvoorzitters aan? Wat moeten ze zeggen tegen kiezers die boos zijn dat ze straks toch weer belasting gaan betalen over hun afgeloste huizen nu de wet-Hillen wordt afgeschaft?

Rutte: 'Dat is niet iets wat wij hebben bedacht. Maar nu iedereen verplicht de hypotheek aflost, zou straks iedereen onder die wet vallen.' Er zat weinig anders op, wil hij maar zeggen. 'Ik snap dat mensen zich even achter de oren krabben, maar in combinatie met de forse lastenverlichting over de hele linie kan ik het uitleggen.'

Lastiger wordt het niet op deze Brabantse avond. Verrassende keuzen uit een regeerakkoord uitleggen aan zijn eigen partij: Mark Rutte draait er zijn hand niet meer voor om. En zoveel hebben de liberalen niet te klagen. Ze zijn blij dat hij er is. 'U heeft het verdomd goed gedaan meneer Rutte.'

In 2010 wachtte een bezorgde, soms geëmotioneerde zaal op hem toen hij de samenwerking met Geert Wilders' PVV moest verdedigen. Prominente liberalen maakten principieel bezwaar of zegden hun lidmaatschap op. Rustig blijven, was toen zijn oproep. 'Laten we het niet erger maken dan het is.'

Nauwelijks twee jaar later was het de bocht naar de PvdA die uitgelegd moest worden aan de morrende leden: 'We gaan het beleid voortzetten. Ook als het knettert bij ons in de VVD.' Weer vijf laat later verandert hij opnieuw van rol, als spil tussen de christenen en de progressieven - een avontuur dat de premier dwingt ook zichzelf weer een beetje opnieuw uit te vinden.

Jarenlang wilde Rutte de premier zijn die volbrengt waarmee Lubbers in de jaren tachtig begon: de overheid trekt zich terug 'als regisseur van geluk', de verzorgingsstaat moet terug van 'iets enorms' naar iets voor de echte hulpbehoevenden en dat wat resteert is de zelfredzame burger: 'De overheid zal mensen vragen meer dingen zelf te organiseren.'

Daar gingen Wilders' PVV en Samsoms PvdA in mee in crisistijd, maar CDA, D66 en CU in deze tijden van voorspoed niet meer. Op nogal wat plekken wijzigt het regeerakkoord de koers. De overheid trekt het integratiebeleid voor nieuwkomers weer naar zich toe, biedt weer meer ruimte voor sociale werkvoorziening, gaat zich bemoeien met de inhoud van onderwijs en opvoeding en verlaagt toch maar weer de eigen bijdragen in de verpleeghuizen. Dat is geen overheid meer die zichzelf graag klein maakt.

Maar voor eventuele ergernissen daarover in liberale kring is het nu kennelijk nog veel te vroeg. Rutte mag vrolijk uitleggen dat hij blij is dat het toch weer is gelukt. 'Het is ingewikkeld nu zo veel partijen in de oppositie willen.' Nee, het regeerakkoord is niet het VVD-programma, maar dat was ook wat te veel gevraagd van CDA, D66 en ChristenUnie. Verder is hij vooral blij dat hij eindelijk eens kan investeren. 'In goede scholen, de politie, onze defensie, de ouderenzorg in verpleeghuizen.'

Als er iets aan Rutte veranderd is, dan is het dat hij opeens geheel uit zichzelf steeds graag over het klimaatbeleid begint. Het was zo goed als afwezig in het VVD-programma en in de VVD-campagne, maar hij heeft er nu toch een project in gevonden dat zijn derde kabinet kleur op de wangen kan geven. 'Wij waren altijd al een groene partij', print hij de VVD'ers in. 'Maar we communiceerden er slecht over. De klimaatverandering is echt aan de gang mensen! We gaan de aanpak combineren met bedrijvigheid. In het buitenland weten ze twee dingen: voor raad over water of voedsel moet je in Nederland zijn. Ik wil dat ze over vijf jaar ook voor klimaat en milieu bij ons aankloppen.'

Hij vertrekt met applaus. En met enig gerechtvaardigd vertrouwen dat zijn partij ook aan deze Rutte wel weer went.