Indonesië zoekt steun voor autonomie O-Timor

De Indonesische regering is er maandag mee akkoord gegaan Oost-Timor een verregaande mate van autonomie aan te bieden. Minister van Buitenlandse Zaken Ali Alatas zal het plan morgen voorleggen aan Portugal en de Verenigde Naties....

Van onze medewerker Gerrit de Boer

De onderhandelingen tussen Portugal en Indonesië op 21 en 22 april moeten de sluitstuk vormen van een lang onderhandelingsproces. De koloniale mogendheid Portugal trok zich in 1975 terug uit Oost-Timor, dat vervolgens door Indonesië (waartoe West-Timor behoort) werd geannexeerd. De annexatie, die met veel geweld gepaard ging, is door de Verenigde Naties nooit erkend.

In juli moeten de inwoners van Oost-Timor zich uitspreken over de nu voorgestelde autonomie. Als ze die afwijzen, vindt president Habibie dat het Indonesische parlement zich moet beraden op onafhankelijkheid voor Oost-Timor. De manier waarop de volksraadpleging moet worden georganiseerd - in een referendum, in plaatselijke bijeenkomsten of nog anders - is in Jakarta overigens nog onderwerp van discussie.

Ook is onduidelijk of Indonesië VN-waarnemers in Oost-Timor zal toelaten. President Habibie heeft zich daar positief over uitgelaten. Maar de chef-staf van de Indonesische strijdkrachten, generaal Wiranto, zei maandag internationale waarnemers vooralsnog niet nodig te achten. Volgens de Oost-Timorese verzetsleider Xanana Gusmao daarentegen is een VN-interventie de enige manier om een vreedzame oplossing tot stand te brengen. In Oost-Timor zelf groeit de vrees dat pro-Indonesische milities de bevolking met een terreurcampagne willen dwingen voor autonomie te stemmen, of dat ze de hele volksraadpleging onmogelijk willen maken. De laatste weken hebben militieleiders op massabijeenkomsten dreigende taal uitgeslagen tegen voorstanders van de onafhankelijkheid.

Zaterdag openden militieleden in verschillende delen van de hoofdstad Dili de aanval op voorstanders van onafhankelijkheid. Daarbij zijn minstens dertien doden gevallen; meer dan vijftig mensen worden nog vermist. Maandag kwamen duizenden militieleden en ambtenaren bijeen in het plaatsje Aileu. Zij dronken water vermengd met druppels van elkaars bloed ten teken dat ze bereid zijn te sterven voor de integratie van Oost-Timor in Indonesië. De komende dagen zullen soortgelijke ceremonies worden gehouden in de regio's Baucau, Ermera, Manatutu en Ambeno.

Het Indonesische leger ontkent iedere betrokkenheid bij de pro-Indonesische milities. Maar tijdens de onlusten in Dili ondernamen de ordetroepen geen enkele poging om de milities tegen te houden - veel soldaten juichten hen zelfs toe.

Goedgeïnformeerde bronnen in Oost-Timor, die onbekend willen blijven uit angst voor aanslagen op hun leven, melden dat er onder de milities een lijst rondgaat met de namen van driehonderd bekende voorstanders van de onafhankelijkheid die moeten worden geliquideerd.

Ambtenaren die zich niet voor integratie hebben uitgesproken kregen vorige week in pamfletten de opdracht ontslag te nemen. Sommige ambtenaren zijn sindsdien ondergedoken. De bisschop van Dili, Carlos Belo, gaf de vluchtelingen uit de dorpjes die zich bij zijn woning hadden verzameld zondag de raad naar elders te vertrekken, omdat hij had gehoord dat militieleden een aanval in de zin hadden.

Al wekenlang vinden er in Oost-Timor dagelijks schermutselingen plaats. Maandag werden er schoten gehoord in Bekora, een buitenwijk van Dili. Volgens inwoners van deze buitenwijk zijn er negen doden gevallen, maar dat kon niet worden bevestigd.

Duizenden Timorezen zijn het eiland ontvlucht of ondergedoken. De meeste burgers gaan alleen 's ochtends de deur uit. Veel winkels zijn dicht of sluiten vroeger dan normaal. Vanaf een uur of vier 's middags zijn de straten vrijwel uitgestorven, en 's nacht waagt geen mens zich meer buiten de deur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden