Industrie verleidt arts tot liaisons dangereuses

De farmaceutische industrie heeft er veel belang bij dat artsen haar producten afnemen, koste wat kost. Internist Roos wil richtlijnen voor subsidie aan onderzoek....

Van onze verslaggever Marc van den Broek

Het recente voorbeeld van inmenging van de farmaceutische industrie bij de beoordeling van de anticonceptiepil kent de Amsterdamse internist J. Roos niet in detail. Hij hoort er niet van op, want hij heeft genoeg andere voorbeelden van belangenverstrengeling tussen artsen en bedrijfsleven.

'Er is veel goed werk, maar het valt niet te ontkennen dat de farmaceutische industrie heeft geprobeerd en nog steeds probeert dingen naar haar hand te zetten. Hierover zijn al veel schandalen bekend.'

Gisteren kwam een analyse naar buiten van studies naar de trombosewerking van derdegeneratie-anticonceptiepillen. De door de farmaceutische industrie gesponsorde studies hadden gunstiger uitkomsten voor het bedrijfsleven dan op andere wijze betaald onderzoek. Roos: `Tsja, als het waar is, is het koren op mijn molen. Het is een tyisch voorbeeld.'

Roos, werkzaam als internist bij het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis in Amsterdam, heeft genoeg voorbeelden van dubieuze relaties tussen artsen en industrie.

Artsen kunnen van fabrikanten een vergoeding krijgen voor elk recept dat ze uitschrijven onder het mom van onderzoek. 'Ik heb een keer meegedaan en gekeken waar ik mee bezig was. Het diende geen enkel wetenschappelijk doel. Ik ben ermee opgehouden. Er mag geen verband bestaan tussen het uitschrijven van een recept en in je achterhoofd de gedachte dat je daarvoor een bedrag ontvangt. Via deze weg ben ik in de materie verzeild geraakt.' De internist schrijft erover in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, waar hij spreekt over liaisons dangereuses.

De meest schadelijke vorm van inmenging noemt hij als de industrie zeggenschap probeert te krijgen over een studie waarvan ze de geldschieter is. `Een onderzoeker had aangetoond dat een medicijn tegen hoge bloeddruk een mogelijk ongunstig effect had op een hartinfarct. Hij werd voor de rechter gesleept nadat hij de onwelgevallige resultaten had gepubliceerd, waar hij zich met hand en tand heeft moeten verweren. Vreselijk vond ik dat.'

De oorzaak van dit alles ligt volgens Roos op de manier waarop de geneesmiddelen aan de man worden gebracht. De farmaceutische bedrijven werken marktgericht, ze bepalen welke geneesmiddelen er komen en willen daarmee geld verdienen. `Dan is het onvermijdelijk dat ze proberen de resultaten te beïnvloeden. Dat neemt toe. De belangen zijn groot. Wij als beroepsgroep moeten ons uiterste best doen te zorgen dat dit niet kan.'

Hij bepleit het opstellen van richtlijnen voor contacten tussen onderzoekers en industrie. Het is simpel, zegt Roos. `Als een onderzoeker met de industrie in zee gaat, moet hij van tevoren bedingen dat de geldschieter absoluut niets te zeggen heeft over de inhoud van het artikel.'

En hij moet niet ingaan op verleidelijke verzoeken. Roos kent voorbeelden dat de geldschieter aanbiedt om het artikel te schrijven als de resultaten er zijn. `Ze zeggen: "Dat kost allemaal tijd, dat doen wij wel voor u." Natuurlijk mag de onderzoeker het lezen, maar in het artikel kunnen ze de teneur beïnvloeden.'

Het onderwerp is een beetje taboe, merkt Roos. Weinig collega's laten zich erover uit. 'Er doen de laatste jaren veel artsen mee aan gesponsord onderzoek, onder meer door hun gedaalde inkomsten. Daardoor is de zelfstandigheid van de beroepsgroep minder geworden. Ze zijn eerder voor dit soort dingen te porren.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden