Indonesische kiezers weten het onderhand ook niet meer

De kandidaten voor het presidentschap in Indonesiichten zich vooral op de stem van de moslimkiezer. Maar door alle campagnes is die het spoor bijster....

Een kennelijk strikte moslim met baardje en wit gehaakt petje deelt een lijst rond onder omstanders. Als ook een westerse journalist een exemplaar vraagt, schrikt hij. Achter bijna elke naam op de lijst staat een kruis. Dat betekent dat de persoon een christen is of anderszins 'niet-moslim'. Boven de lijst staat 'een waarschuwing aan moslims: SBY & JK zijn zeker in orde, maar. . . Wie zitten er achter SBY & JK?'

'SBY' is presidentskandidaat Susilo Bambang Yudhoyono en 'JK' zijn running mate Jusuf Kalla. De lijst suggereert dat achter hun kandidatuur een christelijk complot schuilgaat, of op zijn minst dat Yudhoyono geen 'echte moslim' is, omdat hij zich inlaat met ongelovigen.

Al die praatjes kunnen 'SBY', ex-generaal en minister van Veiligheid onder president Megawati, niet deren. 'Teflon-kandidaat' wordt hij genoemd: niets blijft aan hem kleven. Het enige wat van de kleurloze Yudhoyono blijft hangen is dat hij 'een fatsoenlijke kandidaat' is. Dat imago heeft hem en zijn Democratische Partij in april een sterk debuut bij de parlementsverkiezingen opgeleverd. In de aanloop naar de presidentsverkiezingen staat hij hoog in de peilingen.

Achter Yudhoyono is het dringen. De zittende president, Megawati Soekarnoputri, de omstreden ex-generaal Wiranto, en de voorzittervan het Volkscongres, Amien Rais, vechten hardnekkig om de tweede plaats, het toegangsbewijs tot de tweede verkiezingsronde in september. De vijfde kandidaat, vice-president Hamzah Haz, wordt kansloos geacht.

Megawati vecht vooral tegen haar eigen imago. De president, wier PDI-P fors verloor in de parlementsverkiezingen, heeft dat onder meer te wijten aan haar gebrek aan uitstraling, haar betoonde gebrek aan leiderschap en aan het feit dat haar regering niets heeft gedaan tegen de corruptie.

Ex-generaal Wiranto doet zijn uiterste best zich te profileren als een serieuze burger-kandidaat, maar hij komt maar niet los van zijn omstreden militaire verleden. Wiranto wordt door de Verenigde Naties verantwoordelijk gehouden voor het geweld in Oost-Timor van 1999. In Jakarta wordt hij eerder in verband gebracht met het gewelddadige optreden van Indonesische troepen tegen demonstrerende studenten in Trisakti en Semanggi, in 1998.

Amien Rais voert in hun schaduw een gevecht tegen zijn imago van wat glibberige professor die toevallig in de politiek is beland. Rais is geen ex-generaal. Dat kan hem veel stemmen opleveren van mensen die bang zijn voor de terugkeer van het leger in de politiek. Hij geniet mede daardoor veel steun onder jonge, beter opgeleide Indonesi in de steden.

De grote vraag is hoe de moslims zullen stemmen. De afgelopen weken heeft er een regelrechte slag om de moslimkiezers plaatsgevonden. Daardoor is de Indonesische moslimwereld dermate verdeeld geraakt, dat de moslims nu zelf niet meer weten op wie ze geacht worden te stemmen. Megawati heeft puur omwille van de moslimstemmen Hasyim Musardi gestrikt als running mate. Musardi is voorzitter van de Nadhlatul Ulama (NU), de grootste moslimorganisatie van IndonesiMaar dat betekent niet dat de tientallen miljoenen leden automatisch op Megawati stemmen.

Bovendien is er Wiranto met Shalahuddin Wahid, een broer van ex-president Abdurrahman Wahid en kleinzoon van de oprichter van de Nahdlatul Ulama. Wahids kandidatuur als vice-president onder Wiranto heeft De Nadhlatul Ulama tot op het bot verdeeld.

Amien Rais is voorzitter geweest van de tweede moslimorganisatie van het land, de Muhammadiyah, en hoopt te kunnen rekenen op steun uit die hoek. Maar Hamzah Haz vist in die zelfde vijver. Vorige week ging het verhaal dat Haz een akkoord heeft gesloten met Megawati: hij zou alleen meedoen aan de verkiezingen om stemmen weg te halen bij Amien Rais.

De meeste stemmen zijn echter te winnen op het platteland, dat langs traditionele lijnen stemt. Dat bleek in april, toen de steden bij de parlementsverkiezingen voor 'SBY' en de nieuwe 'schone' moslimpartij PKS kozen, en het platteland op de president (Megawati) of op de grootste partij de Golkar (van Wiranto) stemde.

De stemming op straat is er een van gelatenheid. Het publiek loopt volstrekt niet warm voor de campagnes. Stadions blijven leeg en massabijeenkomsten moeten het doen zonder massa. De burgers schijnen geen zin meer te hebben in nog meer loze woorden en machtsvertoon. Ze lijken gewoon te wachten op 5 juli, als zij zelf zullen uitmaken wie van de vijf kandidaten president wordt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden