Indonesië stopt verkoop illegale cd's, voor even

Ineens zijn alle winkeltjes met illegale cd's en dvd's in Jakarta gesloten. De handel is sinds kort verboden. Maar niemand wanhoopt....

De derde verdieping van Ratu Plaza biedt een desolate indruk. Alle stalletjes zijn gesloten. Toonbanken en uitstalkasten zijn verpakt in blauw landbouwplastic. Ook de winkeltjes eromheen zijn gesloten. De rekken waar tot zondag nog duizenden cd-roms met de laatste computersoftware hingen zijn leeg. Wet No. 19/2002 heeft een abrupt einde gemaakt aan de handel in illegaal gekopieerde dvd's, cd's en cd-roms in Jakarta.

Maandag is de wet in werking getreden. Hij beschermt het auteursrecht en stelt zware straffen op overtreding: een boete van 500 miljoen rupiah (meer dan vijftigduizend euro) en vijf jaar gevangenisstraf.

De handelaren durven hun winkeltjes, die tot zondag nog in alle openlijkheid bloeiden, niet te openen, zegt Arman. Hij is een van de dvd-handelaren in Ratu Plaza – een winkelcentrum dat is gespecialiseerd in elektronica. Arman hangt rond op de verlaten etage en hoopt zo nog een verdwaalde klant te vangen. 'U kunt dvd's bij mij bestellen. Zeg maar welke u wilt, dan kunt u ze aan het eind van de middag ophalen.'

”We zullen zien hoe het loopt', zegt Tari. Tari is dvd-verkoopster in Mangga Dua, een van de grootste elektronica-centra van de stad. Ook in Mangga Dua zijn veel kramen onder plastic verdwenen. Pieter – een populaire handelaar in gekopieerde Playstation-spellen – is nog open, maar hij verkoopt nu alleen 'originals'. Verkopen is een groot woord, want geen mens koopt natuurlijk een spel voor tweehonderdduizend rupiah (twintig euro) als hij weet dat hij een kopie kan kopen voor tienduizend (één euro).

Ook Arman, in Ratu Plaza, zal als het lang gaat duren zijn winkel met orignele dvd's heropenen, zegt hij. 'Dan verkoop ik officieel originelen en lever ik de kopieën wel op bestelling', zegt hij. 'We zullen zien'is het sleutelwoord voor alle verkopers. De piraterij is in Indonesië wel vaker de wacht aangezegd. Het kan een week duren, een maand, drie maanden – maar er komt een moment waarop ze weer open zullen zijn. Niemand twijfelt daaraan.

De handel in gekopieerde dvd's, software en cd's heeft in Indonesië een ongekende omvang aangenomen. Het land staat in de toptien van landen waar het auteursrecht wordt geschonden. De illegale handel overtreft er ruimschoots de legale. Er gaan miljoenen euro's in om.

Marcella Dewi, marketing-manager van Sony Indonesië, kent de precieze cijfers niet. 'Ik weet dat het een paar jaar geleden nog fiftyfifty was: de helft was gekopieerd, de helft legaal. Nu is dat veel meer. Ik weet dat van de jongste cd van Westlife bijvoorbeeld een miljoen legale exemplaren zijn verkocht. De illegale industrie heeft daar drie miljoen kopieën van verkocht.'Volgens recente schattingen is dat inderdaad ongeveer de huidige verhouding in Indonesië: 30 procent legaal, 70 procent illegaal.

In Jakarta was het tot zondag gemakkelijker een illegale dvd te kopen dan een legale. De illegale gingen voor tussen de twee en drie euro de deur uit, de legale kosten vijftien tot twintig euro en meer. Bovendien komen de illegale dvd's veel eerder uit dan de legale. Terminator 3 ligt al in de winkel voordat de film de bioscoop bereikt. Kopieën komen uit Thailand, Maleisië en uit Indonesische studio's. De kwaliteit is goed. Alleen die van de allereerste kopieën, die uitkomen voordat de film draait, is minder: die zijn soms met een handycam opgenomen in de bioscoop, met het gesnurk van het publiek en al.

De verkoop van de kopieën gebeurde openlijk. De politie kwam toch nooit, en als ze kwam, bleken de handelaren daar altijd ruim van tevoren van op de hoogte. Als de politie Mangga Dua binnenviel, stond alles al keurig onder blauw plastic, om weer te worden uitgepaktzodra de agenten hun hielen hadden gelicht.

De buurvrouw van dvd-verkoopster Tari in Mangga Dua handelt in namaaktasjes van Gucci, Bulgari en Fendi (de politie maalt niet om tasjes). Ze geeft onomwonden toe dat ze voorheen de politie betaalden. Maar nu komen mannen van de officier van justitie of van de rechtbank. 'Die kennen we niet.' Desondanks maakt ze zich geen zorgen. 'Zaterdag en zondag zijn ze hier weer open. Dan slaapt de politie.

Volgens Isron, woordvoerder van de officier van justitie, zal dat deze keer niet lukken. 'De winkeliers zijn bang. Hun winkeltjes zijn dicht. Wij concentreren ons nu op de producenten. Wij willen de piraterij van bovenaf oprollen.'

De Indonesische overheid heeft tot dusver echter weinig aanleiding gegeven Isrons woorden te geloven. De eerste arrestatie moet nog worden verricht. Ook bij Sony regeert daarom, naast 'blijdschap over deze nieuwe wet', toch vooral scepsis. 'De overheid moet de gelegenheid te baat nemen en al die winkeltjes voorgoed te sluiten. Maar er gebeurt niets. Piraterij heeft kennelijk niet zo'n prioriteit', zegt Dewi.

Piraterij is te zeer een onderdeel van het gewone leven geworden. Zelfs Dewi moet toegeven dat die illegale kopieën voordelen hebben. 'Gekopieerde muziek-cd's koop ik nooit – eerlijk waar. Maar dvd's. . . Ze verkopen zelfs dvd-9, de beste kwaliteit En ze komen zoveel eerder uit dan de officiële!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden