Verkiezingen Indonesië

Indonesië bereidt zich voor op chaos: beide kandidaten claimen de overwinning

Op basis van de eerste uitslagen lijkt president Joko ‘Jokowi’ Widodo een nieuwe termijn in Indonesië tegemoet te gaan. Maar volgens zijn tegenstander Prabowo zijn die doorgestoken kaart en is niet Jokowi, maar hijzelf de winnaar van de verkiezingen. Jakarta bereidt zich voor op chaos.

De Indonesische presidentskandidaat Prabowo Subianto claimde vandaag de overwinning in Jakarta, hoewel de eerste uitslagen anders uitwijzen. Beeld AP

‘Kosong satu, sah.’ Nul één, geldig. Het stembiljet wordt omhoog gehouden, zodat iedereen kan zien dat het duo Joko Widodo/Amin Ma’ruf er weer een stem bij heeft. En dan nog een, en nog een. Het riedelt maar door met kosong satu, en het duurt een tijd voordat er eens een ‘kosong dua’ tussendoor komt, nul twee. Zo blijft het, tot de laatste stem is geteld. Duo nummer twee, Prabowo Subianto/Sandiaga Uno, heeft geen schijn van kans in stembureau 033 in Cipete, Jakarta.

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie: 

Landelijk ligt dat wel anders. Op Sumatra scoren de ex-generaal en zijn running mate meer dan 80 procent, en ook elders zijn er bolwerken waar Joko ‘Jokowi’ Widodo er niet aan te pas komt. Er is zelfs een stembureau in Oost-Java waar maar één stem op de president wordt geteld. Oost-Java en Sumatra zijn zwaar moslimterrein en dat is waar Prabowo deze keer zijn stemmen vandaan wil halen.

Maar er wonen veel minder mensen op Sumatra dan op het overvolle Java, en een groot stuk van Java, inclusief Cipete, is Joko Widodo’s terrein. Als om drie uur ’s middags de ‘quick counts’ losbarsten, bouwt de president daarom al snel een voorsprong op, die niet meer in te halen lijkt. Naarmate meer buitengebieden worden meegeteld, krabbelt Prabowo nog wel een beetje terug, maar het verschil blijft zweven tussen de 5 en de 12 procent. Genoeg om bijna zeker te weten wie er heeft gewonnen.

De televisiestations schakelen daarom even voor vijf uur ’s middags live naar het hoofdkwartier van Widodo’s coalitie. De leiders van de coalitiepartijen staan al klaar op het podium, en het wachten is alleen nog op Jokowi zelf om de overwinning op te eisen. Terwijl iedereen wacht op een feestje, schakelen de zenders echter heel plotseling naar het andere hoofdkwartier, waar Prabowo in kakihemd de microfoon heeft gegrepen.

Ruzie riskeren

Prabowo weet wel beter. Er zijn talloze berichten over onregelmatigheden bij stembureaus, zegt hij, ‘maar daarover hebben we het later’. Het belangrijkste is, zegt hij, dat alle ‘quick counts’ ernaast zitten. Zij zijn partijdig, aldus Prabowo. Hij heeft zijn eigen quick count laten doen, ‘bij vijfduizend stembureaus’, en de werkelijkheid is dat niet Jokowi, maar hijzelf heeft gewonnen, met meer dan 55 procent. En wie iets anders zegt liegt, is de boodschap. ‘Meneer de president’, ‘meneer de president’, roepen een paar goed geïnstrueerde lokale journalisten buiten beeld, maar duidelijk hoorbaar, alsof zijn overwinning inderdaad al een feit is.

In het Jokowi-kamp valt een stilte. Het verwachte feestje gaat niet door. Prabowo’s timing is wat dat betreft perfect. Joko Widodo kan nu de overwinning niet meer claimen zonder een openlijke ruzie te riskeren, met onbekende gevolgen, en dat wil hij liever niet. Omringd door een bleek weggetrokken entourage bedankt de president de kiezers, en zegt hij dat ze geduld moeten hebben. Het wachten is nu op de officiële uitslag.

De Indonesische president Joko Widodo, hier in de recentelijk in gebruik genomen MRT-trein in Jakarta, kan zijn overwinning niet claimen zonder een openlijke ruzie met zijn tegenstander te riskeren. Beeld AFP

Die uitslag is er pas over een paar weken, en niet iedereen is gerust op hoe die komende weken zullen gaan verlopen. Bij stembureau 033 verklaart een kiezer ongevraagd dat het daar veilig is, maar dat dat snel kan veranderen. ‘Maar er is bewaking hier, je hoeft niet bang te zijn’, zegt hij geruststellend. De bewaking zit met bakjes eten op een bankje in de schaduw, en straalt ook verder weinig alertheid uit. Er hangt geweld in de lucht, zegt de man. Hij trekt een ‘let-op-mijn-woorden’-gezicht en loopt verder.

Verkapt dreigement

Ook Prabowo zelf houdt kennelijk rekening met chaos. ‘Als de verkiezingen netjes verlopen is er niets aan de hand’, citeert de krant The Jakarta Post hem, maar als dat niet zo is, staat hij niet in voor zijn aanhangers: ‘Als er chaos komt, dan kan ik daar niets aan doen. Ik kan ze niet allemaal controleren.’ Uit de mond van de ex-generaal die in 1998 zijn manschappen aanzette tot brandstichtingen en verkrachtingen en die bijna een coup had gepleegd, klinkt dat bijna als een verkapt dreigement.

In 1998 waren vooral Chinezen het doelwit, dus het is geen wonder dat bij het winkelcentrum in de wijk Kelapa Gading, waar veel etnische Chinezen wonen, het prikkeldraad voor de ingang is klaargezet. Bij een mall in de uitgaanswijk Kemang wordt de ingang ineens bewaakt door militairen met M16’s. Het zijn er maar een paar en ze vallen nauwelijks op, maar toch.

Aan het eind van de dag geven de quick counts nog steeds de overwinning aan president Jokowi, maar vandaag doet dat er even niet meer toe.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden