Indonesië rukt uit voor de sultan van Yogya

De vorst van Yogyakarta heeft macht en aanzien. Gloort er een sprankje hoop voor de andere sultans?

YOGYAKARTA - Het geluid van gamelanorkesten vult de lucht binnen de muren van het 'keraton', het paleis van sultan Hamengkobuwono X in Yogya. Zelfs buiten die muren is iedereen feestelijk gekleed, lijkt het. Al bij aankomst op het vliegveld lopen opvallend veel mensen in 'batik', de mannen met een overhemd, de vrouwen met de lange batik-sarong, waarin ze maar voetje voor voetje kunnen lopen.

Batik trek je niet zomaar aan. Voor Batik moet je een reden hebben. Yogya heeft die. De jongste van de vijf dochters van de sultan, prinses Bendara, trouwt en een bruiloft in het keraton is zoiets als een nationale feestdag. Daar wordt werk van gemaakt. De gamelan-muziek komt live van de complete gamelan-orkesten op zeker drie plekken in het complex. Overal zijn tentdaken opgezet om de bezoekers te beschermen tegen de zon. Ventilatoren en airconditioners brengen koelte.

Meer dan tweeduizend bezoekers voegen zich in een lange rij om de sultan en het bruidspaar de hand te schudden. De bezoekerslijst is indrukwekkend. President Susilo Bambang Yudhoyono en zijn vrouw zijn er, de vicepresident Boediono maakt zijn opwachting, en ook ex-president Megawati Soekarnoputri heeft de tocht naar Yogyakarta gemaakt. En dan zijn er nog twintig ministers, gouverneurs en andere hoogwaardigheidsbekleders. De crème de la crème van Indonesië is er.

Schiet een willekeurig iemand aan in de rij, en hij blijkt ex-commandant van het leger te zijn geweest, gouverneur van Jakarta en een oude vriend van de vorige sultan, die nog tegen de Nederlanders heeft gevochten. Of je treft de sultan van Sumbawa, of een prins van Cirebon, of vier zussen van de overleden 'susuhunan' van het naburige Surakarta. En allemaal zijn zij hier in hun element.

Indonesië kent nog 48 vorstenhuizen, maar van die 48 is er maar één zoals Yogyakarta. De sultan hier is de enige die door de wet wordt erkend. Yogyakarta heeft een 'speciale status', die inhoudt dat de sultan niet alleen sultan is, maar ook gouverneur van de provincie. Hij beschikt er dus over bijna absolute macht. Yogya heeft dat te danken aan de vader van Hamengkubuwono X, Hamengkubuwono IX. Die heeft meegevochten in de strijd tegen de Nederlanders, en hij heeft als eerste de onafhankelijkheid van Indonesië erkend, toen die door Soekarno werd uitgeroepen. De speciale status was Soekarno's manier om iets terug te doen.

De vier gezusters uit Surakarta hadden het minder. Hun koningshuis werd gestraft omdat het te vriendschappelijk met de Nederlanders was geweest en raakte danig in verval. De koningshuizen werden uit de Indonesische geschiedenisboeken geschrapt. En pas sinds kort hebben zij zich verenigd, om te zien of zij daar iets aan kunnen veranderen. Een van de vier zussen uit Surakarta meldt dat de president onlangs heeft beloofd koningshuizen en cultuur weer op te nemen in de geschiedenisboeken. 'Al die jaren viel cultuur onder toerisme. Het had alleen waarde als iets waarmee je toeristen kunt trekken.'

De sfeer is uitgelaten. Zelfs de sultan van Sumbawa droomt alweer van een 'modern sultanaat', een koningschap dat rekening houdt met het volk en met de democratische beginselen. En dat natuurlijk de eenheid van Indonesië respecteert.

Helemaal zo natuurlijk is dat niet. Toen president Yudhoyono dreigde aan de speciale status van Yogya te gaan morrelen, kwam de stad in opstand. Yudhoyono vond dat Yogya, net als alle andere provincies, zijn gouverneur moest gaan kiezen.

Boze inwoners gingen de straat op, en overal verschenen spandoeken en leuzen waarin met een 'referendum' en dus met afscheiding van Indonesië werd gedreigd. Yudhoyono heeft zijn plan ijlings weer ingetrokken. Het wordt nu 'aangepast', maar niemand weet of het ooit nog boven tafel komt.

Vandaag is Yudhoyono een van de eregasten en de sultan zijn gastheer. Aan zijn populariteit, en die van zijn familie, kan dinsdag niemand twijfelen. De stad is afgeladen vol, als de familie, verdeeld over een aantal koetsen, een korte rijtoer maakt. Tienduizenden mensen, en mogelijk meer, vullen de straten waar de koetsen langs zullen rijden. Twee uur staat de menigte in de brandende zon, tot het moment waarop de stoet zich eindelijk door de menige wringt, de soldaten van de sultan in hun eeuwenoude uitmonstering voorop.

Vierduizend handen hebben zij geschud, en nu mag prinses Bendara's echtgenoot zich prins Yudhanegara noemen. Hij is niet langer Achmad Ubaidillah, ambtenaar uit Lampung. De twee zwaaien en lachen naar de mensen die rondom hun koets worden geplet alsof zij elke dag in zo'n rijtuig in de menigte zitten. En de menigte duwt en trekt en juicht en maakt foto's. En dan is het voorbij. Na drie dagen vol rituelen is hun sprookjeshuwelijk voltrokken.

De batik kan weer in de kast.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden