Indonesische studenten houden zich gedeisd

's Avonds om zeven uur, als bij het monument voor de onafhankelijkheid in Jakarta een bestelauto wordt bestormd door woedende betogers, lijkt het even of de rellen van mei zich gaan herhalen....

Van onze medewerker

Gerrit de Boer

JAKARTA

Op diverse plaatsen in de Indonesische hoofdstad lopen de spanningen dinsdag af en toe hoog op. Schuld daaraan zijn niet de gevreesde protesten tegen de buitengewone zitting van het Volkscongres, dat bijeen is gekomen om de weg naar democratie te effenen. Hoewel de studenten bij duizenden de straat op gaan, gedragen ze zich voorbeeldig. Nee, het is de aanwezigheid van burgermilities die telkens bijna tot gewelddadigheden leidt. Zij beweren dat ze het leger bijstaan bij het handhaven van de orde, zodat het Volkscongres ongestoord kan vergaderen. Maar juist zij zijn de reden waarom de militairen enkele malen in actie komen.

De grootste dreiging hangt de hele dag rond het monument voor de onafhankelijkheid, enkele honderden meters van de Universiteit van Indonesië. Achtduizend studenten houden daar een vreedzame demonstratie. Zij eisen dat er voor mei of juni vrije verkiezingen worden uitgeschreven, dat oud-president Soeharto voor het gerecht wordt gesleept, dat de staatsideologie Pancasila wordt afgeschaft en dat de strijdkrachten zich terugtrekken uit de politiek. De studenten willen in optocht naar het monument, met zijn beelden van Soekarno en Hatta - de eerste president en vice-president van Indonesië.

Het monument wordt al twee dagen bezet gehouden door een groep jonge moslims, vermeende aanhangers van president Habibie. Gewapend met bamboesperen roepen zij voortdurend Allah aan. Ze zijn daar om een twee dagen terug overleden moslimleider te herdenken, zeggen ze. Waarom ze wapens hebben meegebracht kunnen ze niet uitleggen.

Een aantal keren hangt er een vechtpartij in de lucht. Maar de studentenleiders weten de demonstranten van geweld te weerhouden. Die gaan rustig op de grond zitten, en daar blijven ze de rest van de dag. Even na zevenen komen de militairen tussenbeide. Onder gejuich van de studenten worden de Habibie-supporters met trucks afgevoerd. Van hun bravour is weinig over, de speren zijn in beslag genomen, de hoofdbanden afgelegd.

De kritiek op het leger is dinsdag niet van de lucht. De theorie doet de ronde dat de militairen er, 'net als in mei', op uit zijn onrust te stichten, zodat ze een reden hebben om hard in te grijpen. Anderen houden het op een poging om de aandacht af te leiden van de beraadslagingen in het Volkscongres. Velen weten zeker dat de jonge moslims zijn betaald door regeringsgezinde kringen en/of de militairen. Tartend zwaaien studenten met rupiahbiljetten.

Wat er waar is van zulke theorieën valt moeilijk te achterhalen. Wel valt op dat de zogenoemde burgermilities met hun bamboesperen en andere wapens zich vrijelijk per vrachtwagen door de stad kunnen bewegen. Studenten daarentegen vertonen zich nauwelijks op straat - degenen die dat wel doen weten zich omringd door ordetroepen.

De door de studenten aangevochten politieke rol van de strijdkrachten staat ook in het Volkscongres ter discussie. Oppositieleiders als Megawati Soekarnoputri, Amien Rais en Gus Dur, alsmede sultan Hamengku Buwono X van Yogyakarta (een prominent Golkarbestuurder), eisen dat de militairen over zes jaar volledig uit de politiek worden verbannen. Tot die tijd mogen ze in het parlement blijven zitten, zij het dat hun fractie van 75 leden wordt ingekrompen tot 15 of 20 leden. De oppositieleiders en de sultan dringen bovendien aan op een onmiddellijke terugtrekking van de burgermilities en het vervroegen van de presidentsverkiezingen tot drie maanden na de verkiezingen van volgend jaar.

De komende dagen zal het congres dit en andere agendapunten afhandelen, al dan niet voorzien van amendementen. De studenten kijken argwanend toe. De militairen ook.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden